1. Εντός του έτους 2026 με δωρεά – προσφορά ιδιώτου εδωρίσθησαν εις το Ελληνικό Δημόσιο είκοσι (20) αρχαιοελληνικά αντικείμενα. Τα αρχαιοελληνικά τούτα ευρήματα αναφέρονται στην χρονική περίοδο που εκτείνεται από την Πρωτοκυκλαδική Πρώτη Περίοδο (3.200 π.Χ. – 2.800 π.Χ.), διέρχονται την Πρωτοκυκλαδική Δεύτερη Περίοδο (2.800 π.Χ. – 2.300 π.Χ.), καλύπτουν την Γεωμετρική Εποχή (1.100 π.Χ. – 700 π.Χ.), αφορούν στην Αρχαϊκή Εποχή ( 700 π.Χ. – 480 π.Χ.), περιλαμβάνουν την Κλασική Εποχή (480 π.Χ. – 323 π.Χ.) και την Ελληνιστική Περίοδο (323 π.Χ. θάνατος Μεγάλου Αλεξάνδρου –31 π.Χ. ναυμαχία στο Άκτιο και αγγίζουν τους Ρωμαϊκούς Χρόνους (31 π.Χ. –325 μ.Χ.)

Μεταξύ των ελληνικών  αυτών αρχαιοτήτων συμπεριλαμβάνονται ένα μαρμάρινο ειδώλιο πρωτοκυκλαδικής μορφής της Πρωτοκυκλαδικής Πρώτης Περιόδου (3.200 –2.800 π.Χ.), δύο φιάλες μαρμάρινες και δύο ειδώλια μαρμάρινα της Πρωτοκυκλαδικής Δεύτερης Περιόδου (2.000 – 2.300 π.Χ.), ένα μαρμάρινο ειδώλιο  ανθρώπινης μορφής της Πρώτης Εποχής Χαλκού (2.800 – 2.300 π.Χ.), δύο χάλκινα κοσμήματα Γεωμετρικής Εποχής (1.100 –700 π.Χ.) και Κλασική Εποχής (700 – 480 π.Χ.),  δύο προτομές πήλινες γυναικείες, εργαστηρίου εκ Βοιωτίας, Κλασικής Εποχής (480-323 π.Χ.) και δη κατά τα τέλη του 5ου αιώνος π.Χ. μέχρι τις αρχές του 4ου αιώνος π.Χ., ήτοι 420 – 380 π.Χ., ένα χάλκινο κράνος και ένα χάλκινο ειδώλιο του θεού Ερμή του 1ου αιώνος π.Χ. – τον 1ο αιώνα μ.Χ., ήτοι 100 π.Χ. – 100 μ.Χ.,  και δύο πλακίδια πήλινα επίχρυσα του 4ου αιώνος π.Χ. (400 π.Χ-300 π.Χ., δηλαδή τέλους Κλασικής και έναρξης Ελληνιστικής Εποχής, τα οποία (δύο επίχρυσα πήλινα πλακίδια)  φέρουν ανάγλυφη παράσταση Γρύπα.

Οι Γρύπες  ήσαν μυθώδη τέρατα, έχοντα σώμα και κεφαλή αετού. Ελέγετο ότι κατοικούσαν στα Γριπαία όρη, κοντά στους Υπερβορείους ή κοντά στους Ινδούς ή στους Αιθίοπες και φρουρούσαν τον χρυσόν αυτών, το χρυσάφι τους. Εναντίον αυτών των Γρυπών ως φρουρών φυλάκων του χρυσού ήλθον οι μονόφθαλμοι Αριμασποί, για να αρπάξουν τον χρυσό,  γι΄ αυτό και στην τέχνη πάντοτε αντιμάχονται γρύπες και Αριμασποί. Βλέπε σελ. 199, Α΄ Τόμος Λεξικόν Ελληνικής Αρχαιολογίας, Αλεξάνδρου Ραγκαβή, 1888.

Οι Αριμασποί ήσαν ένα μυθικό ή ημιμυθικό έθνος πολεμιστών σκυθικής ή υπερβόρειας καταγωγής  στην αρχαία ελληνική παράδοση. Κατά τον Ευστάθιο Θεσσαλονίκης η σκυθική λέξη «αριμασπός» σήμαινε «μονόφθαλμος». Περιγράφονταν ως ξανθοί, πολεμοχαρείς και μονόφθαλμοι. Ο αρχαίος ιστορικός μας Ηρόδοτος  αμφισβητούσε ότι γεννιούνταν  με ένα μόνο μάτι. Οι Αριμασποί  ήσαν γνωστοί  για την διαρκή τους  διαμάχη και πάλη  με τους Γρύπες, προσπαθώντας να αρπάξουν από τα εν λόγω αυτά τέρατα το χρυσάφι των πλουσίων κοιτασμάτων της Ευρασίας, των περιοχών κοντά στους Υπερβορείους.

Αρχαίοι ιστορικοί και συγγραφείς αναφέρονται στους Αριμασπούς. Ο Ηρόδοτος στις «Ιστορίες» του, ο Παυσανίας, ο Διονύσιος ο Περιηγητής και ο Αριστέας εκ της αρχαίας ελληνικής νήσου Προκοννήσου ή Προικοννήσου, ο οποίος (Αριστέας) είχε αφιερώσει προς αυτούς, τους Αριμασπούς, τα «Αριμάσπεια», που ήσαν επικά ποιήματα.

Η Προκόννησος και Προικόννησος, είναι  μεγάλη νήσος της Προποντίδος, νοτιοδυτικά της Δολιωνίδος Χερσονήσου, κοντά στον Ελλήσποντο, και της Κυζίκου, που παρήγε εξαίρετο κρασί και αξιόλογα λευκά μάρμαρα. Για τον λόγο αυτό και η ίδια και η Προποντίδα μεταγενέστερα έλαβε το όνομα, την ονομασία, Μαρμαράς. Οι πρώτοι κάτοικοι αυτής, της Προκοννήσου, ήσαν Μιλήσιοι, δηλαδή Έλληνες Ίωνες Αθηναίοι που το 1.000 π.Χ. ίδρυσαν την πόλη Μίλητο στην Μικρά Ασία (Ηρόδοτος Δ, 14, – Στράβων ΙΓ, 588, Πλίβιος (Pl. V, 32, 44).

Η τελετή παράδοσης στο Ελληνικό Δημόσιο των ως άνω ελληνικών αρχαιοτήτων, ήτοι των 20 αρχαιοελληνικών αντικειμένων, έγινε στην Αίθουσα του βωμού του Αρχαιολογικού Μουσείου Αθηνών.

  1. Σε Μουσείο της Βιέννης της Αυστρίας ευρίσκονται, εκτίθενται δύο θραύσματα από την ζωφόρο τον Παρθενώνα. Τα δύο τούτα θραύσματα αποτελούν τμήματα από την ζωφόρο του Παρθενώνος, στην οποία (ζωφόρο) παριστάνονταν ανάγλυφα η πομπή των Παναθηναίων. Δηλαδή, η πομπή των Παναθηναίων απεικονιζόταν στην ιωνική ανάγλυφη ζωφόρο του ναού του Παρθενώνος και η ίδια (ζωφόρος) α) είχε μήκος 160 μέτρων και β) περιέτρεχε το επάνω μέρος του σηκού του ναού του Παρθενώνος.

Κατά την εορτή των Παναθηναίων ετελείτο πομπή που είχε ως αφετηρία τον Κεραμεικό. Η πομπή ακολουθούσε την οδό των Παναθηναίων, διέσχιζε την Αρχαία Αγορά και κατέληγε στον ιερό βράχο της Ακροπόλεως, όπου προσεφέρετο ο ιερός πέπλος  στον ναό του Παρθενώνος προς τιμήν της θεάς Αθηνάς και ετελείτο θυσία.

Στην πομπή των Παναθηναίων συμμετείχε ένα πλήθος από διάφορες κοινωνικές ομάδες. Της πομπής ηγούντο άρχοντες και αξιωματούχοι, οι οποίοι ήσαν και οι διοργανωτές της πομπής.  Ακολουθούσαν ναρθηκοφόροι και νεαρές γυναίκες, κόρες από αριστοκρατικές οικογένειες, που μετέφεραν στην κεφαλή τους κάνιστρα, καλάθια, με τις προσφορές  προς την θεά Αθηνά.

Έπονταν νεαρές κοπέλες – παρθένες, οι οποίες  είχαν υφάνει και κεντήσει τον ιερό πέπλο της Αθηνάς, ο οποίος πέπλος περιείχε σκηνές και παραστάσεις από την Γιγαντομαχία, δηλδή από την μάχη των θεών κατά των Γιγάντων, στην οποία (Γιγαντομαχία) η θεά Αθηνά, μαχόμενη στο πλευρό των θεών, έπαιξε ρόλο ενεργό και καθοριστικό στην έκβασής της, ήτοι στη νίκη των θεών κατά των Γιγάντων.

Συμμετείχαν επίσης  στη πομπή ιππείς και αρματοδρόμοι, νέοι της αθηναϊκής αριστοκρατίας έφιπποι ή επάνω σε άρματα. Μουσικοί έπαιζαν αυλούς και κιθάρες συνοδεύοντας την πορεία – πομπή. Ο ιερός πέπλος της θεάς Αθηνάς μεταφερόταν απλωμένος σαν  ιστίο, πανί  καραβιού, σε τροχοφόρο πλοίο που έφερε ρόδες,   στηριζόταν σε ρόδες.

Στην πομπή  υπήρχαν και οι θαλλοφόροι, οι ηλικιωμένοι άνδρες που κρατούσαν στα χέρια τους θαλλούς, κλάδους ελιάς.

Στην πομπή συμμετείχαν και οι Μέτοικοι κουβαλώντας δώρα. Οι γυναίκες δε αυτών, των  Μετοίκων,  μετέφεραν υδρίες, ήτοι αγγεία γεμάτα νερό.  Οι Μέτοικοι δεν είχαν καταγωγή από την Αθήνα, αλλά ήσαν νοεγκατασταθέντες στην Αθήνα, ήτοι ήσαν  Έλληνες από άλλες πόλεις της Ελλάδος ή ελληνικές πόλεις της Μικράς Ασίας κ.λ.π. που ήλθαν και εγκαταστάθηκαν στην Αθήνα λόγω της οικονομικής της ανάπτυξης και της αίγλης της.

Μέρος της πομπής των Παναθηναίων αποτελούσαν και τα ζώα που επρόκειτο να θυσιαστούν,  μετά το πέρας της πομπής, προς τιμήν της θεάς Αθηνάς.

   Στο ένα  εκ των δύο εν λόγω θραυσμάτων της ζωφόρου του Παρθενώνος  παριστά κεφαλή  νέου Αθηναίου ανδρός και κεφαλή ίππου, ως τμήμα της σκηνής από την πομπή των Παναθηναίων απεικονιζομένη στην ζωφόρο.

Στο έτερο θραύσμα εκ των δύο εν λόγω θραυσμάτων της ζωφόρου του Παρθενώνος παριστάνεται, ανάγλυφα, πάλι τμήμα της πομπής των Παναθηναίων από την ζωφόρο του Παρθενώνος. Απεικονίζονται κεφαλές δύο γενειοφόρων, μάλλον ηλικιωμένων ανδρών. Είναι τινες εκ των θαλλοφόρων, ήτοι των ηλικιωμένων Αθηναίων που κρατούσαν στα χέρια τους θαλλούς, κλάδους ελιάς και συμμετείχαν στην πομπή των Παναθηναίων.

  1. Σε γκαλερί του Λονδίνου εσχάτως απετράπη πώληση ενός αρχαιοελληνικού αμφορέα με αγγειογραφία μελανόμορφου ρυθμού του 550 π.Χ. Το αγγείο είναι ένα βάζο με δύο λαβές και με στενό λαιμό. Ο αμφορέας αυτός έχει ύψος 23,6 cm και η αγγειογραφία του είναι διακοσμημένη με σφίγγες, ένα κριάρι και ένα λιοντάρι.  Αποδίδεται στον καλλιτέχνη που είναι γνωστός ως ζωγράφος του Φινέα. Είχε λεηλατηθεί από ανασκαφή στην Μεγάλη Ελλάδα (Κάτω Ιταλία- Σικελία). Κάποιος ειδικός με το παράνομο εμπόριο αρχαιοτήτων αντιλήφθηκε ότι ο αμφορέας ήτο αντικείμενο κλοπής και εμπόδισε την πώλησή του.

Το 2018 επρόκειτο να δημοπρατηθεί ένα αρχαιολογικό χάλκινο άγαλμα. Η Ελλάδα διεκδίκησε δικαστικά το άγαλμα τούτο ως εθνική της περιουσία, δικαιώθηκε και χαιρέτισε η ίδια την απόφαση του δικαστηρίου ως νίκη για τις χώρες που επιδιώκουν να ανακτήσουν τις αρχαιότητές τους.

Το 2024 απεσύρθησαν αρχαία ελληνικά αγγεία από δημοπρασία σε έναν οίκο δημοπρασιών.

  1. Στο Μουσείο Λούβρου στο Παρίσι της Γαλλίας ευρίσκεται κρατήρ του 4ου αιώνος π.Χ. με αγγειογραφία ερυθρόμορφου ρυθμού. Στην αγγειογραφία αυτή παριστάνεται σκηνή από τον φόνο των παιδιών της Μήδειας και του Ιάσωνα. Τα παιδιά τους ήσαν δύο αγόρια, ο Μέρμερος και ο Φέρης (-ητος) Η Μήδεια φοράει μακρύ χειριδωτό χιτώνα και ετοιμάζεται να κτυπήσει με ξίφος για δεύτερη φορά το ματωμένο κορμί ενός  εκ των παιδιών της αυτών, το οποίο απλώνει το χέρι του ζητώντας έλεος.
  1. Στην Ελβετία, στο Ρωμαϊκό Μουσείο, ευρίσκεται ο λεγόμενος «δίσκος του Αχιλλέως», ο οποίος φέρει παραστάσεις από την παιδική και νεανική ηλικία του ιστορικού τούτου ήρωος.  Η επιγραφή Παυσιλύπου Θεσσαλονίκης δηλώνει την προέλευση του δίσκου και ίσως το όνομα του τεχνίτη που τον κατασκεύασε. Στην περιοχή Τούμπας – Αγίου Παύλου στην Θεσσαλονίκη υπάρχει μικρή οδός που φέρει την ονομασία Παυσιλύπου, οδός Παυσιλύπου.
  1. Στο Λονδίνο του Ηνωμένου Βασιλείου, στο British Museum, ευρίσκεται αμφορεύς απουλικός, με αγγειογραφία ερυθρόμοεφου ρυθμού, του 360 π.Χ. Στην αγγειογραφία αυτή δεξιά εικονίζεται ο Οινόμαχος καθώς σπεύδει προς τους θεούς. Αριστερά τον παρατηρεί ο Πέλοπας. Ο Οινόμαχος είναι ο πατήρ της Ιπποδάμειας, ο οποίος με τα κεφάλια των μνηστήρων της κόρης του, οι οποίοι έχαναν στους αγώνες αρματοδρομίας με τον ίδιο τον Οινόμαχο, έχτισε ναό προς τιμήν του Ποσειδώνος. Στην εν λόγω παράσταση ο ίδιος ο Οινόμαχος κάνει θυσία προς τον θεό Ποσειδώνα, έχοντας απέναντί του τον Πέλοπα, χωρίς να γνωρίζει το δραματικό του τέλος.
  1. Στο Παρίσι τα Γαλλίας, στο Μουσείο του Λούβρου, ευρίσκεται σκύφος, με αγγειογραφία ερυθρόμορφου ρυθμού, του 485-480 π.Χ. Στην απεικόνιση της παράστασης τούτης εικονίζεται ο Αχιλλεύς στην σκηνή του πικραμένος, επειδή ο Αγαμέμνων του άρπαξε την Βρισηίδα, την αγαπημένη του σκλάβα, απέχοντας ο ίδιος στη συνέχεια από τις μάχες του Τρωικού πολέμου. Αριστερά, απεικονίζεται ο Οδυσσεύς και οι πρέσβεις των Αχαιών : Αίας, Φοίνιξ. Ο Οδυσσέας προσπαθεί να μεταπείσει τον Αχιλλέα να επανέλθει στις μάχες.
  1. Στην Νεάπολη (Napoli) της Μεγάλης Ελλάδος, (Κάτω Ιταλίας-Σικελίας), στο Museo Nazionale Archeologico, ευρίσκεται κρατήρ ποσειδωνιακός, εκ της Ποσειδωνίας, με αγγειογραφία ερυθρόμορφου ρυθμού του 350-325 π.Χ. Στην αγγειογραφία αυτή απεικονίζεται η Σφίγγα πάνω σε βράχο. Απέναντί της στέκεται όρθιος ένας παππούς Σειληνός. Ο ίδιος κρατάει στο δεξιό χέρι του πουλί και με ερώτηση που απευθύνει στην Σφίγγα επιχειρεί να την παγιδεύσει ώστε να δώσει λαθεμένη απάντηση.

459. Στην Βοστώνη των Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής, στο Museum of Fine Arts, ευρίσκεται αμφορεύς με αγγειογραφία ερυθρόμορφου ρυθμού, του 440 –440 π.Χ. Στην αγγειογραφία αυτή απεικονίζονται η Σφίγγα και ο Οιδίποδας. Η Σφίγγα έχει πρόσωπο γυναικός, φτερά και σώμα λέοντος. Υποβάλλει στον Οιδίποδα την ερώτηση : «Τι εστί όν έχον φωνήν, δίπουν, τρίπουν, τετράπουν». (= Τι είναι αυτό που έχει φωνή και αρχικά είναι δίποδο, μετά τρίποδο και μετά τετράποδο;). Ο ίδιος απήντησε : «Ο άνθρωπος», λύνοντας το αίνιγμα. Σε λίγο η Σφίγγα θα καταγκρεμισθεί από τον βράχο της λόγω της απελπισίας της και θα χαθεί. Ο Οιδίπους με την έξυπνη απάντησή του απάλλαξε τους περαστικούς από την Σφίγγα. Στην συγκεκριμένη περιοχή της Βοιωτίας, η Σφίγγα κατέτρωγε τους διαβάτες, γιατί αδυνατούσαν να απαντήσουν σωστά στο συγκεκριμένο ερώτημα.

460. Στο Μόναχο της Γερμανίας, στο Staatlichen Anticensamuluhgen, ευρίσκεται κρατήρ απουλικός που φέρει αγγειογραφία, ερυθρόμορφου ρυθμού, του 330 π.Χ. Παριστάνεται σκηνή από το μαρτύριο του Σίσυφου. Ένας δαίμονας του Άδη μαστιγώνει τον Σίσυφο, την στιγμή που ο ίδιος προσπαθεί να ανεβάσει στην κορυφή του όρους τον βράχο. Κάθε φορά που φθάνει σχεδόν στην κορυφή, ο βράχος κατρακυλά πάλι χαμηλά.

 

*Ερευνητής – Μελετητής – Αναλυτής  17-11-2026