Πρώτα θεμέλια του σπιτιού: κρασί, ψωμί και λάδι.
Σεπτέμβριος(Σταυρός)
Ο τρύγος στον Κρόκο
Για να στεριώσει ένα σπιτικό οι γονείς του νέου ζευγαριού που άνοιγαν το νοικοκυριό τους προσφέρουν τρία βασικά αγαθά, το ένα από αυτά είναι το κρασί. Το κρασί συντροφεύει τον άνθρωπο από την γέννησή του, όταν κερνούν για το νέο μωρό, στον γάμο του όταν τον ξεπροβοδούν χύνοντας κρασί ξοπίσω, μέχρι το χαιρέτισμα για το τελευταίο του ταξίδι όταν ρίχνει ο ιερέας κρασί στο χώμα που θα τον σκεπάσει.
Οι Κροκιώτες ανέκαθεν αγαπούσαν το κρασί και τα παράγωγά του, τρανή απόδειξη είναι πως το χωριό περιτριγυρίζεται από αμπελώνες. Αυτοί βρίσκονται στα Παλιάμπελα, στον Νταϊτσο στον Ίτσιο, στον Ρέντα, στα Παλιοκρόκια και παρήγαγαν από παλιά εκλεκτό ξινόμαυρο κρασί και μοσχοβολιστό τσίπουρο. Γύρω στα 1929-35 τα περισσότερα αμπέλια ξεράθηκαν από φυλλοξήρα που πιστεύεται πως μεταφέρθηκε από τις πατάτες που κουβαλούσαν οι Γάλλοι στρατιώτες που πήραν μέρος στους βαλκανικούς πολέμους και η περιοχή υπέστη μεγάλη ζημιά. Αυτό δεν πτόησε τους αμπελοκαλλιεργητές που μπόλιασαν ανθεκτικά στην φυλλοξήρα άγρια κούτσουρα με τα λίγα εναπομείναντα ήμερα αμπέλια. Το νέο φυτό κυριάρχησε παντού και έδωσε και μεγαλύτερη παραγωγή και εντονότερη γεύση. Επίσης μετά το 1950 κάποιοι έβαλαν και άσπρα σταφύλια παράγοντας εκλεκτή ρετσίνα.
Σχεδόν όλες οι οικογένειες είχαν το δικό τους αμπέλι και έτσι μπορούσαν να καλύψουν τις ετήσιες ανάγκες τους καθώς το κρασί συνόδευε τις σημαντικές εκδηλώσεις τους χαρούμενες και θλιβερές καθώς και το καθημερινό φαγητό τους και το κολατσιό τους στο χωράφι. Οι αρραβώνες γινόταν Πάσχα και οι γάμοι γινόταν συνήθως τον Νοέμβρη, τον μήνα που τέλειωναν τις αγροτικές ασχολίες και άνοιγαν το πρώτο βαρέλι γιατί το κρασί τους ήταν έτοιμο.
Τα σταφύλια στην περιοχή ωρίμαζαν για τρύγο γύρω στα τέλη Σεπτεμβρίου, ο τρύγος γινόταν μετά το πανηγύρι των εννέα ήμερων (τον νιάημιρο)και πριν βγει το πρώτο “λούδι”(πριν αρχίσει δηλαδή το μάζεμα του κρόκου).Ο τρύγος ήταν οικογενειακή υπόθεση αλλά και πράξη αλληλοβοήθειας. Την εποχή του τρύγου μαζευόταν φίλοι και συγγενείς ανεξαρτήτου ηλικίας και πήγαιναν με την σειρά, στα αμπέλια και τρυγούσαν. Οι γυναίκες φορούσαν τώρα τις άσπρες φούστες, τις καλοκαιριάτικες και τις άσπρες μαντίλες και οι αρραβωνιασμένες κοπέλες φορούσαν τα κίτρινα λουλουδάτα μαντήλια και πήγαιναν στα αμπέλια των πεθερικών τους πρώτα να βοηθήσουν και μετά στα αμπέλια των γονικών τους.
Η διαδικασία του τρύγου συνδεόταν με διάφορες προλήψεις όπως το ότι δεν τρυγούσαν ποτέ Τρίτη (ημέρα που δεν ήταν γουρλίδικη),ούτε Πέμπτη (Πέφτη- για να μην πεφτν- σαπίζουν τα σταφύλια),δεν τέλειωναν τον τρύγο ποτέ Σάββατο για να μην ξινίσει το κρασί και δεν τρυγούσαν ποτέ ημέρα Κυριακή γιατί είναι η μέρα του Θεού και ήταν αμαρτία. Πίστευαν επίσης πως το κρασί για να γίνει πετυχημένο ήθελε τραγούδημα και καλή διάθεση γι΄ αυτό αντιλαλούσαν τα αμπέλια από τραγούδια, πειράγματα και γέλια. Ο μεγαλύτερος πάντα έκρυβε στο αμπέλι κάτω από μια πέτρα ένα σκόρδο για την βασκανία και όταν πρωτόβαζαν τον μούστο στο βαρέλι έλεγαν γελαστά ευχές:
”Καλά κρασιά σαν λίρα να λαμπν και σι χαρές να ξοδευτούν,
συμπιθιροί να κιρνιούντι,
πάντα γιομάτου του σπιτικό με παρέες να είνι,
καλοξόδευτου” κ.α
Απόσπασμα από το βιβλίο της Ιωάννας Κύρου και Αναστασίας Σακκούλα “Κόκκινη κλωστή δεμένη…. γεύσεις όμορφες υφαίνει”
