21 ΧΡΟΝΙΑ ΜΕΤΑ ΤΟΝ ΜΕΓΑΛΟ ΣΕΙΣΜΟ ΤΗΣ 13ΗΣ ΜΑΪΟΥ ΤΟΥ 1995
Με την ευχή να μην ξαναζήσει η Κοζάνη κάτι παρόμοιο, ο πρώην νομάρχης Κοζάνης Πασχάλης Μητλιάγκας μίλησε στο ράδιοΛόγος και τον Λύσανδρο Ρήγα ανήμερα της επετείου του καταστροφικού σεισμού της 13ης Μαΐου του 1995 που έπληξε τους Νομούς Κοζάνης και Γρεβενών.
Η ψυχραιμία που επέδειξαν οι εμπλεκόμενοι φορείς από την πρώτη στιγμή αλλά και το γεγονός ότι όλοι λειτουργούσαν σαν μια γροθιά, ήταν καταλυτικός παράγοντας ως προς την ψυχραιμία που υπέδειξε ο κόσμος και το γεγονός ότι δεν υπήρξε πανικός, σημείωσε μεταξύ άλλων ο άλλοτε νομάρχης, που είχε ενεργή εμπλοκή στα όσα επακολούθησαν μετά τον σεισμό.
“Οι υπεύθυνοι και οι υπηρεσίες ανέλαβαν ένα τιτάνιο έργο, αφού η περιοχή δεν χαρακτηρίζονταν ως σεισμογενής. 1000 χρόνια είχαν να περάσουν για να γίνει μεγάλος σεισμός, παρά μόνο μικρο-σεισμοί για αυτό και χαρακτηριζόταν περιοχή χαμηλής σεισμικότητας. Δεν υπήρχαν οι ανάλογες υποδομές. Ο σεισμός χτύπησε μεσημέρι Σαββάτου, λίγο πριν τις 12. Ήμασταν στον Κλείτο, σε ημερίδα για θέματα περιβάλλοντος. Στο βήμα ήταν ο Θανάσης Σιάτρας τότε περιφερειάρχης, Όλοι νοιώσαμε το ισχυρό ταρακούνημα, ενώ την ώρα του σεισμού εκτυλίχθησαν γραφικές σκηνές, μάλιστα όρμησαν στα ταψιά με τις τυρόπιτες….”, είπε περιγράφοντες τις πρώτες εκείνες στιγμές ο άλλοτε Νομάρχης Πασχάλης Μητλιάγκας.
Η πρώτη ενημέρωση ήρθε από τον τοπικό ΟΤΕ: “Ενημερωθήκαμε ότι δεν υπάρχει καμία επαφή με Ρύμνιο, Χρώμιο που σημαίνει ότι το τηλεφωνείο μας εκεί έπαθε μεγάλη ζημιά. Αυτή ήταν η πρώτη συνειδητοποίηση για το μέγεθος του σεισμού. Άρχισαν τα πρώτα τηλεφωνήματα και την πρώτη πληροφορία έδωσε ο σεισμολόγος Βασίλης Παπαζάχος, για σεισμό στο Β/Δ μέρος της Λίμνης του Πολυφύτου. Καταλάβαμε ότι το πρόβλημα είναι μεγάλο”. Και συνέχισε περιγράφοντας τις πρώτες προτεραιότητες των αρμοδίων φορέων: “Από την πρώτη ημέρα, με τον τότε δήμαρχο Πάρι Κουκουλόπουλο, κρατήσαμε μια στάση ψυχραιμίας. Δεν είχαμε πληροφορίες για πανικό και νεκρούς κάτι που μας καθησύχασε. Άμεσα, επικοινώνησα με κεντρικά κυβερνητικά όργανα, τον κ. Τσακλίδη και τον κ. Λαλιώτη. Με C130 ήρθαν τότε στην περιοχή οι κ.κ. Τσακλίδης και Σκουλάς.
Εικόνες ολοκληρωτικής καταστροφής
Συγκεκριμένες πληροφορίες, έδιναν εικόνα ολοκληρωτικής καταστροφής σε Ρύμνιο, Χρώμιο και Δαφνερό, όπου το 90% σπιτιών είχαν καταρρεύσει και διαλυθεί. “Είχαμε λίγες σκηνές, 15 ή 20, ενώ υπήρξε άμεση επικοινωνία με στρατό και κινητοποιήθηκαν όλες οι υπηρεσίες. Όλοι ήταν στη διάθεσή μας. Με δικά τους αυτοκίνητα , τους είπα, πηγαίνετε στο Χρώμιο, εκεί είναι η μεγαλύτερη ζημιά. Στις 4-5 το απόγευμα, ο κόσμος αντιλήφθηκε ότι υπάρχει μέριμνα και αυτό ενίσχυσε ψυχολογικά τους κατοίκους. Έπρεπε ο κόσμος να κρατήσει την ψυχραιμία του. Καλούσαμε τον κόσμο σε ψυχραιμία, χωρίς να ξέρουμε το μέγεθος της καταστροφής…”, είπε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας πως εκείνες τις κρίσιμες ώρες εκπρόσωπος του κυβερνητικού κλιμακίου μετέβη και στα Γρεβενά αφού πρώτα επιθεώρησε και το Νοσοκομείο Κοζάνης. Ακολούθησε περιοδεία στον Ν/Δ τομέα του Τσιαρτσιαμπά, ενώ φορείς, άνθρωποι της αυτοδιοίκησης, η πρόνοια κ.α. έκαναν συντονισμό στο γραφείο του τότε Νομάρχη. Το πρώτο τηλέφωνο στον Πασχάλη Μητλιάγκα ήρθε από τον αείμνηστο πολιτικό Μιχάλη Παπακωνσταντίνου και οι τότε κουβέντες του, τον σημάδεψαν για χρόνια: “Ο σεισμός μπορεί να γίνει και σωσμός. Εμείς δεν κλάψαμε, σταθήκαμε ψύχραιμοι”. Έκτοτε, βέβαια, έγινε η καταγραφή των ζημιών και στην πόλη της Κοζάνης, ιδίως στην περιοχή της λαϊκής αγοράς.
120 δις δραχμές για τους νομούς Κοζάνης και Γρεβενών – Πρόγραμμα σεισμικής αποκατάστασης
Την επόμενη ημέρα φτάσανε ως και από τη Λάρισα με 50 τεχνικούς του ΤΕΕ, αλλά και από τη Θεσσαλονίκη. Ξεχύθηκαν στα χωριά για να κάνουν μια πρώτη εκτίμηση. Αυτό αποτέλεσε μια μεγάλη ψυχολογική τόνωση στον κόσμο. Στο Δ.Σ. της Δευτέρας που ακολούθησε, δύο ημέρες μετά την τραγωδία, υπήρξε αποφασιστικότητα για να αντιστραφεί η εικόνα καταστροφής. “Κάναμε πρόγραμμα προσωρινής σεισμικής αποκατάστασης και σε συνεργασία με την κυβέρνηση διαμορφώθηκε γενναίο πρόγραμμα ανασυγκρότησης του νομού. Μάλιστα το κονδύλιο ξεπέρασε τα 400 εκ ευρώ με τα σημερινά δεδομένα, 120 δις δραχμές για τους νομούς Κοζάνης και Γρεβενων .
Τον Οκτώβριο παραχωρήθηκε στο Χρώμιο το πρώτο σπίτι με την παρουσία του τότε προέδρου της Δημοκρατίας Κωστή Στεφανόπουλου , ο οποίος χαρακτήρισε τους κατοίκους ως “αξιοπρεπείς και καρτερικούς ανθρώπους”. Ο κ. Μητλιάγκας δεν παρέλειψε να εκφράσει τη λύπη του για τη μεγάλη εκκρεμότητα που υπάρχει με τους σεισμοπαθείς της Νεάπολης Βοϊου, λέγοντας πως αρκετοί από τους τότε κατοίκους ή δεν βρίσκονται πλέον στη ζωή, ή μετακόμισαν για Κοζάνη ή Θεσσαλονίκη.
“Το σημαντικό ήταν ότι όλοι είδαν ότι λειτουργούσαμε σαν μια γροθιά. Σε 18 ημέρες βγήκε η πράξη που χαρακτήριζε την περιοχή σεισμόπληκτη. Εκεί παίχτηκε το” παιχνίδι” και ήρθαν τα λεφτά”, σχολίασε επίσης ο άλλοτε Νομάρχης, αναφερόμενος και στο πρόγραμμα δωρεάς κατοικίας (δόθηκαν 3000 σπίτια σε 2 χρόνια) και την αποκατάσταση σε σχολεία, δημόσια κτήρια, εκκλησίες, που έγινε, καταλήγοντας πως χρειάζεται σωστή ενημέρωση στην κοινωνία για τους σεισμούς, ώστε ποτέ ξανά να μη χρειαστεί ξανά να αντιμετωπίσει η περιοχή ανάλογη κατάσταση…
(φωτο επάνω, από το αρχείο του Πρωινού Λόγου. Φωτό κάτω των φωτοειδησεογράφων Γιώργου και Νίκου Γιακουμίδη από έκθεση που παρουσιάστηκε πέρυσι στην Κοζάνη. περισσότερα δείτε εδώ)
Β.Σ.
Σημείωση: το άρθρο που δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά πρόπερσι στον “Π.Λ.” επαναδημοσιεύεται, σήμερα 13 Μαϊου , επέτειο του σεισμού
