Το λέγανε ξάπεφτο ( Εξάπεφτο) γιατί έπεφτε την έκτη Πέμπτη μετά το Πάσχα.
Την ημέρα αυτή , γινόταν μεγάλο πανηγύρι στο χωριό, πάνω στο εξωκκλήσι της Αναλήψεως.
Το εξωκλήσι της Αναλήψεως είναι κτισμένο στην κορυφή του ομώνυμου βουνού σε υψόμετρο 1370 μέτρα. Δεν είναι γνωστό πότε χτίστηκε.
Η μόνη ένδειξη που υπάρχει είναι η βημόθυρα του που φέρνει χρονολογία 1770. Η παράδοση αναφέρει ότι χτίστηκε όταν κτίσθηκε το χωριό.
Όποιος ανέβει στην Αγία Ανάληψη έχει κάτω από τα πόδια του ολόκληρη την κοιλάδα του Άνω Αλιάκμονα, την κοιλάδα της Ανασελίτσας, την Πίνδο, βουνά του Μετσόβου, τον Μόροβα της Βόρειας Ηπείρου, το Βέρμιο, τα Πιέρια, τα Χάσια και την κορυφή του Ολύμπου.
Την ημέρα του πανηγυριού λοιπόν προσφέρονταν παραδοσιακά εδέσματα στους παρευρισκόμενους καθώς και αρζόγαλο (Ρυζόγαλο) που φτιάχνει κάθε νοικοκυρά στο σπίτι της και προσφέρεται κάθε χρόνο στους επισκέπτες απο τον Γυναικείο Σύλλογο Γαλατινής ¨Αγία Παρασκευή¨ .
Το έθιμο προτάσσει ανήμερα αλλά και την ημέρα του εορτασμού της Αναλήψεως μικροί και μεγάλοι καβαλάρηδες με άσπρες ή κόκκινες φλοκάτες στρωμένες στα σαμάρια του αλόγου τους, να συνοδεύουν την εικόνα της αναλήψεως από την κεντρική πλατεία του χωριού ως το εξωκλήσι. Ανήμερα του εορτασμού το βράδι αλλά και την ημέρα του εορτασμού γίνεται γλέντι στην πλατεία του χωριού.
Πρωί-πρωί λοιπόν ξεκινούσαν οι πανηγυριώτες καβάλα στα ζώα για το εξωκκλήσι. Μια μεγάλη φάλαγγα σχηματιζόταν στο οφιοειδές μονοπάτι ως την κορυφή του βουνού. Όσοι βάδιζαν, πήγαιναν σιγά-σιγά, γιατί είναι ανηφόρα μεγάλη. Στέκονταν κάθε τόσο για να ξαποστάσουν. Όταν έφταναν, λαχανιασμένοι και ιδρωμένοι, έβγαζαν το καπέλλο να δροσιστούν• όσοι ανέβαιναν με ζώα, κατέβαζαν τις ιάμπολες και έδεναν τα ζώα εκεί κοντά. Γύρω-γύρω οι πραματευτάδες είχαν περιζώσει το εξωκκλήσι με τα ψιλικά τους και την πραμάτεια τους. Τα παιδιά με τους γονείς άναβαν το κερί στο ξωκκλήσι και μετά τη λειτουργία έπαιρναν τους πραματευτάδες με τη σειρά. Άλλα αγόραζαν μούζικα, άλλα σουρίχτρες και φλογέρες, άλλα ζαχαράτα και διάφορα στολίδια και παιγνίδια.
Το πανηγύρι αυτό ήταν το μοναδικό στο χωριό και τα παιδιά το περίμεναν με ιδιαίτερη χαρά. Εκείνο που χαρακτήριζε όμως το πανηγύρι της Αναλήψεως ήταν το ρυζόγαλο. Όλα τα σπίτια εκείνη την ημέρα είχαν πολλά πιάτα με ρυζόγαλο, αραδιασμένα και στολισμένα με κανέλλα.
Το ρυζόγαλο ήταν το πρώτο κι απαραίτητο κέρασμα που είχε να προσφέρει κάθε σπίτι στις αρζουγαλίνες, δηλαδή στους ξένους που έρχονταν στο πανηγύρι, από τα γύρω χωριά και κυρίως από τη Σιάτιστα. Εκείνα τα χρόνια ξεκινούσαν κατά καραβάνια κι έρχονταν από τις δυό συνοικίες της, τη Χώρα και τη Γεράνεια. Όλα τα παιδιά χαίρονταν να έχουν στο σπίτι τους αρζογαλίνες κι έβγαιναν στη Ράχη η τα Αντριαράθκα και καρτερούσαν από την προηγούμενη μέρα.
Οι παρέες επισκεπτών που έρχονταν στο χωριό, μερικές φορές ήταν τόσο μεγάλες, που ήταν ν’ απορεί κανείς, πού θα βρισκόταν τόσο ρυζόγαλο για να φάνε όλοι. Το ρυζόγαλο όμως ήταν έθιμο να γίνεται εκείνη ακριβώς την ημέρα, γιατί το Μάη και τον Ιούνιο, που ήταν η εποχή της άνοιξης στο χωριό, υπήρχε άφθονο χορτάρι κι ένα σωρό αγριολούλουδα κι αγριοβότανα στα βοσκοτόπια, με αποτέλεσμα τα πρόβατα να βγάζουν πολύ και καλής ποιότητας ολόπαχο γάλα.
Η αφθονία στο γάλα δημιούργησε το έθιμο του ρυζόγαλου, ενώ το τυρί φέτα που παράγονταν εκείνη την περίοδο, ήταν το καλύτερο όλης της χρονιάς, το μαΐσιο τυρί, που ήταν περιζήτητο.
Μέχρι και σήμερα η Γαλατινή διατηρεί τις παραδόσεις της.
Τα ήθη και έθιμα του χωριού.
Χρόνια Πολλά στην Γαλατινή!!!
Πηγή:fb: Βόιο εν οίδα ότι
