Ένα από τα ιδανικά του αρχαίου ελληνικού κόσμου ήταν το ιδανικό της μεσότητας ή του μέτρου.Η αρχή του μέτρου,που ήταν αρχή ζωής, αποτελούσε κεντρική έννοια της αρχαίας ελληνικής σκέψης και φιλοσοφίας.Το μέτρο οδηγεί κατά το αρχαίο ελληνικό πνεύμα στην ηρεμία και κυρίως στην αρμονία τόσο στο χώρο της ψυχής, όσο και στο χώρο της φύσης.
Ο Σταγιρίτης φιλόσοφος με το πιο πάνω απόσπασμα δηλώνει την πίστη του στην αξία του μέτρου. Η μεσότητα σ’όλα τα πράγματα είναι άξια επαίνου, ενώ τα άκρα -που γι’αυτόν είναι η υπερβολή και η έλλειψη -ούτε ορθά ούτε άξια επαίνου είναι. Το μόνο που ταιριάζει στις εννοια ακραίες καταστάσεις είναι η μομφή, γιατί αυτές εκφράζουν δυσαρμονία.Για τον Αριστοτέλη η έννοια της μεσότητας κατέχει πρωταρχική θέση στο σύστημα της ηθικής του, εφόσον ταυτίζεται με την αρετή.
Το μέτρο ως ιδανικό σημαίνει την επιλογή της μέσης οδού σε δύο ακραίες καταστάσεις.Η επιλογή του μέτρου πρέπει να εφαρμόζεται στις σκέψεις,στις ενέργειες και στα συναισθήματά μας, γιατί προσφέρει τόσο εσωτερική γαλήνη, ηρεμία και αταραξία, όσο και τις αναγκαίες προϋποθέσεις για αρμονική κοινωνική συμβίωση. Το μέτρο, για παράδειγμα, στη χαρά και στη λύπη,στη νίκη και στην ήττα, αποτελεί αξία τόσο ατομική, όσο και κοινωνική.Η παρέκβαση από το μέτρο και η αναζήτηση του υπερβολικού οδηγεί στην αποτυχία,στην απελπισία και στην κοινωνική μείωση του ατόμου.
Το μέτρο και η αξία του στην ανθρώπινη ζωή μπορεί κυρίως να δειχθεί μέσα από τομείς που καλύπτουν την ιστορία, την ψυχολογία του ατόμου και τις κοινωνικές αξίες.
Στον ιστορικό χώρο υπάρχουν πολλά παραδείγματα υπερβολικής και αχαλίνωτης φιλοδοξίας που οδήγησαν σε προδοσία και φανατισμό και έπληξαν τα ύψιστα συμφέροντα της πατρίδας.Επίσης άλλες περιπτώσεις όπου ο υπερβολικός πατριωτισμός μεταβαλλόταν σε σοβινισμό,που είχε σαν αποτέλεσμα πολεμικές εκρήξεις και καταστροφές.Αποτέλεσμα υπέρμετρου σοβινισμού ήταν ο φρικτός Β’παγκόσμιος πόλεμος.Αντίθετα ο μετρημένος και σωστός πατριωτισμός που ένωνε τους αρχαίους Έλληνες,τους οδήγησε στις τεράστιες νίκες,στην διάρκεια των Περσικών πολέμων.
Στον χώρο της ανθρώπινης ψυχολογίας και των ανθρώπινων σχέσεων η έννοια του μέτρου είναι κανόνας βασικός για την ομαλή εξέλιξη του χαρακτήρα του ατόμου.Για παράδειγμα η υπερβολική αγάπη, όπως και η έλλειψη στοργής και η καταπίεση από τους γονείς, οδηγεί στη διασάλευση της ψυχικής ισορροπίας των παιδιών που είναι δυνατόν να γίνει προάγγελος μίας νευροψυχωτικής προσωπικότητας.
Στο κόσμο της βιολογίας και υγείας η έννοια του μέτρου θεωρήθηκε ήδη από τους αρχαίους γιατρούς και φιλοσόφους ως το φάρμακο για την υγιή ζωή.Έτσι η υπερβολική εργασία οδηγεί στη σωματική και ψυχολογική εξουθένωση και εξασθένιση και διαταραχή της κανονικής λειτουργίας του οργανισμού, πολλές φορές ανεπανόρθωτα το μεγάλο αγαθό της υγείας.Το ίδιο ισχύει και με την πολυφαγία όπως και με τον υποσιτισμό,με την υπέρμετρη ψυχαγωγία, όπως και με την παντελή ελλειψή της.
Η σημασία του μέτρου μπορεί ακόμη πιο παραστατικά να φανεί στο πλαίσιο των κοινωνικών αξιών.Η ελευθερία θεωρήθηκε και θεωρείται ως το ύψιστο κοινωνικό αγαθό.Όμως η ελευθερία είναι αγαθό όταν δεν παρατηρείται ούτε υπερβολή της ούτε ελλειψή της.Η ελευθερία που δε γνωρίζει φραγμούς,που θίγει την ελευθερία του άλλου είναι δυνατόν να ταυτιστεί με την έλλειψη ελευθερίας, δηλαδή με την σκλαβιά και την δουλεία.Αντίστοιχα και η έννοια της δικαιοσύνης πρέπει να διέπεται από το μέτρο.Για παράδειγμα η υπερβολική προσκόλληση στη νομοθεσία οδηγεί στην αδικία, όταν δε λαμβάνονται υπόψη άλλοι παράγοντες.Έτσι η ‘’άκρα δικαιοσύνη είναι άκρα αδικία ‘’και η ‘’άκρα ελευθερία είναι άκρα δουλεία ‘’.
Ο κλασσικός κανόνας του μέτρου μπορεί να εφαρμοστεί σ’όλλους τους τομείς της ανθρώπινης ζωής και κυρίως πρέπει να εφαρμοστεί ως ο πρωταρχικός κανόνας στη ζωή του ανθρώπου του 21ου αιώνα.Ιδιαίτερα σήμερα, που η υπερανάπτυξη του τεχνικού πολιτισμού οδήγησε στο αίτημα για ισοζύγιση και ανάλογη εξέλιξη και του πνευματικού πολιτισμού.
Το σωστό, περισσότερο βρίσκεται μέσα στην έλλειψη, παρά στην υπερβολή.Ισοκράτης
Ο ενάρετος άνθρωπος είναι μετριόφρων.Ευριπίδης
ΒΙΣΚΑ ΖΩΗ-ΠΟΛΥΞΕΝΗ
