Ο αείμνηστος Γεώργιος Καλιακούδας, της μεγάλης οικογένειας Καλιακούδα της Κοζάνης, μάλιστα γείτονας μας, αφηγήθηκε μερικά γεγονότα του πολέμου στη Μικρά Ασία στον γιο του Τάκη, τα οποία και ο ίδιος κατέγραψε, μαζί και με φωτογραφίες. Τα στοιχεία είναι πολύ ενδιαφέροντα και δείχνουν τη θυσία των στρατιωτών μας να απελευθερώσουν τις αλύτρωτες πατρίδες της Μ. Ασίας από τους Τούρκους.
Ο αείμνηστος γείτονας μας, ένας σεμνός και αξιοπρεπής κύριος και πολύ καλός οικογενειάρχης, ήταν νυμφευμένος με την Ευανθία Μόσχου, ομοίως άλλης μεγάλης οικογένειας. Απέκτησαν 4 τέκνα, δύο αγόρια και δύο κορίτσια. Ο ίδιος διατηρούσε κατάστημα αποικειακών. Ο γιος του Τάκης ακολούθησε το επάγγελμα του πατέρα, ενώ ο άλλος γιος, ο Χαρίσιος (Χάρης), αποφοίτησε από την Ανωτέρα Σχολή Τουριστικών Επαγγελμάτων της Ρόδου και προσελήφθη στην «Ολυμπιακή» Αεροπορία ως φροντιστής. Τα κορίτσια παντρεύτηκαν.
Ο Γ. Καλιακούδας, που ανήκε στη στρατιωτική μονάδα που πολέμησε στο Αφιόν Καραχισάρ, διηγούνταν πώς πέρασε την Αλμυρά έρημο χωρίς νερό και ψωμί. Θυμόταν την εαρινή επίθεση του 1921, που είχε οργανωθεί καλά, μετά από δύο προηγούμενες αποτυχίες. Η επίθεση είχε ως στόχο την κατάληψη της σιδηροδρομικής γραμμής, Αφιόν Καραχισάρ – Κιουτάχεια-Εσκί Σεχίρ, αλλά και την κύκλωση και εξόντωση του κυρίου όγκου του Τουρκικού στρατού. Η δύναμη της στρατιάς τον Ιούνιο του 1921 αριθμούσε 5.740 αξιωματικούς, 187.000 χιλιάδες οπλίτες 1.500 ιππείς με κανόνια τύπου Σκόντα και πολυβόλα. Ανέφερε πως πέρασαν την Αλμυρά έρημο περπατώντας επί μέρες. Το έδαφος ήταν ξηρό, είχε καύσωνα, δυνατό ήλιο, ενώ τα τρόφιμα και το νερό ήταν λιγοστά. Υπό αυτές τις συνθήκες διήνυσαν περί τα 300 χλμ. προς κατάληψη της Άγκυρας, ενώ έφθασαν σε απόσταση 70 χλμ. πριν από την τουρκική πρωτεύουσα.
Ο Ελληνικός στρατός έδωσε σκληρές μάχες, ιδιαίτερα στο Καλέ Γκρότο τον Αύγουστο του 1921. Το μέρος αυτό είναι ένας βραχώδης μακρόστενος τοίχος μήκους 7 χλμ. και ύψους 1.450 μέτρων. Το έδαφος είναι ορεινό διακεκομμένο, άνυδρο και πετρώδες. Τα κακοτράχαλα βράχια του Καλέ Γκρότο τα ονόμασαν οι δικοί μας «Μνημεία Βράχων». Εκεί έλαβαν χώρα οι πιο σκληρές και πολύνεκρες μάχες. Τα πρωί ο ήλιος είναι καυτός και το βράδυ το κρύο δυνατό. Ο Κοζανίτης στρατιώτης τα περιέγραψε πολύ παραστατικά, για να δείξει πόσο ανδρείως πολεμούσαν οι στρατιώτες μας, αλλά και ο ίδιος βέβαια, που συμμετείχε στις μάχες. Έκλαιγε η ψυχή του, όταν ως πολίτης τα θυμότανε όλα, στοχαζόμενος πως πήγαν χαμένοι οι αγώνες και χάθηκε η Μ. Ασία και η Σμύρνη, μια μεγάλη και φημισμένη μητρόπολη του Ελληνισμού. Ο ίδιος θυμόταν ότι, όταν πέρασαν τον Σαγγάριο ποταμό, η στρατιά αριθμούσε 23.520 λιγότερους: Νεκροί αξιωματικοί 217, τραυματίες 736, σύνολον εκτός μάχης 953. Νεκροί οπλίτες 3.565, τραυματίες 18.626, αγνοούμενοι 376, σύνολο 22.567.
Ο αείμνηστος Γιώργος αιχμαλωτίστηκε μαζί με άλλους συναδέλφους. Τους αφαίρεσαν τη στρατιωτική στολή και τους έδωσαν λινάτσες και τσουβάλια να φορέσουν. Τους χτυπούσαν, τους κακομεταχειρίζονταν, ενώ οι αιχμάλωτοι κοιμότανε στο χώμα και για προσκέφαλο έβαζαν πέτρα. Βέβαια, το ψωμί ήταν λίγο και ξερό. Οι ανδρείοι αυτοί πολεμιστές υπέστησαν πολλά μαρτύρια. Ο ίδιος ανέφερε και ένα θλιβερό περιστατικό: Στο πτώμα ενός υπολοχαγού βρέθηκε ένα σημείωμα σε χαρτί, που έγραφε χαιρετισμούς προς τους γονείς του. Και μετά: «Έπεσα ένδοξα μαχόμενος» και μάλλον ξεψύχησε. Πολλά κορμιά έπεσαν μαχόμενα και δεν θάφτηκαν ποτέ. Τραγωδία απερίγραπτη. Μάλιστα, ακόμη και ο αρχιστράτηγος Παπούλα και ο πρίγκιπας Γεώργιο Β΄ κινδύνευσαν να αιχμαλωτισθούν.
Στην Μικρασιατική εκστρατεία έλαβαν μέρος πολλοί Κοζανίτες. Μετά τον πόλεμο, με πρωτοβουλία τους συγκεντρώνονταν κάθε χρόνο και έκαναν θεία Λειτουργία. Μερικοί από τους πολεμιστές ήσαν οι :Αργύριος Νιάκας, Γεώργιος Τσαΐρης, Χαρίσιος Κρικόρης, Θεόδωρος Μόσχος, Στέργιος Τσουμής και Γιάννης Καράτζιας.Ο τελευταίος είχε τραυματιστεί στο Καλέ Γκρότο, είχε χάσει το δεξί του χέρι, και η Πολιτεία του είχε δώσει περίπτερο, που έκειτο στην κεντρική πλατεία Κοζάνης. Ήταν φίλος του πατέρα μου και τα καλοκαίρια ως μαθητής πήγαινα και δούλευα στο περίπτερο.
Ο Γιώργος αφηγούνταν και τα μάτια του είχαν γεμίσει δάκρυα, όπως μου έλεγε ο γιος του Τάκης, και συγκινημένος του είπε: «Θυμήθηκα τους φίλους μου στρατιώτες, που ήμασταν μαζί και δεν γύρισαν πίσω στην πατρίδα. Άδικα τους περίμεναν οι δικοί τους. Δεν έμαθαν ποτέ τι απέγιναν». Η τραγική αυτή εικόνα του πολέμου στη Μ. Ασία μεταφέρθηκε από έναν πολεμιστή που έζησε και ένιωσε βαθιά θλίψη για την απώλεια των συναδέλφων του και βέβαια για τον ξεριζωμό του μικρασιαστικού Ελληνισμού, που ανέδειξε μεγάλο και μακραίωνο πολιτισμό αλλά και πολλούς Αγίους της Ορθοδοξίας.
Με το κείμενο αυτή τιμώ και τη μνήμη του αειμνήστου γείτονά μου Γιώργου. Ευχαριστώ επίσης και τον γιό του Τάκη για τις πληροφορίες που μου έδωσε.
Φωτογραφίες
1. Ο Γ. Καλιακούδας με συμπολεμιστές.
2. Πάνω στο άλογο.
3. Ενθύμιο στη Σμύρνη.
