Ψηφίστηκε χθες στην Βουλή η πρόσφατη νομοθετική πρωτοβουλία του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας–που αφορούσε την ενσωμάτωση της ευρωπαϊκής οδηγίας 2024/1711- με έναν ηχηρό τίτλο περί «βελτίωσης του σχεδιασμού της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας».

Η αναξιοποίητη Οδηγία

Επί της ουσίας, η ευρωπαϊκή Οδηγία θεσπίστηκε με διακηρυγμένο στόχο τη συγκράτηση της μεταβλητότητας των τιμών, την προστασία των καταναλωτών και τη διασφάλιση των ευάλωτων νοικοκυριών από τις αποσυνδέσεις.

Αντί όμως η κυβέρνηση να αξιοποιήσει αυτό το πλαίσιο για να ρυθμίσει την εγχώρια αγορά, πρόβηκε σε αποσπασματική μεταφορά καθώς απόφυγε τη θεσμοθέτηση των Αμφίδρομων Συμβάσεων επί Διαφοράς (CfDs) ως υποχρεωτικό, καθολικό εργαλείο ώστε τα υπερκέρδη της παραγωγής να επιστρέφονται αυτόματα στους καταναλωτές. Παράλληλα, άφησε ανέγγιχτο το TargetModel του Χρηματιστηρίου Ενέργειας, διαιωνίζοντας την αισχροκέρδεια.

Παράλληλα, τα μέτρα προστασίας αποδεικνύονται προσχηματικά.

  • Στο άρθρο 6, η 90ήμερη προστασία από αποσυνδέσεις κατά τη διαμεσολάβηση λήγει αυτοδικαίως, ακόμα κι αν η καθυστέρηση οφείλεται στη γραφειοκρατία της Ρ.Α.Α.Ε.Υ. ή του Δ.Ε.Δ.Δ.Η.Ε., μετατρέποντας τη κρατική δυσλειτουργία σε ποινή για τον πολίτη.
  • Επιπλέον, η μείωση των χρεώσεων Υ.Κ.Ω. κατά 50% στην πρώτη κλίμακα μεταφράζεται σε λιγότερο από μισό λεπτό ανά κιλοβατώρα —μόλις 1 ευρώ το μήνα— όταν η τιμή αγγίζει τα 30 λεπτά. Πρόκειται για εμπαιγμό.
  • Την ίδια στιγμή, με το άρθρο 42 καταργείται η επιδότηση 50% του κόστους σύνδεσης για έργα Α.Π.Ε. και αποθήκευσης, φορτώνοντας τη δαπάνη στους μικρούς παραγωγούς, ενώ οι ενεργειακές κοινότητες πετάγονται συστηματικά εκτός ηλεκτρικού χώρου.

Αποτυχία ενεργειακής πολιτικής

Γενικότερα μιλώντας, η κυβερνητική ενεργειακή πολιτική έχει αποτύχει παταγωδώς. Το υπέρογκο κόστος ρεύματος μετακυλίεται ακαριαία σε όλη την παραγωγική αλυσίδα —στον αγρότη, τη μικρομεσαία επιχείρηση, τα βασικά είδη διατροφής— πυροδοτώντας κύμα ακρίβειας. Η επίκληση ότι οι τιμές βρίσκονται κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο αποτελεί φθηνή δικαιολογία, όταν η αγοραστική δύναμη των Ελλήνων παραμένει στον πάτο της Ευρώπης.

Τα ευρήματα της έρευνας της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων αποτυπώνουν την αλήθεια: το 33% των Ελλήνων —1 στους 3 συμπολίτες μας, ποσοστό υπερδιπλάσιο από το 16% της ΕΕ— αναγκάστηκε να χρεωθεί ή να καθυστερήσει λογαριασμούς ρεύματος. Παράλληλα, το 78% δηλώνει ότι η ενεργειακή ακρίβεια περιόρισε σημαντικά την αγοραστική του δύναμη, ενώ το 52% περιέκοψε δαπάνες ακόμα και για βασικά τρόφιμα ή υγεία.

Η κύρια αιτία είναι η εμμονική πρόσδεση της χώρας στο εισαγόμενο ορυκτό φυσικό αέριο, το οποίο καλύπτει άνω του 60% του παραγωγικού μίγματος. Αυτή η εξάρτηση κόστισε επιπλέον 7 δισεκατομμύρια ευρώ στην οικονομία, συμπαρασύροντας τις χονδρεμπορικές τιμές έως και τα 547 €/MWh με ημερήσια άλματα 68%. Αξίζει να σημειωθεί ότι το 2019, η μέση μηνιαία χονδρεμπορική τιμή ηλεκτρικής ενέργειας στην Ελλάδα διαμορφώθηκε περίπου στα 63,8 €/MWh.

Τέλος, η πρόσφατη ετήσια αύξηση 80% στο φυσικό αέριο επιβεβαιώνει ότι πρόκειται για ένα πανάκριβο, ρυπογόνο καύσιμο με ασταθείς τιμές, που εκτροχιάζει τον ενεργειακό σχεδιασμό και τον πληθωρισμό, προσφέροντας παράλληλα δυσθεώρητα υπερκέρδη στα ολιγοπωλιακά συμφέροντα.

 Συνέπειες στην Δυτική Μακεδονία

Ιδιαίτερα δραματικές είναι οι επιπτώσειςτης ενεργειακής πολιτικής στη Δυτική Μακεδονία και την Π.Ε. Κοζάνης, τον τόπο που σήκωσε στις πλάτες του την ενεργειακή αυτονομία της χώρας για έξι δεκαετίες.

Αυτό που συντελείται δεν είναι «δίκαιη πράσινη μετάβαση», αλλά μια βίαιη και πρόχειρη απολιγνιτοποίηση. Υπερσύγχρονες υποδομές δισεκατομμυρίων ευρώ εγκαταλείπονται και καταστρέφονται. Χαρακτηριστικό παράδειγμα η μονάδα Πτολεμαΐδα V, μια επένδυση 1,5 δισ. ευρώ και ισχύος 660 MW, με μεταβλητό κόστος καυσίμου μόλις 25,2 €/MWh, που θα μπορούσε να προσφέρει 616 MW σταθερής ισχύος βάσης και να συγκρατήσει τις τιμές.

Κι ενώ ευρωπαϊκές χώρες όπως η Πολωνία (51%), η Τσεχία (34%), η Βουλγαρία (22%) και η Γερμανία (21%) διατήρησαν ή επανεκκίνησαν μονάδες άνθρακα για λόγους εθνικής ασφάλειας, η Ελλάδα μείωσε τη συμμετοχή του λιγνίτη κατά 81,7% (στο μόλις 5%), παραδίδοντας τα πάντα στο εισαγόμενο αέριο.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η κυβέρνηση προβάλλει ως «σωτήριο» αφήγημα την εγκατάσταση DataCenters, εγείροντας αμείλικτα ερωτήματα.

  • Με ποιον σχεδιασμό δεσμεύεται κατά προτεραιότητα ο ηλεκτρικός χώρος για γιγαντιαία DataCenters, όταν απορρίπτονται συστηματικά οι αιτήσεις των τοπικών ενεργειακών κοινοτήτων, αγροτών και μικρών επενδυτών;
  • Σε περίοδο λειψυδρίας, πώς επιτρέπονται εγκαταστάσεις που απαιτούν εκατομμύρια λίτρα νερού καθημερινά για ψύξη, χωρίς κανέναν δεσμευτικό όρο για τις τοπικές λεκάνες απορροής;
  • Ποιο είναι το όφελος για την Κοζάνη, όταν παραχωρούνται γη, νερό και ρεύμα για μονάδες που μετά την κατασκευή απασχολούν μόλις 30-60 άτομα σε θέσεις φύλαξης, ενώ τα υπερκέρδη φεύγουν στο εξωτερικό και το κόστος αναβάθμισης των δικτύων μετακυλίεται στους καταναλωτές;

Η Π.Ε. Κοζάνης και η χώρα συνολικά δεν είναι πεδίο κερδοσκοπίας για ημετέρους. Απαιτείται πραγματική προστασία των νοικοκυριών, ριζική αλλαγή του μοντέλου της αγοράς, απεξάρτηση από το καρτέλ του φυσικού αερίουμε προώθηση των ενεργειακών κοινοτήτων και αποθήκευση ρεύματος από Α.Π.Ε., προσιτή ενέργεια για όλους και ένα δίκαιο σχέδιο για τη Δυτική Μακεδονία και την Ελλάδα.

Καλλιόπη Βέττα

Βουλευτής Π.Ε. Κοζάνης