Ρατσισμός είναι το δόγμα, το ιδεολόγημα σύμφωνα με το οποίο μια φυλή είναι εγγενώς ανώτερη από τις άλλες και επομένως η κυριαρχία της σε αυτές θεωρείται φυσική και νόμιμη. Υπάρχουν δυο είδη ρατσισμού: α) Βιολογικός (φυλετικός), β) κοινωνικός.

Ιστορικά παραδείγματα ρατσιστικής συμπεριφοράς

  • Οι δούλοι στις δουλοκτητικές κοινωνίες. Ειδικά στη Ρώμη, οι δούλοι θεωρούνταν πράγμα (res).
  • Πας μη Έλλην βάρβαρος.
  • Οι Σπαρτιάτες έριχναν στον Καιάδα τα ανάπηρα και καχεκτικά παιδιά.
  • Στην Αθήνα, στη Σπάρτη και αργότερα στη Ρώμη, οι κάτοικοι διακρίνονταν σε γνήσιους πολίτες και μη.
  • Τα μαρτύρια στα οποία υπέβαλλαν οι ειδωλολάτρες τους Χριστιανούς και η μισαλλοδοξία των Χριστιανών μετά την επικράτηση του χριστιανισμού εναντίον, κυρίως, αιρετικών.
  • Οι ιεροί πόλεμοι για την επικράτηση του Ισλάμ.
  • Το δουλεμπόριο των νέγρων και το απαρχάιντ.
  • Ο αντισημιτισμός

Σύγχρονα παραδείγματα: Διακρίσεις σε βάρος

  • Μεταναστών
  • Εθνικών και θρησκευτικών μειονοτήτων
  • Αρρώστων – αναπήρων
  • Φτωχών – ανέργων
  • Ομοφυλόφιλων – ναρκομανών – αποφυλακισμένων

Τα θύματα του ρατσισμού υφίστανται κοινωνικό αποκλεισμό:

  • Εκμετάλλευση και αποκλεισμός από ορισμένα επαγγέλματα
  • Περιθωριοποίηση και απομόνωση
  • Στέρηση δικαιωμάτων
  • Χλευασμός, προπηλακισμοί, βιαιοπραγίες

Γενικά ο ρατσισμός είναι ιδεολόγημα των κυρίαρχων πολιτικά και οικονομικά τάξεων, για να διατηρούν και να διαιωνίζουν την εξουσία τους και να εκμεταλλεύονται ασθενέστερες κοινωνικά τάξεις και υπανάπτυκτους λαούς.

Τρόποι αντιμετώπισης

  • Θεσμική κατοχύρωση και προστασία των δικαιωμάτων που έχουν όλοι οι άνθρωποι – προστασία των μειονοτήτων
  • Σεβασμός από όλα τα κράτη αρχών του Διεθνούς Δικαίου.
  • Θεωρητική έμπρακτη απόκρουση των ρατσιστικών αντιλήψεων απ’ όπου και αν προέρχονται, ότι και αν αφορούν
  • Απόκτηση γνώσεων, ώστε να απαλλαγούν τα άτομα από προκαταλήψεις και να αναπτύξουν κριτική ικανότητα και αυτογνωσία
  • Ανεκτικότητα και σεβασμός της ιδιαιτερότητας του άλλου, όταν είναι ο σεβασμός αμφίδρομος.
  • Έλλειψη μισαλλοδοξίας και φανατισμού.
  • Ευαισθησία σε θέματα ελευθερίας – δικαιοσύνης – δημοκρατίας.
  • Υπεύθυνη και σωστή ενημέρωση από τα Μ.Μ.Ε
  • Κοινωνική πρόνοια – εξασφάλιση ίσων ευκαιριών – περιορισμός κοινωνικών ανισοτήτων – εξάλειψη των συνθηκών που γεννούν τον ανταγωνισμό και τις κοινωνικές αντιθέσεις.

Τελικά, «Είμαστε άνθρωποι διαφορετικά ίδιοι»

Αναστασία Ι. Καρανίκα