Σε όποιο μέρος δίδασκε ο Άγιος Κοσμάς, το σημείο σημαίνονταν με ένα σταυρό. Συνοδεύονταν δε ο Άγιος, από πλήθος ιερέων οι οποίοι μιμούμενοι αυτόν συνέχιζαν το έργο του διασκορπιζόμενοι στα γειτονικά χωριά.
Το κήρυγμά του είχε ορισμένο πρόγραμμα. Η μετακίνησή του λάμβανε χώρα στη διάρκεια της ημέρας. Μια πρώτη ομιλία γινόταν το βράδυ της πρώτης ημέρας. Το επόμενο πρωί γινόταν η δεύτερη ομιλία. Το δεύτερο βράδυ έκανε την τρίτη ομιλία. Οι ομιλίες είχαν την εξής θεματική: Στην πρώτη μιλούσε για τη δημιουργία και την πτώση, στη δεύτερη για τη σωτηρία. Η τρίτη ομιλία είχε σα θέμα την Ανάσταση και την εξάπλωση της πίστης, μέχρι τη Δευτέρα Παρουσία. Σύμφωνα με τον π. Μεταλληνό το κήρυγμα του ΠατροΚοσμά είχε τεράστια απήχηση στον λαό. Τις ομιλίες του παρακολουθούσαν χιλιάδες. Κατά τον κατάσκοπό του Μαμωνά η ομιλία του στο χωριό Μαύρο Μανδήλι κοντά στην Πρέβεζα, συγκέντρωσε τουλάχιστον έξι χιλιάδες άτομα.
Προσπαθώντας να εντοπιστούν θέσεις από όπου αποδεδειγμένα πέρασε ο Άγιος θα γίνει μια αναφορά σε κάποιες από αυτές, όπως μπορούν εύκολα να ανεβρεθούν.
Σύμφωνα με την Μαμασούλα (2004), Ο Άγιος Κοσμάς επισκέπτεται δύο φορές τα Γρεβενά, ιδρύει ελληνικό Σχολείο στην πόλη, συγκεκριμένα στη συνοικία της Μητροπόλεως Γρεβενών. Ο Άγιος Κοσμάς πέρασε επίσης από το μοναστήρι της Ζάβορδας, που βρίσκεται κοντά στην πόλη των Γρεβενών. Για το πέρασμά του Αγίου από τα χωριά Κηπουρειό και Κρανιά σώζεται «Ενθύμηση», σε χειρόγραφο στη Μονή της Ζάβορδας.
Στο πέρασμά του από τα Βλαχοχώρια της περιοχής των Γρεβενών, ο Άγιος Κοσμάς δίδαξε σε πολλά από αυτά. Ανεβαίνοντας προς το χωριό Σμίξη, μπορούμε να συνατήσουμε, έναν ξύλινο σταυρό και ένα εικόνισμα. Ο σταυρός φέρει εγχάρακτη επιγραφή: «Εδώ ευλόγησε ο ΠατροΚοσμάς τη Σμίξη».
Σύμφωνα με τις γραπτές πηγές και την τοπική προφορική παράδοση, ο Άγιος Κοσμάς επισκέφθηκε επίσης και την πόλη της Καστοριάς καθώς και τα χωριά Γέρμας, Κωσταράζι, Δισπηλιό, Κλεισούρα, Ιεροπηγή στην ευρύτερη περιοχή. Κατά την επίσκεψή του στην πόλη της Καστοριάς κήρυξε κάτω από μια μουριά, η οποία βρισκόταν στο προαύλιο τού τότε ιερού ναού Αγίου Ανδρέα Ντολτσού και νυν Αγίου Ανδρέα και Αγίου Κοσμά του Αιτωλού.
Στην Άνω Μηλιά Πιερίας, Ο Άγιος Κοσμάς επισκέφθηκε την οικογένεια των Λαζαίων στον πύργο τους. Σε κοντινό χώρο ως προς τον Ι.Ν. της Αγίας Παρασκευής υπάρχει ο σιδερένιος σταυρός που αποτελεί την ανάμνηση της επίσκεψής του στην περιοχή. Ο σταθρός μέχρι σήεμρα έχει παραμείνει αναλλοίωτος. Στην ιστορική μνήμη της περιοχής, έχει καταγραφεί η παράκληση που τέλεσε ο Άγιος, μετά την οποία πακτώθηκε ο σταυρός στη διχάλα ενός δένδρου. Αυτά έγιναν για να σωθεί το χωριό από την επιδημία χολέρας που είχε πλήξει την περιοχή.
Επίσης, στις προφορικές παραδόσεις της περιοχής έχει καταγραφεί ότι σαν από θαύμα ο Άγιος συνάντησε έναν βοσκό της επριοχής που είχε χάσει το κοπάδι του και του υπέδειξε τη θέση στην οποία βρισκόταν. Το δένδρο στο οποίο έιναι πακτωμένος ο σταυρός, διασώθηκε από τη μεγάλη πυρκαγιά που έκαψε το δάσος της Άνω Μηλιάς το καλοκαίρι του 1964, προκαλώντας το θαυμασμό του κόσμου. Ο ΠατροΚοσμάς επισκέφθηκε και άλλες περιοχές της Πιερίας, όπως ο Μοσχοπόταμος, η Κατερίνη και το Λιτόχωρο. Σε ανάμνηση της επέσκεψής του στην Κατερίνη έχει ανεγερθεί Ι. Ν. που φέρει το όνομά του, στη συνοικία «Ανδρομάχη».
Τέλος, φέρεται να έχει αναφωνήσει για τους Πιεριείς: «Μακάριοι όσοι κατοικείται στην ποδιά του Ολύμπου!»
Επομένως γίνεται εύκολα αντιληπτό ότι υφίσταται η εξής κατηγοριοποίηση:
Τοποθεσίες όπου υπάρχει ο σταυρός αδιάψευστος μάρτυρας του περάσματος από εκεί του Αγίου.
Τοποθεσίες όπου δεν υπάρχει σταυρός , αλλά υπάρχουν γραπτές αναφορές για το ότι πέρασε και δίδαξε ο Άγιος σε συγκεκριμένο σημείο.
Τοποθεσίες όπου υπάρχουν προφορικές παραδόσεις για το ότι πέρασε από εκεί ο Άγιος και δίδαξ
Επίσης υπάρχουν και οι περιπτώσεις όπου το πέρασμα του Αγίου από μια ευρύτερη περιοχή, αναφέρεται σε γραπτές ή και προφορικές πηγές, χωρίς να δίνονται περισσότερες πληροφορίες για επακριβή θέση διδασκαλίας. Είναι σαφές ότι σε μια προσπάθεια οργάνωσης των τοποθεσιών αυτών θα πρέπει να επικεντρωθούμε στις δυο πρώτες κατηγορίες οι οποίες εντοπίστηκαν πιο πάνω, έτσι ώστε να μην υπάρξει κίνδυνος να συμπεριληφθούν θέσεις οι οποίες δεν είναι πλήρως ταυτοποιημένες ή /και επιστημονικά τεκμηριωμένες.
Πηγή: svouranews.gr
