Χαρίλαος Γ. Γκοῦτος
Ὁμ. Καθηγητής τοῦ Παντείου Πανεπιστημίου
Α.- Τό οἰκωνύμιο Σαμαρίνα
Οἱ πιό παλιές γνωστές μας γραπτές πηγές πού μνημονεύουν τήν Σαμαρίνα τῶν Γρεβενῶν εἶναι οἱ ἀκόλουθες: α) Ὁ κώδικας τῆς μονῆς Ζάβορδας Γρεβενῶν, πού ἀναφέρει ὅτι σέ κάποιο ἀπό τά ἔτη 1534-1692 μεταξύ τῶν ἀφιερωτῶν τῆς μονῆς ἦσαν καί 99 κάτοικοι τῆς Σαμαρίνας. β) Ἡ πρόθεση μονῆς τῶν Μετεώρων, πού ἀναφέρει ὅτι τό 1592 ἤ ἐνωρίτερα ὑπῆρξε ἀφιερωτής τῆς μονῆς καί ἕνας Σαμαρινιώτης. γ) Ἡ πρόθεση ἄλλης μονῆς τῶν Μετεώρων, πού ἀναφέρει ὅτι κάποιο ἔτος πρό τοῦ 1613 ἔγιναν ἀφιερωτές τῆς μονῆς καί 79 κάτοικοι τῆς Σαμαρίνας, καθώς καί δύο ἱερομόναχοι τῆς ἐκεῖ μονῆς τῆς ἁγίας Παρασκευῆς. δ) Ἱεροδικαστικά ἀρχεῖα τῆς Λάρισας, ἔτους 1650, μέ τήν ἑξῆς μνεία: «βοσκός προβάτων ἀπό τή Σαμαρίνα καί βοσκοί ἀπό τήν Γράμμοστα πού διαμένουν σέ μάντρες στή Λάρισα καί στό Βελεστίνο».[1]
Στόν οἰκισμό τῆς Σαμαρίνας Γρεβενῶν, ὑπῆρξαν ἀπό παλιά δύο ναοί ἀφιερωμένοι στήν Παναγία Μαρία, ἡ ὁποία στά βλάχικα λέγεται Sta Maria (ἐκ τοῦ ἰταλικοῦ Santa Maria), καί μονή ἀφιερωμένη στήν ἁγία Παρασκευή, ἐνῶ οὐδέποτε ὑπῆρξε ναός ἀφιερωμένος στήν ἁγία Μαρίνα, ἡ ὁποία στά σέρβικα λεγόταν SamMarina, ὥστε νά μπορεῖ νά ἐτυμολογηθεῖ τό ὄνομα τοῦ οἰκισμοῦ ἀπό τό ὄνομα τέτοιου ναοῦ.[2]
Σέ δύο γεωγραφικούς χάρτες, οἱ ὁποῖοι ἐκδόθηκαν τό 1570 καί τό 1592 στήν Δυτ. Εὐρώπη καί ἀναγράφουν τά οἰκωνύμια στήν ἰταλική γλῶσσα, συνήθως παραποιημένα καί σέ θέσεις λανθασμένες, ἔχει σημειωθεῖ καί ὁ οἰκισμός S. Maria (= Santa Maria) βορειοδυτικῶς τῶν Ἰωαννίνων (Iana).[3] Ἄν θεωρηθεῖ ὅτι ὁ οἰκισμός αὐτός ὑποδηλώνει τήν Σαμαρίνα Γρεβενῶν, ὑποθέτω ὅτι ὁ οἰκισμός της κατά τόν 16ο αἰώνα: εἴτε λεγόταν Ἁγία Μαρία λόγω τῶν δύο ναῶν του πού ἦσαν ἀφιερωμένοι στήν Μαρία Θεοτόκο, εἴτε λεγόταν Σαμαρίνα ἀλλά σημειώθηκε ὡς Ἁγία Μαρία λανθασμένα.
Δείτε περισσότερα στο greveniotis.gr
