Η Φλώρινα δεν είναι «οπουδήποτε» – Άρθρο του Στρατή Κοκκινέλλη

Όσοι μιλούν εύκολα για λογοκρισία από τον καναπέ, αγνοούν συνειδητά το πλαίσιο.

Η δημοκρατία δεν είναι αποστειρωμένη θεωρία, αλλά ζει μέσα στην Ιστορία και τη γεωγραφία.

Αναλυτικά στο τελευταίο άρθρο του χρόνου στην εφημερίδα Political.gr: «

Αν τα λένε αυτά οι δικοί μας…

Το τελευταίο άρθρο του χρόνου δεν το φανταζόμουν έτσι. Ποιος άλλωστε ασχολείται μέρες γιορτινές με πολιτική; Η πολιτική συνήθως κατεβάζει ρυθμούς και άπαντες βλέπουν λίγο παραπάνω εαυτούς και τα αγαπημένα τους πρόσωπα που πιθανώς παραμελούν μέσα στα ζητήματα της καθημερινότητας. Όμως υπάρχουν στιγμές που ακόμη και μέσα στις γιορτές επιβάλλεται καθαρή θέση. Η διακοπή της συναυλίας των Banda Entopica στη Φλώρινα από τον δήμαρχο Βασίλη Γιαννάκη δεν ήταν ένα «γραφικό επεισόδιο», ούτε μια αυθόρμητη υπερβολή τοπικού άρχοντα. Ήταν μια πράξη με βαθύ πολιτικό, ιστορικό και – κυρίως – γεωγραφικό υπόβαθρο.

Η Φλώρινα δεν είναι μια οποιαδήποτε πόλη. Είναι παραμεθόριος. Είναι τόπος μνήμης, συγκρούσεων, τραυμάτων και σιωπών που δεν έσβησαν ποτέ πραγματικά. Όσοι έχουμε καταγωγή από τέτοιες περιοχές – και ακόμη περισσότερο όσοι μεγαλώσαμε ακούγοντας ιστορίες από παππούδες και γιαγιάδες – γνωρίζουμε καλά ότι κάποια πράγματα δεν είναι ποτέ «αθώα». Ούτε όλες οι λέξεις, ούτε όλα τα τραγούδια, ούτε όλες οι «παραδόσεις».

Το επιχείρημα ότι «η μουσική ενώνει» είναι ωραίο, γενικό και εύπεπτο. Όμως η πραγματικότητα στην παραμεθόριο είναι πολύ πιο σύνθετη. Το συγκεκριμένο τραγούδι – όπως και άλλα της ίδιας κατηγορίας – δεν είναι απλώς ένα λαϊκό άσμα μιας βαλκανικής γειτονιάς. Συνδέθηκε ιστορικά με το Ίλιντεν, με αιματοχυσίες, με τον σλαβικό επεκτατισμό στη Μακεδονία, με την προσπάθεια αλλοίωσης ταυτότητας και εδάφους. Αυτά δεν είναι εθνικιστικές φαντασιώσεις! Είναι καταγεγραμμένα ιστορικά γεγονότα.

Όταν λοιπόν ένας δήμαρχος σε μια τέτοια περιοχή παρεμβαίνει και λέει «στην πόλη μου όχι», δεν λειτουργεί ως λογοκριτής, αλλά ως θεματοφύλακας μιας ιστορικής ευαισθησίας. Γιατί καλές οι «καταδίκες» και οι εύκολοι χαρακτηρισμοί από τον άνετο μας καναπέ, αλλά η αλήθεια είναι εκεί έξω, εκεί πάνω στα ορεινά.

Ο κύριος δήμαρχος, λοιπόν, δεν μιλά από βιβλία και θεωρίες, αλλά από βιώματα. Από τυχόν οικογενειακές απώλειες, από αφηγήσεις που περνούν από γενιά σε γενιά, από έναν φόβο που μπορεί να μην είναι καθημερινός, αλλά δεν έχει εξαφανιστεί.

Και ας είμαστε ειλικρινείς: την ώρα που τα Σκόπια συνεχίζουν να παίζουν με την ιστορία, να καλλιεργούν αλλοτριωτικές και εξτρεμιστικές διαθέσεις και να μην σέβονται ούτε το γράμμα ούτε το πνεύμα της Συμφωνίας των Πρεσπών, είναι τουλάχιστον αφελές να αντιμετωπίζουμε τέτοια περιστατικά ως «πολιτιστικές παρεξηγήσεις». Η ενεργοποίηση αποσχιστικών αφηγημάτων ξεκινά πάντα ήπια: με τραγούδια, σύμβολα, δήθεν λαογραφία. Έτσι γράφτηκαν πολλές σκοτεινές σελίδες στα Βαλκάνια.

Η τοποθέτηση του Χρήστου Ράμμου, όσο θεσμικά διατυπωμένη κι αν είναι, πάσχει ακριβώς εδώ: αγνοεί πλήρως το ειδικό βάρος του τόπου. Άλλο η ελευθερία της έκφρασης σε μια αίθουσα συναυλιών στο κέντρο της Ευρώπης κι άλλο σε μια πόλη που έχει πληρώσει ακριβά τις «εθνικοφροσύνες» των γειτόνων της. Η δημοκρατία δεν είναι αποστειρωμένη θεωρία. Ζει μέσα σε συγκεκριμένα ιστορικά και γεωπολιτικά συμφραζόμενα.

Το να λέμε ότι «θα τραγουδάμε ό,τι θέλουμε» χωρίς καμία διάκριση είναι εύκολο. Το δύσκολο είναι να καταλάβουμε πότε ένα τραγούδι παύει να είναι τέχνη και γίνεται εργαλείο. Και εκεί ακριβώς στάθηκε ο δήμαρχος Φλώρινας. Όχι ως ακροδεξιός, όχι ως μισαλλόδοξος, αλλά ως άνθρωπος που ξέρει πού πατά και τι εκπροσωπεί.

Σε μια εποχή γενικευμένης σύγχυσης, η στάση του μπορεί να ενοχλεί κάποιους, αλλά σίγουρα δεν είναι τυχαία. Και ίσως, τελικά, να είναι πολύ πιο υπεύθυνη απ’ όσο αντέχουν όσοι βλέπουν την παραμεθόριο μόνο πάνω στον χάρτη».