ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΕΥΤΕΡΗΣ ΕΥΚΑΙΡΙΑΣ ΚΟΖΑΝΗΣ: 40 ΜΑΘΗΤΕΣ ΗΛΙΚΙΑΣ ΑΠΟ 37 ΜΕΧΡΙ 82 ΕΤΩΝ!
Δύο σχολεία της περιοχή του Νομού Κοζάνης και πιο συγκεκριμένα το Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας Κοζάνης και το 4ο Γυμνάσιο Πτολεμαΐδας έλαβαν επαίνους από το Υπουργείο Παιδείας, στο πλαίσιο προγράμματος για καλές πρακτικές στο προσφυγικό ζήτημα.
Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε την Δευτέρα στην Αθήνα, ενώ θα πρέπει να σημειωθεί πως συνολικά διακρίθηκαν 97 σχολεία από όλη την Ελλάδα.
Η εκδήλωση του Υπουργείου αφορούσε την απονομή των επαίνων για την υλοποίηση της φετινής εγκυκλίου σχολικών δραστηριοτήτων (Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης, Αγωγής Υγείας και Πολιτιστικών) και αντίστοιχων δράσεων σχετικών με το προσφυγικό ζήτημα. Η συντριπτική πλειονότητα των σχολείων παρουσίασε ποικίλες σχετικές δράσεις που είχαν ως κύριο γνώμονα την αλληλεγγύη προς τους συνανθρώπους μας, τους οποίους ο πόλεμος εξανάγκασε να αναζητήσουν μία πιο ασφαλή ειρηνική ζωή. Με κάθε τρόπο.
Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας Κοζάνης με μαθήτρια …82χρονη!
Στο σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας Κοζάνης φοιτούν συνολικά 40 μαθητές. Η φοίτηση είναι διετής και το απολυτήριο που λαμβάνουν οι απόφοιτοι είναι γυμνασίου. Ειδικότερα, Η διάρκεια της φοίτησης είναι 18 μήνες (δύο σχολικά έτη) και οι ώρες διδασκαλίας 25 την εβδομάδα. Τα μαθήματα γίνονται απογευματινές ώρες από Δευτέρα έως Παρασκευή (από τις 5 το απόγευμα μέχρι τις 9 παρά το βράδυ).
Εφέτος στο σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας Κοζάνης φοιτούν ενήλικες όλων των ηλικιών, από 37 μέχρι και 82 ετών! Πρόκειται για άτομα που εργάζονται και επιθυμούν να συμπληρώσουν τις γνώσεις τους και να λάβουν ένα πτυχίο για λόγους εργασίας, ή ακόμη και άτομα μεγαλύτερης ηλικίας που δεν το βάζουν κάτω και αποδεικνύουν ότι η θέληση για γνώση δεν πεθαίνει ποτέ.
Το εν λόγω πρόγραμμα για το οποίο έλαβε και διάκριση το Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας Κοζάνης, εφαρμόστηκε στο πλαίσιο τρίωρου μαθήματος την εβδομάδα, καθ’ όλη τη διάρκεια της σχολικής χρονιάς και περιελάμβανε πολλές δράσεις γύρω από τους τομείς των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, της δημοκρατίας και του προσφυγικού αλλά και άλλων δράσεων. Το project των καθηγητών (σ.σ. Καγιόγλου Φωτεινή και Αννίτα Ευσταθιάδου) σε συνεργασία με τους μαθητές περιελάμβανε επίσης πολλές βιωματικές δράσεις και αρκετή προσωπική εργασία. 
Β.Σ.
Ακολουθεί η εισήγηση για το πολιτισμικό πρόγραμμα που πραγματοποιήθηκε στο Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας Κοζάνης. Το Project αυτό βραβεύθηκε σήμερα μετά από πρόταση του Υπεύθυνου Σχολικών Δραστηριοτήτων Γιάννη Κουρού και της Διευθύντριας Β/θμιας Εκπαίδευσης Βασιλική Βόντσα από τον Υπουργό Παιδείας.
|
Αγωγή του ενεργού Πολίτη σε θέματα Κοινωνικής Δικαιοσύνης- Αλληλεγγύης – Δημοκρατίας – Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων – Μετανάστευσης – Προσφυγιάς Δρ Φωτεινή Καγιόγλου Διδάκτορας Πολιτικών Επιστημών, Εκπαιδευτικός ΔΔΕ Κοζάνης Ε-mail: clairekagioglou7@gmail.com Υπ. Δρ Άννα Ευσταθιάδου ΠΕ 02
|
ΠΕΡΙΛΗΨΗ
Η Εισήγηση αυτή αποτελεί την περίληψη ενός Project, που σε συνδυασμό με πολιτιστικό πρόγραμμα, πραγματοποιείται στο ΣΔΕ Κοζάνης. Ο τίτλος του προγράμματος είναι Αγωγή του ενεργού Πολίτη σε θέματα Κοινωνικής Δικαιοσύνης- Αλληλεγγύης – Δημοκρατίας – Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων – Μετανάστευσης – Προσφυγιάς. Μέσα από βιωματικές, ερευνητικές και μαθησιακές διαδικασίες προσπαθήσαμε να ενισχύσουμε το δημοκρατικό συναίσθημα των εκπαιδευόμενων, να τους ευαισθητοποιήσουμε πάνω στα προβλήματα της φτώχειας, του αναλφαβητισμού, του κοινωνικού αποκλεισμού, του ρατσισμού, της ξενοφοβίας, της μετανάστευσης και της προσφυγιάς.
Εισαγωγή – Προβληματική
Σε μια εποχή που η δημοκρατία μας βάλλεται και αμφισβητείται, καθώς προτείνονται άλλα πολιτεύματα, όπως επί παραδείγματι το φασιστικό μοντέλο διακυβέρνησης, καθίσταται αδήριτος ανάγκη να εμπλουτισθεί το μάθημα της Κοινωνικής Εκπαίδευσης με δράσεις που θα ενισχύουν το δημοκρατικό συναίσθημα των εκπαιδευομένων, θα εδραιώνουν την πεποίθηση ότι η δημοκρατία είναι το άριστο των πολιτευμάτων, θα αναγνωρίζονται οι κανόνες που την διέπουν και θα δημιουργηθεί έτσι ένας ενήμερος, ενεργός πολίτης που θα διεκδικεί την διαβίωσή του σε μια δημοκρατική κοινωνία, σε έναν δίκαιο κόσμο.
Στόχος μας είναι ένας κόσμος που θα επικρατεί η κοινωνική δικαιοσύνη, η αλληλεγγύη, η εύρυθμη λειτουργία της δημοκρατίας, θα γίνονται σεβαστά τα ανθρώπινα δικαιώματα και θα κυριαρχεί η ισότητα ευκαιριών και η ισότητα φύλων. Με λίγα λόγια μας ενδιαφέρει η αφύπνιση της συνείδησης του ενεργού πολίτη και η αποδοχή του διαφορετικού, του Άλλου. Για την επίτευξη του στόχου παρακολουθήσαμε εισήγηση από το πρόγραμμα του ΚΕΘΙ Η γυναίκα συμμετέχει η πολιτική αλλάζει και επισκεφτήκαμε την ΑΡΣΙΣ Κοζάνης. Πραγματοποιήσαμε επίσκεψη στο δικαστικό μέγαρο Κοζάνης και παρακολουθήσαμε δίκη στο ΜΟΔ. Εκεί μας υποδέχθηκε ο πρόεδρος του Δικηγορικού Συλλόγου Κοζάνης και μας μίλησε για την λειτουργία της δικαιοσύνης. Στο τέλος της σχολικής χρονιάς θα γίνει παρουσίαση των αποτελεσμάτων του προγράμματος στο ΣΔΕ Κοζάνης και στην ΔΔΕ Κοζάνης, όπου οι μαθητές θα εισηγηθούν και θα παρουσιάσουν σε Power Point τα αποτελέσματα του προγράμματος, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονταν και οι φανταστικές τους επιστολές προς και από μετανάστες που είχαν ως στόχο την ενσυναίσθηση. Χρησιμοποιήσαμε τις εικαστικές και εφαρμοσμένες τέχνες ζωγραφική, κινηματογράφο, animation, καθώς και τις φανταστικές επιστολές για την βιωματική προσέγγιση για τα ευαίσθητα κοινωνικά ζητήματα της ξενοφοβίας, του ρατσισμού, της μετανάστευσης και της προσφυγιάς. Στόχος ήταν μέσα από εκπαιδευτικές δράσεις τις οποίες οι εκπαιδευόμενοι εκλαμβάνουν και ως παιχνίδι να εντρυφήσουν στην δημοκρατική αγωγή μέσω της τέχνης. Έγινε αξιολόγηση με ερωτηματολόγια και με παρακολούθηση της συμμετοχής και του βαθμού δραστηριοποίησης των εκπαιδευόμενων κατά τη διεξαγωγή της διδασκαλίας.
Οι παιδαγωγικοί στόχοι που τέθηκαν
Ο βασικός στόχος της δράσης αυτής ήταν η αλλαγή στάσεων και συμπεριφορών. Προσπαθήσαμε να αναγνωρίσουμε και να αποφύγουμε την ρατσιστική συμπεριφορά, δηλαδή πράξεις που οδηγούν σε αποκλεισμούς του Άλλου, του διαφορετικού που μπορεί να είναι ο ασθενής, ο άνθρωπος με ειδικές ανάγκες, ο ψυχικά ασθενής, ο μετανάστης, ο πρόσφυγας, ο ναρκομανής, ο αλλόθρησκος, ο αποφυλακισμένος, ο άνθρωπος που έχει διαφορετικό σεξουαλικό προσανατολισμό από εμάς, ο πολιτικά αντιφρονών, η γυναίκα, το παιδί, όλοι μας, γιατί ο καθένας έχει κάποια ιδιαίτερα χαρακτηριστικά. Στη συνέχεια μας απασχόλησε η αφύπνιση του πολίτη και η κριτική αντιμετώπιση των γεγονότων. Δώσαμε σημασία στην ισόρροπη ανάπτυξη ατόμου, κοινωνίας και τον σεβασμό του «άλλου», του διαφορετικού. Θεωρήθηκε βασική η εμπέδωση των ατομικών, κοινωνικών και πολιτικών δικαιωμάτων που αναγνωρίζονται από τη δημοκρατία. Μελετήθηκε η Οικουμενική Διακήρυξη Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και το Ελληνικό Σύνταγμα και έγινε αναφορά από την καθηγήτρια στην ΕΣΔΑ και στον ΧΘΔΕΕ. Δώσαμε έμφαση στα δικαιώματα των μειονοτήτων και των ευπαθών ομάδων. Αναγνωρίσαμε ότι στη δημοκρατία αποφασίζει η πλειοψηφία χωρίς ωστόσο να παραγνωρίζει τα δικαιώματα της μειοψηφίας.
Η μεθοδολογία υλοποίησης και οι συνεργασίες με άλλους φορείς
Ως μεθοδολογία επιλέχθηκε η ομαδοσυνεργατική και η διαθεματική. Συνεργάστηκαν οι μαθητές σε ομάδες εργασίας. Χωρίστηκαν ανάλογα με τα ενδιαφέροντά τους σε ομάδες και πραγματεύτηκαν επιμέρους θέματα. Η διαθεματικότητα επιτεύχθηκε από την συνδιδασκαλία δύο ειδικοτήτων με πολλές φορές ταυτόχρονη διδασκαλία από τις εκπαιδευτικούς των κλάδων των Νομικών και Πολιτικών Επιστημών και των Φιλολογικών και Αισθητικής Αγωγής.
Ο προβληματισμός και η ενεργοποίηση των ομάδων έγινε με την βιωματική προσέγγιση. Οι εκπαιδευόμενοι κατά την προσέγγιση αυτή δοκιμάζουν τον ρόλο ενός ατόμου που αποκλείεται από την ομάδα για κάποιον λόγο. Διατυπώνουν τα συναισθήματα που τους γεννά ο αποκλεισμός και συζητάνε τα πρώτα συμπεράσματα. Μας προβληματίζει το ποιοι είναι οι παράγοντες που οδηγούν στον ρατσισμό; Η αρχική βιωματική άσκηση που επιλέχθηκε ήταν το «Κάνε ένα βήμα μπροστά» από το εγχειρίδιο εκπαίδευσης στα ανθρώπινα δικαιώματα για νέους/νέες της Άρσις, Compass. Στην άσκηση αυτή μοιράζονται καρτέλες ρόλων στους εκπαιδευόμενους και ο καθηγητής εκφωνεί καταστάσεις στις οποίες ο μαθητής κάνει ένα βήμα μπροστά όταν η απόκριση στις καταστάσεις είναι θετική. Με τον τρόπο αυτό διαχέονται στον χώρο οι εκπαιδευόμενοι και μετά ξεκινά μια συζήτηση τόσο για τα συναισθήματα που τους γεννά η διαφορετική θέση που έλαβαν όσο και για το τι μπορεί να σημαίνει «η διαφορετική θέση» του κάθε ανθρώπου στην κοινωνία.
Στη συνέχεια καθορίστηκαν τα θέματα που θα πραγματευόμασταν και έγινε χωρισμός σε ομάδες. Για να αναζητηθούν πληροφορίες και υλικό οι εκπαιδευόμενοι παρακινήθηκαν να ψάξουν κάτι σχετικό με το θέμα στο διαδίκτυο και στις βιβλιοθήκες. Δόθηκε σε όλους τους εκπαιδευόμενους εργασία που είχε ως θέμα τα άτομα που κυνηγήθηκαν για τις ιδέες τους. Διαπιστώθηκε ότι οι λόγοι που μπορεί να δημιουργήσουν διωγμούς και αποκλεισμούς είναι ποικίλοι και ότι όλοι ανεξαιρέτως μπορεί να πέσουμε θύματα μιας τέτοιας συμπεριφοράς.
Οι εκπαιδευόμενοι στη συνέχεια συμμετείχαν και σε άλλες βιωματικές ασκήσεις. Έκαναν όλοι έναν κύκλο και κάποιος έμενε έξω από αυτόν. Αυτός που ήταν από έξω εξέφραζε τα συναισθήματά του. Εναλλακτικά όταν έμπαινε στην αίθουσα του ζητούσαν να φύγει.
Στη συνέχεια υπήρχε κάποιος που αναγνωριζόταν ως Ο Αρχηγός από την ομάδα. Σηκώνονταν όλοι όταν έμπαινε και χειροκροτούσαν, αυτός μιλούσε με το «εγώ» και οι άλλοι συμφωνούσαν μαζί του ό,τι και αν έλεγε, ακόμη και αν μέσα τους διατηρούσαν επιφυλάξεις. Κάποιοι υποδύονταν τον ρόλο αυτών που δεν μιλάνε από φόβο, μήπως κάποιος τους προδώσει. Συζητήσαμε τα συναισθήματα τους επεκτείνοντας την κουβέντα στις συνέπειες της έλλειψης κριτικής και της αναπαραγωγής της παθογένειας στην καθημερινή μας ζωή.
Τέλος συμμετείχαν σε ένα παιχνίδι ρόλων όπου διαπραγματεύονται τους όρους μιας Σύμβασης Εργασίας σε φασιστικό καθεστώς. Τέσσερεις πολίτες από αυτούς που απέκλειαν οι φασίστες, δηλαδή ένας ανάπηρος, ένας ψυχικά ασθενής, ένας τσιγγάνος, κάποιος που ανήκει σε άλλη φυλή ζητούν δουλειά από δύο Ιεράρχες [διοικητικούς υπαλλήλους που ανήκουν στο φασιστικό κόμμα]. Το αποτέλεσμα ήταν οι Ιεράρχες να μην τους δώσουν την ευκαιρία να εργαστούν. Στη συνέχεια αλλάξαμε τους ρόλους και ζητήσαμε από αυτούς που υποδύονταν τους Ιεράρχες να μας πουν τι θα συμβούλευαν το παιδί τους αν ήταν κάποιος από αυτούς που μόλις πριν λίγο δεν είχαν προσλάβει.
Ακολούθως παίξαμε τους ρόλους στη σύγχρονη εποχή με «πρωταγωνιστές» αυτούς που πίστευαν οι εκπαιδευόμενοι ότι σήμερα θα αποκλείονταν. Ένας μετανάστης, ένας πρώην ναρκομανής, ένας αποφυλακισμένος, μία γυναίκα που ζητά να καταλάβει διευθυντική θέση, κάποιος που ανήκει σε άλλη φυλή ή έθνος, που έχει διαφορετική από τη δική μας θρησκεία ή ιδεολογία, που είναι σε προχωρημένη ή νεαρή ηλικία ή έχει διαφορετικό από το δικό μας σεξουαλικό προσανατολισμό ζητούσε εργασία.
Στη συνέχεια ζητήθηκε να δημιουργήσουν βουβές εικόνες [ταμπλώ βιβάν] και να σχολιάσουν τη στάση που κρατούσε ο καθένας στο ρόλο του.
Οι εκπαιδευόμενοι αναρωτήθηκαν αν ο νόμος θα μπορούσε να προστατεύσει τους πολίτες, από τον αποκλεισμό. Τότε ακούσαμε ένα μελοποιημένο ποίημα του Μπρέχτ την Μπαλάντα της Μαρίας Σάντερς σε ιταλική ελεύθερη μετάφραση του Giorgio Strehler που τραγουδά η Μίλβα. Το ποίημα μιλά για τους νόμους της Νυρεμβέργης. Πρόκειται για τους φασιστικούς νόμους που απαγόρευαν τις σχέσεις με Εβραίους προκειμένου να δημιουργηθεί η Άρια φυλή.
Αρχικά οι εκπαιδευόμενοι άκουσαν την μουσική και τους ζητήθηκε, αν και δεν ήξεραν τι λέει να μαντέψουν. Στη συνέχεια διαβάστηκε το κείμενο σε ελληνική μετάφραση.
Είδαμε λοιπόν ότι οι νόμοι μπορεί να αλλάξουν και να επιτάσσουν να επιδείξουμε και εμείς μια συμπεριφορά που να καθορίζει ακόμη και τις πιο προσωπικές μας επιλογές.
Έναν τέτοιο νόμο θα πρέπει να τον ακολουθούμε; Θυμηθήκαμε την ακροτελεύτια διάταξη του συντάγματος που υπενθυμίζει ότι αν καταλυθεί η δημοκρατία είναι δικαίωμα και υποχρέωσή μας να αντισταθούμε και να μην ακολουθούμε τους αντιδημοκρατικούς νόμους.
Τότε σκεφτήκαμε αν και η ΕΕ έχει παρόμοια πολιτική και παρακινήθηκαν οι εκπαιδευόμενοι να ψάξουν στην ιστοσελίδα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά άρθρα που αποδεικνύουν ότι η ΕΕ ενεργεί για «λογαριασμό των πολιτών της ΕΕ, με σκοπό την αποτροπή των διακρίσεων σε βάρος του λόγω φυλετικής ή εθνοτικής καταγωγής, θρησκείας ή πεποιθήσεων, αναπηρίας, ηλικίας ή γενετήσιου προσανατολισμού ή φύλου».
Σε όλη τη διάρκεια του project έψαχναν οι εκπαιδευόμενοι με λέξεις – κλειδιά στο διαδίκτυο σχετικά κείμενα, τα οποία παρουσίαζαν στην τάξη. Συζητήσαμε τότε κατά πόσο είναι έγκυρες οι πληροφορίες, αφού πολλά ήταν ανυπόγραφα. Επιβαλλόταν η επίσκεψη μας στη δημοτική βιβλιοθήκη. Έγινε καταγραφή των βιβλίων με σχετική θεματολογία. Συμπέραναν ότι το θέμα απασχολούσε, απασχολεί και θα απασχολεί. Μας έφεραν και κάποια βιβλία από τις προσωπικές τους βιβλιοθήκες. Μελετήσαμε ένα απόσπασμα από βιβλίο του Ραλφ Λιντον με τίτλο “Ο πολιτισμός είναι παγκόσμια δημιουργία” , καθώς και το βιβλίο του Ζελούν Ταχάρ Μπεν “Ο ρατσισμός όπως τον εξήγησα στην κόρη μου”.
Οι εκπαιδευόμενοι στο σημείο αυτό αποφάσισαν να πάρουν συνεντεύξεις από ανθρώπους που υφίστανται την περιθωριοποίηση σήμερα. Επιλέχθηκαν οι θεματικές των πρώην ναρκομανών, των ψυχικά ασθενών, των μεταναστών και των ΑΜΕΑ.
Δραστηριότητες
Δραματοποίηση
Α) Στην Υπόδυση ρόλων με τίτλο ο «άλλος, ο διαφορετικός» οι εκπαιδευόμενοι υποδύθηκαν τον ρόλο του Άλλου: του φτωχού, του αναλφάβητου, του αλλοδαπού, του ανθρώπου με ειδικές ανάγκες. Σε διάφορες καταστάσεις που τους δίνονταν σε καρτέλες ρόλων οι μαθητές συζητούσαν τα συναισθήματά τους και κατά πόσο ο ρόλος του «διαφορετικού» αποτελούσε λόγο αποκλεισμού τους από τη δημόσια και ιδιωτική ζωή.
Ενσυναίσθηση
Β) Στη συνέχεια οι εκπαιδευόμενοι συνέγραψαν μια Επιστολή σε έναν μετανάστη ή από έναν μετανάστη. Με τον τρόπο αυτό μπήκαν στη θέση των ανθρώπων που αναγκάζονται για οικονομικούς κυρίως λόγους να μεταβούν σε ένα ξένο κράτος και να αναζητήσουν τον προσπορισμό τους σε αυτό. Σε διαφορετική περίπτωση συνέγραψαν επιστολή ως συγγενείς μεταναστών. Τα συναισθήματα που αναδύθηκαν από την δραστηριότητα αυτή ήταν πολύ έντονα και ο προβληματισμός των εκπαιδευόμενων έντονος. Η στάση τους απέναντι στους μετανάστες άλλαξε μετά από την δραστηριότητα παρατήρησαν ορισμένοι.
Εικαστικά
Κολλάζ, Κόμικς, Ζωγραφική
Στο μάθημα της αισθητικής αγωγής ειδική έμφαση δόθηκε τόσο στην δημιουργία ομαδικών όσο και ατομικών έργων πάνω στον άξονα του προγράμματος. Οι εκπαιδευόμενοι συνεργάστηκαν για την δημιουργία κόμικς με περιεχόμενο που άγγιζε τα ευαίσθητα θέματα του ρατσισμού της ξενοφοβίας, της σχολικής βίας, του διαφορετικού, του «Άλλου». Βασικός στόχος ήταν να κατανοήσουν μέσα από την Τέχνη ότι όλοι είμαστε ίσοι. Παρουσιάστηκαν και στην συνέχεια μελετήθηκαν από τους μαθητές τα κόμικς “Maus” του Art Spiegelman με θέμα το «Ολοκαύτωμα», ένα κόμικς που το 1992 κέρδισε το βραβείο Πούλιτζερ , το κόμικς της ΕΕ «Εγώ ρατσιστής;!» ενώ δόθηκε η δυνατότητα στους μαθητές να παίξουν το ηλεκτρονικό παιχνίδι Ταξίδι φυγής με θέμα την μετανάστευση. Παρακολουθήσαμε στο YouTube το Strange fruit, ένα κόμικς για το ρατσισμό που έχει λάβει και διεθνείς διακρίσεις.
Εποπτικό υλικό
α) Δόθηκαν φωτογραφίες που απεικόνιζαν καταστάσεις από τα θέματα που εξετάζουμε και αναπτύχθηκε συζήτηση.
β) Προβολές ταινιών: Η Ζωή είναι ωραία.
Η Ζωή Είναι Ωραία (1997) του Robertο Benigni ήταν υποψήφια για 7 Οσκαρ – κερδίζοντας τελικά 3 βραβεία. H ταινία είναι ένας ύμνος στο ανθρώπινο πνεύμα και ένα μήνυμα αισιοδοξίας πως ότι είναι καλό διασώζεται από τα συντρίμμια την απάνθρωπης συμπεριφοράς. Πρόκειται για μια ταινία που ανάμεσα στο κωμικό και στο τραγικό παρουσιάζει την προσπάθεια ενός πατέρα να σώσει την οικογένειά του από το φασιστικό καθεστώς. Μεταφέρεται μαζί με την γυναίκα του και τον γιό του σε ένα στρατόπεδο συγκέντρωσης Εβραίων όπου εκεί κρύβει την πραγματική κατάσταση από το γιο του, πείθοντάς τον ότι το στρατόπεδο είναι ένα περίπλοκο παιχνίδι στο οποίο πρέπει να εκτελεί τα καθήκοντα που του δίνει ο ίδιος του, κερδίζοντας πόντους με δώρο ένα στρατιωτικό τανκ.
Πριν την προβολή της ταινίας ζητήθηκε από τους εκπαιδευόμενους να παρατηρήσουν τι αλλάζει στη ζωή του ανθρώπου και του πολίτη. Τι υποψιάζονται ότι δεν «έδειξε» η ταινία. Πώς είναι η ζωή της γυναίκας, του παιδιού, των ανδρών στην ιστορική περίοδο που παρουσιάζεται. Πώς μεταφράζεται η αλλαγή του χρώματος της ταινίας κατά την διάρκειά της. Πώς χρησιμοποιήθηκαν οι ενδυματολογικοί κώδικες για να αποδώσουν συμβολισμούς ανώτερης και κατώτερης τάξης.
Προβλήθηκε επίσης η ταινία Ο Πιανίστας, σε σκηνοθεσία Ρομάν Πολάνσκι. Στην ταινία αυτή που εκτυλίσσεται στην Πολωνία το 1939 γίνεται αναφορά στο φασιστικό καθεστώς μέσα από το δράμα της οικογένειας του κορυφαίου Πολωνοεβραίου πιανίστα που βρίσκεται έγκλειστος στο γκέτο της Βαρσοβίας. Ο πιανίστας και μόνο αυτός από την οικογένειά του επιλέγεται να μην μεταφερθεί στο στρατόπεδο συγκέντρωσης και στη συνέχεια κρύβεται στα ερείπια της βομβαρδισμένης πόλης και, χάρη στις προπολεμικές του γνωριμίες, σε μια ομάδα αντιστασιακών. Τον βοηθά επίσης ένας μουσικόφιλος Γερμανός αξιωματικός. Με τον τρόπο αυτό καταφέρνει να επιβιώσει. Μέσα από το δράμα του παρακολουθούμε το δράμα ενός ολόκληρου λαού, για να μην πω ολόκληρης της Ευρωπαϊκής Ηπείρου που κάτω από την μπότα του φασισμού και τις θηριωδίες του ναζισμού έχασε την αξιοπρέπεια και τη ζωή του. Ο Πιανίστας είναι μια κινηματογραφική μεταφορά της ομώνυμης αυτοβιογραφίας του Εβραίου Πολωνού μουσικού, Βλαντισλάβ Σπίλμαν.
Στους εκπαιδευόμενους έγινε πριν την προβολή της ταινίας εισήγηση για το φασιστικό καθεστώς και όσα αυτό συνεπάγεται από την καθηγήτριά τους· διανεμήθηκε ερωτηματολόγιο και έγιναν βιωματικές ασκήσεις.
Γ) Προβολές ντοκιμαντέρ: Προβλήθηκε το ντοκιμαντέρ Βρωμοέλληνες, για να προβληματιστούμε για την στάση των ανθρώπων απέναντι σε μετανάστες. Στη συνέχεια και αφού αναγνωρίσαμε ότι ο ρατσισμός υπήρξε η βάση της ναζιστικής ιδεολογίας παρακολουθήσαμε το ντοκιμαντέρ Φασισμός Α.Ε. για να ενημερωθούμε για την απειλή του φασιστικού καθεστώτος.
Επισκέψεις φορέων
Στείλαμε επιστολή στους υπευθύνους του ΚΕΘΙ και ερευνήσαμε αν υπάρχει γυάλινη οροφή σήμερα στις ευκαιρίες που έχουν οι γυναίκες στην αγορά εργασίας. Μελετήσαμε έρευνες που αποδείκνυαν ότι πράγματι υπάρχει και παρά το γεγονός ότι πολλές είναι οι γυναίκες που σπουδάζουν στην τριτοβάθμια εκπαίδευση δεν είναι ανάλογος ο αριθμός τους στις ανώτερες ιεραρχικά εργασιακά θέσεις.
Στην ΑΡΣΙΣ Κοζάνης αφού παίξαμε παιχνίδια ομαδικά ενημερωθήκαμε για την δράση της. Οι εκπαιδευόμενοι ενδιαφέρθηκαν ιδιαίτερα για τις ΜΚΟ και την συμβολή τους στα προβλήματα των ευπαθών ομάδων. Ιδιαίτερα τους εντυπωσίασε η ύπαρξη σχολείου όπου εθελοντές βοηθούν μαθητές που δεν έχουν την οικονομική δυνατότητα να αναζητήσουν βοήθεια ιδιωτικά για την περαιτέρω μελέτη μετά το σχολικό τους ωράριο. Τέλος συμμετείχαμε στο αντιρατσιστικό φεστιβάλ της Άρσις Κοζάνης, όπου οι εκπαιδευόμενοι εισηγήθηκαν τα αποτελέσματα του προγράμματος και παρουσίασαν σε Power Point τα αποτελέσματα του προγράμματος.
Δράσεις
Εξαγωγή συμπερασμάτων και παραγωγή cd με το υλικό μας και δημοσίευση στο διαδίκτυο στην ιστοσελίδα του σχολείου.
Συγκρίναμε την δημοκρατία και την άσκηση των δικαιωμάτων με τον φασισμό. Ο φασισμός θέλει ισοπεδωτική εξομοίωση και όχι ισοτιμία πολιτών. Μας απομακρύνει από τη δικαιοσύνη και από τη δημοκρατία το να πιστεύουμε π.χ. ότι «όλοι τα παίρνουν» ή ότι κανένας θεσμός δεν λειτουργεί. Σιγοτραγούδησαν την Άρνηση του Σεφέρη, ακούσαμε Λοΐζο, Θεοδωράκη, Σαββόπουλο και Μπακαλάκο. Συζητήσαμε για την προπαγάνδα στο φασισμό. Διαπιστώσαμε ότι η θεωρία απείχε παρασάγγας από την πράξη. Στηριζόταν στην επανάληψη και στα ψέματα. Ρωτήσαμε τους εκπαιδευόμενους αν με την προπαγάνδα απέβλεπαν στο να επηρεάσουν την λογική ή το συναίσθημα των πολιτών και οι περισσότεροι είπαν ότι οι φασίστες στόχευαν στο συναίσθημα διεγείροντας είτε το πάθος είτε τον φόβο και όχι τη λογική.
Συνέγραψαν ένα παραμύθι με αντιρατσιστικό περιεχόμενο.
Στη συνέχεια ζητήθηκε με αφορμή τα παραπάνω να σκεφτούν οι εκπαιδευόμενοι κάποια εικαστική παρέμβαση, ζωγράφισαν τις παλάμες τους και έγραψαν μέσα αντιρατσιστικά και δημοκρατικά συνθήματα.
Τέλος δημιουργήσαμε σε συνεργασία με τους εκπαιδευόμενους μία μπροσούρα με μηνύματα που συνοψίζουν τους προβληματισμούς και τα έργα τους.
Πεδία σύνδεσης με τα προγράμματα σπουδών των αντίστοιχων γνωστικών αντικειμένων
Κοινωνική Αγωγή: Ρατσισμός (σ.16), Φτώχεια: (σ.49-52), Δικαιώματα: Κοινωνικά, Ατομικά, Πολιτικά (σ.104-119), Ενεργός Πολίτης
Κατά την διδασκαλία του κόμικς και στο πλαίσιο σύνδεσης του προγράμματος με άλλα γνωστικά αντικείμενα παρουσιάστηκαν τα κόμικς με τις κωμωδίες του Αριστοφάνη, οι περιπέτειες του Αστερίξ στα Αρχαία Ελληνικά, η Αντιγόνη του Σοφοκλή, η Ιφιγένεια του Ευριπίδη και οι Μύθοι του Αισώπου
Συζήτηση – Συμπεράσματα
Αποτελέσματα προγράμματος
Μέσα από τις βιωματικές πρακτικές και θεωρητικές προσεγγίσεις που επιλέχθηκαν ως μέθοδοι διδασκαλίας κοινωνικής πολιτικής, αυξήθηκε το επίπεδο ευαισθητοποίησης των εκπαιδευόμενων σε τομείς της δημοκρατίας κα της ελευθερίας. Η χρήση του κινηματογράφου και της φωτογραφίας ως μεθοδολογικά εργαλεία μετέφεραν, προσωρινά, τους μαθητές σε ένα διαφορετικό πολιτικό περιβάλλον. Η αμεσότητα της εικόνας ενίσχυσε την κριτική σκέψη και την άποψη ότι ο αγώνας για εξάλειψη των φαινομένων βίας είναι παγκόσμιος και εμπεριέχει πολλές μορφές, συμπεριλαμβανομένης και της τέχνης. Τα έργα κόμικς και ζωγραφικής των εκπαιδευόμενων αποδείχθηκαν αποφασιστικής σημασίας για την ανάπτυξη της κοινωνικής τους συνείδησης αλλά και για την κατανόηση του κοινωνικού ρόλου της τέχνης.
Οι εκπαιδευόμενοι συνειδητοποίησαν τις βασικές αρχές των δικαιωμάτων του ανθρώπου και αναγνώρισαν τους τρόπους που εκδηλώνονται η κοινωνική αδικία, η καταπάτηση δικαιωμάτων και η φυλετική βία μέσα σε μια κοινωνία. Σημαντικό στοιχείο είναι ότι κατά τη διάρκεια του προγράμματος οι εκπαιδευόμενοι ανέπτυξαν την προσωπική τους άποψη και φωνή για κοινωνικά ζητήματα που τους απασχόλησαν, ενώ παρατηρήθηκαν θετικές αλλαγές στην συμπεριφορά τους.
Αναφορές – Βιβλιογραφία
Dagdilelis, V., Sartatzemi, M. & Kagani, K. (2005). Teaching (with) Robotics in Secondary Schools: some new and not-so-new Pedagogical problems. In ICALT’ 05-Proceedings of the Fifth IEEE International Conference on Advanced Learning Technologics.
Ilagan Queriann (2013)Life is Beautiful Film Analysis,Προσπελάστηκε την 16/2/2014 από https://ilaganqueriann.wordpress.com/tag/la-vita-e-bella/
Musil C M (2009. Educating Students for Personal and Social Responsibility: The Civic Learning Spiral.στο B Jacoby & Associates (eds). Civic Engagement in Higher Education: Concepts and Practices. Προσπελάστηκε την 16/2/2014 από https://keycenter.unca.edu/sites/default/files/Jacoby_CivicEngagement_31.pdf
Nanackchand, V& Berman, K (2012)Visual graphics for human rights, social justice, democracy and the public good, South African Journal of Education, EASA
Swimelar, S Visual Culture and Pedagogy: Teaching Human Rights with Film and Images Προσπελάστηκε την 16/2/2014 από http://global-ejournal.org/2009/11/11/visual-culture-and-pedagogy-teaching-human-rights-with-film-and-images/
Προσπελάστηκε την 2/12/2014 απόhttp://www.minedu.gov.gr/publications/docs2012/120517_compass_edition_gr.pdf Σωτηρίου,Σ ., Κορδονούρη, Σ., Ζαφρανίδου, Α., Κοινωνική και Πολιτική ΑγωγήΓ′ Γυμνασίου Αθήνα Οργανισμος Εκδοσεως Διδακτικων Βιβλιων
Προσπελάστηκε την 2/12/2014 από http://ebooks.edu.gr/modules/ebook/show.php/DSGL104/66/533,2183/
Προσπελάστηκε την 2/12/2014 απόhttp://ebooks.edu.gr/modules/document/document.php?course=DSGL104&download=/4be7dc48jeal/4be7dca2r67c
Προσπελάστηκε την 2/12/2014 απόhttp://ebooks.edu.gr/modules/document/document.php?course=DSGL104&download=/4be7dc48jeal/4be7dc3bll15
Προσπελάστηκε την 2/12/2014 από www.unhcr.gr
Προσπελάστηκε την 2/12/2014 από www.diaforetikotita.gr
Προσπελάστηκε την 2/12/2014 από www.ministryofjustice.gr
Προσπελάστηκε την 2/12/2014 από www.nchr.gr
Προσπελάστηκε την 2/12/2014 από http://epp.eurostat.ec.europa.eu/portal/page/portal/statistics/themes
Προσπελάστηκε την 2/12/2014 από www.unicef.gr
Προσπελάστηκε την 2/12/2014 από www.unesco.org
Προσπελάστηκε την 2/12/2014 από www.echr.coe.int
Προσπελάστηκε την 2/12/2014 από www.amnesty.gr
Προσπελάστηκε την 2/12/2014 από http://www.amnesty.org.gr/about
Προσπελάστηκε την 2/12/2014 από http://gr.youthforhumanrights.org/
Προσπελάστηκε την 2/12/2014 από www.synigoros.gr
Προσπελάστηκε την 2/12/2014 από www.0-18.gr/rotao
Προσπελάστηκε την 2/12/2014 από http://www.arsis.gr/kozani.htm
Προσπελάστηκε την 2/12/2014 από http://europa.eu/legislation_summaries/employment_and_social_policy/equality_between_men_and_women/index_el.htm
Προσπελάστηκε την 2/12/2014 από www.disability.gr
Προσπελάστηκε την 2/12/2014 από http://www.metmuseum.org/
Προσπελάστηκε την 2/12/2014 από www.kethi.gr
Προσπελάστηκε την 2/12/2014 από www.isotita.gr
Προσπελάστηκε την 2/12/2014 από http://i‐teacher.gr 5ο τχ σ. 248-261
Προσπελάστηκε την 1/12/2015 από http://ec.europa.eu/justice/discrimination/index_el.htm
