ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΥΣΑ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΟΥ ΛΑΟΓΡΑΦΟΥ ΓΙΑΝΝΗ ΚΟΡΚΑ ΣΤΟ ΡΑΔΙΟΛΟΓΟΣ
– Δείτε σπάνιες φωτογραφίες αρχείου
Οι απόκριες της Κοζάνης έχουν τη δικιά τους φυσιογνωμία , διαφέροντας από όποια άλλη περιοχή της Ελλάδος.
Στο έθιμο των φανών αλλά και στον εορτασμό των εθίμων, καθώς και που γιόρταζαν οι κοζανίτες εκείνη την εποχή τις Αποκριές, μίλησε μεταξύ άλλων ο Λαογράφος Γιάννης Κορκάς στον Λύσανδρο Ρήγα και το ράδιοΛόγος.
Το πρώτο έθιμο στην Κοζάνη έγινε το 1947 τα ονομασμένα ρογκατσάρια, χόρευαν τραγουδούσαν μαζεύοντας χρήματα τα οποία κατέθεταν στην εκκλησία Αγίου Νικολάου, τόνισε χαρακτηριστικά ο κ. Κορκάς, αναφερόμενος σε χαρακτηριστικά στιγμιότυπα Αποκρεών στο πέρασμα των χρόνων (1907, 1938, 1965, αλλά και σε άλλες χρονολογίες που ξεχώρισαν για την δημιουργικότητα των αρμάτων αλλά και τις επιτυχημένες μεταμφιέσεις των προσώπων). Επίσης, αναφέρθηκε στα όσα έγραφε το 1811 έγραφε ο μεγάλος ιστορικός Χαρ Μεγδάνης για την ιστορία της Κοζάνης., περιγράφοντας την ιστορία των νέων που “ρίχνονταν” κερνώντας και φορώντας επάνω τους τα κουδούνια.
Στην Κοζάνη άρχισαν να γιορτάζουν δυναμικά από το 1900 και μετά την Αποκριά με την πρώτη εκδήλωση να γίνεται το 1905. Ο κ. Κορκάς δεν παρέλειψε να αναφερθεί στα όσα χρειάστηκε να κάνουν οι Κοζανίτες για να συμμετέχουν στις απόκριες, ακόμη και να πουλήσουν τα χάλκινα προκειμένου να έχουν χρήματα για να ντυθούν καρναβάλια.
Οι κοζανίτες διασκέδαζαν στα κέντρα της εποχής, όπως στον κινηματογράφο Ίρις, όπου διασκέδαζαν οι κοζανίτισσες καλοντυμένες με τουαλέτες συνοδεία μουσικής. Επίσης, στη Λέσχη Αξιωματικών, στη Λέσχη Δημοσίων Υπαλλήλων, στην αίθουσα του Καραβά, όπου γινόταν κάθε χρόνο ο κόκκινος χορός. “Ο κόσμος ότι είχε μέσα του τα έβγαζε συμμετέχοντας στο καρναβάλι”, είπε ο κ. Κορκάς, απαριθμώντας και άλλα κέντρα στα οποία γλεντούσαν οι κοζανίτες την εποχή εκείνη.
Ο φανός είναι μοναδικό έθιμο σε όλη την Ελλάδα, που εντάσσεται στις διονυσιακές τελετές και λέγεται ότι ήρθε στην Κοζάνη από την Ήπειρο (τις περίφημες τζαμάλες). Η Κοζάνη τις καλοδέχτηκε, κάνοντας τον φανό της γειτονιές, αυτούσιο, αυτοκυρίαρχο που δεν επιδέχεται καμία παρέμβαση πέραν της γειτονιάς. Εκείνα τα χρόνια γινόταν η ανάλογη προεργασία , κρεμούσαν τα φιλουρίδια τα οποία μάζευαν από τους αποκριάτικους χορούς. Όλα αυτά τα έκαναν εθελοντές, χωρίς καμία οικονομική ενίσχυση. Οι φανοί τότε ήταν λίγοι, ενώ τώρα έφτασαν τους 14 μιας και η Κοζάνη επεκτείνεται. “Οι φανοί έχασαν το χρώμα τους, χάθηκε η γνησιότητα του φανού, με τα σκωπτικά τραγούδια”, λέει ο κ. Κορκάς, λέγοντας πως την εποχή εκείνη τα μασκαρλίτκα τραγούδια είχαν την τιμητική τους! Ο ίδιος περιέγραψε το οικογενειακό κλίμα των φανών, κάτι που άλλαξε στις μέρες μας, λέγοντας πως το κύριο και το μεγαλύτερο έθιμο είναι ο φανός και αυτό πρέπει να διατηρηθεί!
Η κοζανίτικη Αποκριά έκλεινε πολύ όμορφα το βράδυ της Κυριακής με το έθιμο της συγχώρεσης , ένα έθιμο που αναδεικνύει τον δεσμό και την αγάπη της οικογένειας.
Ακούστε την ενδιαφέρουσα συνέντευξη μέσα από τη σελίδα του ράδιοΛόγος.
Β.Σ.
