Μετά την απελευθέρωση από τον Οθωμανικό ζυγό (1912) και μετονομασίες του

Του Κώστα Μπρούζα – Γεωπόνου

Τα υπέροχα ακούσματα που είχα, από φίλους και συμμαθητές μου Βλατσιώτες ή Μπλατσιώτες στο Γυμνάσιο Τυρνάβου, για την όμορφη Βλάστη Κοζάνης, με ώθησαν ν’ ασχοληθώ μ’ ένα θέμα σχετικό με τον δημοφιλή αυτόν οικισμό. Επέλεξα έτσι , ως τέτοιο, την αυτοδιοικητική και πληθυσμιακή εξέλιξή του καθώς και τις μετονομασίες του από την απελευθέρωση από τον Οθωμανικό ζυγό μέχρι σήμερα.

Ο οικισμός, o οποίος απέχει 46 χλμ. από την Κοζάνη και 171 χλμ από τη Λάρισα, είναι κτισμένος σε οροπέδιο, ανάμεσα στα όρη Άσκιο και Μουρίκι, σε υψόμετρο 1.200 μ. περίπου. Η Βλάστη, ως ένα από τα προπύργια του Ελληνισμού, ήταν παρούσα σε όλους τους αγώνες του Έθνους και παρόλα που υπέστη μεγάλες καταστροφές κατόρθωσε να παραμείνει όρθια χάρη στην αυτοπεποίθηση και γενναιότητα των κατοίκων της.

Οπλαρχηγοί, ευεργέτες, μαικήνες των γραμμάτων και τεχνών, που διέπρεψαν και στο εξωτερικό (Βιέννη, Βουκουρέστι, Κωνσταντινούπολη, Αλεξάνδρεια και αλλού), άνθρωποι της επιστήμης και των επαγγελμάτων και μεγαλοκτηνοτρόφοι (η Βλάστη φημίζεται για τα τυροκομικά της προϊόντα και κυρίως για το μανούρι της) συνέθεταν και συνθέτουν ένα αξιοζήλευτο κοινωνικό σύνολο πανελλήνιας και παγκόσμιας εμβέλειας.

Επιφανείς Βλαστιώτες, όπως ο Ιωάννης Φαρμάκης, Φιλικός και οπλαρχηγός της Ελληνικής Επανάστασης, ο Βαρόνος Κωνσταντίνος Βέλλιος και η οικογένεια Δούμπα και πολλοί άλλοι, ευεργέτησαν πολλαπλά τη γενέτειρά τους, την Ελλάδα και πόλεις του εξωτερικού όπου γιγαντώθηκαν οικονομικά. Επώνυμοι, επίσης, Μακεδονομάχοι και πολιτικοί (όπως πρωθυπουργοί, υπουργοί, βουλευτές ακόμη και σε κράτη της ΝΑ Ευρώπης), προσέφεραν τα μέγιστα στην πατρίδα και τον Ελληνισμό.

Οι διδαχές του Κοσμά του Αιτωλού, ο οποίος πέρασε δύο φορές από το χωριό, επηρέασαν θετικά και τους σημερινούς Βλαστιώτες, οι οποίοι με ηχηρό τρόπο συνεχίζουν να διαπρέπουν ως επιστήμονες εγνωσμένου κύρους, ως θρησκευτικοί ηγέτες και ως επιτυχημένοι επαγγελματίες και έμποροι σε αστικά κέντρα της Ελλάδας και του εξωτερικού.

Σε πόλεις της Ελλάδος (Θεσσαλονίκη, Λάρισα, Βόλος κ.α.), δραστηριοποιούνται Πολιτιστικοί Σύλλογοι Βλαστιωτών με κοινό σκοπό την διηνεκή τήρηση των πολιτιστικών και κοινωνικών παραδόσεών τους. Ανταμώνουν στα πατροπαράδοτα πανηγύρια τους, όπου τιμούν τους Αγίους τους, χορεύουν εντυπωσιακούς παραδοσιακούς χορούς, με επίκεντρο αναφοράς τον Τρανό Χορό (άυλη παγκόσμια κληρονομιά), και ενισχύουν ποικιλότροπα τις αδελφικές τους σχέσεις.
Εισαγωγικά

Παρατηρείται, σε ΦΕΚ και άλλα δημόσια έγγραφα του Ελληνικού κράτους, ονόματα οικισμών να μην αποτυπώνονται ορθά στα κείμενά τους ως προς τη γραφή, την εκφορά και την μορφή τους. Σε ίδιο ή διαφορετικά ΦΕΚ, μπορεί κανείς ν’ αναγνώσει το όνομα ενός οικισμού σε διάφορες μορφές κατ’ αναιτιολόγητο τρόπο.

Κατά τη γνώμη μου, τα λάθη ή οι παραλείψεις αυτές οφείλονται στην ελλειμματική γνώση των τοπωνυμίων των μελών των αντίστοιχων επιτροπών ή στην αβλεψία των συντακτών των κειμένων, ιδίως κατά πρώτα χρόνια της ίδρυσης και επέκτασης του Ελληνικού κράτους.

Μετά την απογραφή του 1940 άρχισε ν’ αποκαθίσταται η ορθή γραφή των ονομάτων (ως προς το γένος, τα άρθρα, τις καταλήξεις, την ορθογραφία, την εκφορά τους κ.λπ.) ακόμη και με διορθωτικά ΦΕΚ.

Για την αξιοπιστία των πληροφοριών και τις ανάγκες του παρόντος άρθρου, μετέφερα, κατά περιπτώσεις, αυτούσια τα «λανθασμένα» ονόματα όπως αυτά έχουν τυπωθεί στα ΦΕΚ και άλλα έγγραφα του Ελληνικού κράτους.

Η Βλάστη

Έτος 1913

Στην απογραφή του 1913 αναφέρεται ως χωρίον με το όνομα Βλάτση (χωρίς άρθρο) με 3683 κατοίκους (1943 άρρενες και 1740 θήλεις), υπαγόμενο στην Υποδιοίκηση Καϊλαρίων του Νομού Κοζάνης (ΦΕΚ 112Α/28.3.1915).

Έτος 1918

Ο συνοικισμός (οικισμός) Βλάτση αναγνωρίζεται «υπό το όνομα ¨Κοινότης Βλάτσης¨ και έδραν τον ομώνυμον συνοικισμόν» (ΦΕΚ 260Α/31.12.1918).

Έτος 1920

Στην απογραφή του 1920 αναφέρεται ως χωρίον με το όνομα Βλάτση (χωρίς άρθρο) με 1609 κατοίκους (654 άρρενες και 955 θήλεις), υπαγόμενο στην Κοινότητα Βλάτσης της Υποδιοίκησης Καϊλαρίων του Νομού Κοζάνης (ΦΕΚ 244Α/27.12.1921).

Έτος 1927

«Εν τω νομώ Κοζάνης.

Εν τη Υποδιοικήσει Πτολεμαΐδος (Καϊλαρίων).

Η κοινότης Βλάτσης (χωρίς άρθρο) μετονομάζεται εις κοινότητα Πολυνερίου, και ο ομώνυμος αυτή συνοικισμός Βλάτση εις ¨Πολυνέρι¨ (το)» (ΦΕΚ 179Α/30.8.1927).

Έτος 1928

«ΕΝ ΤΩ ΝΟΜΩ ΚΟΖΑΝΗΣ

Η κοινότης Βλάτση της Επαρχίας Εορδαίας μετονομασθείσα ήδη εις ¨κοινότητα Πολυνερίου¨ μετονομάζεται αύθις εις ¨κοινότητα Βλάστης¨ και ο ομώνυμος αυτή συνοικισμός Βαλάτση εις ¨Βλάστ稻 (ΦΕΚ 81Α/14.5.1928).

Σημείωση: Το γιατί το ΦΕΚ γράφει «…ο ομώνυμος αυτή συνοικισμός Βαλάτση εις ¨Βλάστ稻, αντί «…ο ομώνυμος αυτή συνοικισμός Πολυνέρι εις ¨Βλάστ稻, μόνο οι τότε συντάξαντες το σχετικό ΦΕΚ θα μπορούσαν να μας απαντήσουν.

Στην απογραφή του 1928 αναφέρεται ως χωρίον με το όνομα Βλάστη (χωρίς άρθρο) με 2239 κατοίκους (1009 άρρενες και 1230 θήλεις), υπαγόμενο στην Κοινότητα Βλάστης της Επαρχίας Εορδαίας του Νομού Κοζάνης (ΓΣΥΕ: Απογραφή 15.16 Μαΐου 1928).

Έτος 1940

Στην απογραφή του 1940 αναφέρεται ως χωρίον με το όνομα η Βλάστη με 2527 κατοίκους (1186 άρρενες και 1341 θήλεις), υπαγόμενο στην Κοινότητα Βλάστης της Επαρχίας Εορδαίας του Νομού Κοζάνης (ΓΣΥΕ: Απογραφή 16.10.1940, έκδοση 1950).

Έτος 1951

Στην απογραφή του 1951 αναφέρεται ως χωρίον με το όνομα η Βλάστη με 736 κατοίκους, υπαγόμενο στην Κοινότητα Βλάστης της Επαρχίας Εορδαίας του Νομού Κοζάνης (ΕΣΥΕ: Απογραφή 7.4.1951).

Έτος 1961

Στην απογραφή του 1961 αναφέρεται ως χωρίον με το όνομα η Βλάστη με 681 κατοίκους, υπαγόμενο στην Κοινότητα Βλάστης της Επαρχίας Εορδαίας του Νομού Κοζάνης (ΦΕΚ 16Β/19.1.1962 Απογραφής 19.3.1961).

Έτος 1971

Στην απογραφή του 1971 αναφέρεται ως οικισμός με το όνομα η Βλάστη με 434 κατοίκους, υπαγόμενος στην Κοινότητα Βλάστης της Επαρχίας Εορδαίας του Νομού Κοζάνης (ΦΕΚ 225Β/14.3.1972. Απογραφή 14.3.1971).

Έτος 1981

Στην απογραφή του 1981 αναφέρεται ως οικισμός με το όνομα η Βλάστη με 747 κατοίκους, υπαγόμενος στην Κοινότητα Βλάστης της Επαρχίας Εορδαίας του Νομού Κοζάνης (ΦΕΚ 370Β/14.6.1982. Απογραφή 5 Απριλίου 1981).

Έτος 1991

Στην απογραφή του 1991 αναφέρεται ως οικισμός με το όνομα η Βλάστη με 671 κατοίκους, υπαγόμενος στην Κοινότητα Βλάστης της Επαρχίας Εορδαίας του Νομού Κοζάνης (ΦΕΚ 882Β/6.12.1993. Απογραφή 17 Μαρτίου 1991).

Έτος 1997

Η Κοινότητα Βλάστης παραμένει ως έχει, σύμφωνα με το ΦΕΚ 244Α/4.12.1997 και τον νόμο 2539/1997 γνωστόν ως Πρόγραμμα «Καποδίστριας», ενώ άλλες κοινότητες της ελληνικής επικράτειας καταργήθηκαν, επειδή προσαρτήθηκαν σε νεοϋδρυθέντες ή διευρυμένους δήμους.

Έτος 2001

Στην απογραφή του 2001 αναφέρεται ως οικισμός με το όνομα η Βλάστη με 645 κατοίκους, υπαγόμενος στο Κοινοτικό Διαμέρισμα Βλάστης της Κοινότητας Βλάστης του Νομού Κοζάνης (ΦΕΚ 715Β/12.6.200. Απογραφή 18.3.2001).

Έτος 2006

Το Κοινοτικό Διαμέρισμα Βλάστης ονομάζεται Τοπικό Διαμέρισμα Βλάστης της Κοινότητας Βλάστης του Νομού Κοζάνης, σύμφωνα με το ΦΕΚ 114Α/8.6.2006.

Έτος 2010

Η Κοινότητα Βλάστης καταργείται και υπάγεται στον νεοσυσταθέντα διευρυμένο Δήμο Εορδαίας (με έδρα την Πτολεμαΐδα) του Νομού Κοζάνης (ΦΕΚ 87Α/7.6.2010).

Η Βλάστη σύμφωνα με το νεότερο ΦΕΚ 1292Β/11.8.2010 υπάγεται στην Τοπική Κοινότητα Βλάστης (πρώην Τοπικού Διαμερίσματος Βλάστης) της Δημοτικής Ενότητας Βλάστης του Δήμου Εορδαίας της ΠΕ Κοζάνης (όπως αποκαλείται πλέον ο Νομός Κοζάνης).

Έτος 2011

Στην απογραφή του 2011 αναφέρεται ως οικισμός με το όνομα η Βλάστη με 317 κατοίκους (ΦΕΚ 699Β/20.3.2014) υπαγόμενος, σύμφωνα με τα ΦΕΚ 87Α/7.6.2010 και 1292Β/11.8.2010, στην Τοπική Κοινότητα Βλάστης της Δημοτικής Ενότητας Βλάστης του Δήμου Εορδαίας της ΠΕ Κοζάνης.

Έτος 2019

Η Τοπική Κοινότητα Βλάστης αποκαλείται Κοινότητα Βλάστης σύμφωνα με το ΦΕΚ 1327Α/19.4.2019.

Έτος 2021

Με τον Νόμο 4804/2021, οι Κοινότητες καταργούνται και αντικαθίστανται από τις Δημοτικές Κοινότητες με λιγότερη αυτονομία (ΦΕΚ 90Α/5.6.2021).

Στην απογραφή του 2021 αναφέρεται ως Δημοτική Κοινότητα Βλάστης της Δημοτικής Ενότητας Βλάστης του Δήμου Εορδαίας της ΠΕ Κοζάνης με 326 μόνιμους κατοίκους (ΦΕΚ 2090Β/7.4.2024. Απογραφή 23 Οκτ. – 23 Νοεμ. 2021).
Επιλογικά σχόλια

Οι απογραφέντες κάτοικοι στις μνημονευθείσες απογραφές, πλην του 2021, συνιστούν τους πραγματικούς πληθυσμούς τού κάθε οικισμού. Πραγματικός πληθυσμός ορίζεται ως το σύνολο του πληθυσμού που βρέθηκε και απογράφηκε κατά την απογραφή στον συγκεκριμένο τόπο, ανεξάρτητα από την μόνιμη διαμονή του.

Στις απογραφές του 1913, 1920 και 1928 τα ονόματα των οικισμών αναγράφονται χωρίς άρθρο, ενώ στην απογραφή του 1940, και στις μετέπειτα, αναγράφονται με το άρθρο. Μέχρι και την απογραφή του 1961 αναγράφονται στη στήλη Πόλεις και χωρία, ενώ στις μετέπειτα απογραφές αναγράφονται στη στήλη οικισμοί.

Στην απογραφή του 1951 και εντεύθεν δεν μνημονεύεται ο αριθμός των αρρένων και θηλέων κατοίκων, όπως στις προηγούμενες, παρά μόνον ο συνολικός αριθμός τους.

Πηγές: ΦΕΚ, ΕΛΣΤΑΤ, Ε.Ε.Τ.Α.Α. Α.Ε., ΒΙΚΙΠΑΙΔΙΑ, ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΦΙΛΩΝ.

Από ΕΝΤΥΠΗ LARISSANET

Πηγή: larissanet.gr