Υπάρχουν στιγμές στη ζωή που οι λέξεις μοιάζουν ανίκανες να μεταφέρουν όσα κουβαλά η ψυχή.Στιγμές που νιώθεις πως ακόμη κι αν μιλήσεις με απόλυτη ειλικρίνεια ακόμη κι αν ανοίξεις διάπλατα το εσωτερικό σου κόσμο,οι άλλοι θα ακούσουν μόνο τον ήχο των λέξεων και όχι το βάθος του νοήματός του.
Ο άνθρωπος κουβαλά μέσα του ολόκληρους κόσμους.Σκέψεις, συναισθήματα, εμπειρίες, πληγές, όνειρα και απογοητεύσεις που συσσωρεύονται σιωπηλά με το πέρασμα του χρόνου.Όταν όμως έρχεται η στιγμή να μιλήσει γι’αυτά,να δώσει εξηγήσεις ή να εκφράσει όσα τον βαραίνουν, νιώθει πως οι λέξεις δεν αρκούν.Στέκεται απέναντι στους άλλους και αναρωτιέται…’Που να εξηγώ…Μα και να εξηγήσω…Ποιος θα καταλάβει;’…Όχι επειδή δεν έχει τι να πεί, αλλά επειδή έχει τόσα πολλά που δεν χωρούν σε προτάσεις.Πως να περιγράψεις μια απογοήτευση που χτίστηκε σταδιακά μέσα στα χρόνια;Πως να εξηγήσεις πληγές που δεν φαίνονται…αγώνες που δόθηκαν σιωπηλά, νύχτες που πέρασαν χωρίς ύπνο και σκέψεις που δεν ειπώθηκαν ποτέ;.
Δεν είναι πάντοτε εύκολο να μεταφράσεις σε λόγο όσα έχεις ζήσει.Κάθε εμπειρία αφήνει το δικό της αποτύπωμα στη ψυχή και διαμορφώνει έναν τρόπο σκέψης που μόνο εκείνος που τη βίωσε μπορεί να γνωρίζει πραγματικά.Οι άνθρωποι βλέπουν το αποτέλεσμα, αλλά σπάνια βλέπουν την διαδρομή.Κρίνουν τις αντιδράσεις, χωρίς να γνωρίζουν τις αιτίες.Σχολιάζουν τις αποφάσεις, χωρίς να έχουν περπατήσει στα μονοπάτια που οδήγησαν σε αυτές.
Πόσες φορές δεν βρέθηκε κάποιος στη θέση να απολογείται για τις επιλογές που γεννήθηκαν μέσα από πόνο;Πόσες φορές δεν ένιωσε την ανάγκη να εξηγήσει γιατί απομακρύνθηκε, γιατί σιώπησε, γιατί άλλαξε, γιατί έπαψε να ανέχεται καταστάσεις που κάποτε ανεχόταν;Και όμως κάθε εξήγηση, μοιάζει ελλιπής μπροστά στην πολυπλοκότητα της ανθρωπινης ψυχής όσα νιώθουμε δεν χωρούν πάντα σε προτάσεις, ούτε μπορούν να αποδοθούν πλήρως με λέξεις.
Συνέπεια των όλων έρχεται η δεύτερη σκέψη ‘Μα και να εξηγήσω…’’Ίσως γι’αυτό, πολλές φορές οι άνθρωποι επιλέγουν τη σιωπή.Όχι από αδυναμία, ούτε από αδιαφορία.Επιλέγουν τη σιωπή γιατί έχουν κουραστεί να εξηγούν τα αυτονόητα,να απολογούνται για συναισθήματα που είναι γνήσια ή να προσπαθούν να αποδείξουν αλήθειες που έζησαν οι ίδιοι.Η σιωπή γίνεται τότε ένας τρόπος προστασίας, ένα καταφύγιο από την παρεξήγηση και την επιφανειακή κρίση.Γίνεται μια μορφή αξιοπρέπειας.
Ωστόσο πίσω από το ερώτημα ‘ποιος θα καταλάβει;’κρύβεται μια βαθια ανθρώπινη ανάγκη.Η ανάγκη της αποδοχής.Ο άνθρωπος δεν επιθυμεί απλώς να ακουστεί, επιθυμεί να γίνει κατανοητός.Να νιώσει ότι κάποιος αντιλαμβάνεται τον αγώνα του,τον πόνο του τις ανησυχίες του και τα ονειρά του.Ότι δεν χρειάζεται να αποδείξει συνεχώς ποιος είναι και γιατί έγινε αυτό που έγινε.
Η αληθινή κατανόηση, όμως δεν είναι κάτι συνηθισμένο.Απαιτεί ενσυναίσθηση, υπομονή και διάθεση να αφήσουμε για λίγο στην άκρη τον εαυτό μας, ώστε να συναντήσουμε τον άλλον στον δικό του κόσμο.Δεν σημαίνει απαραίτητα συμφωνία…σημαίνει σεβασμό απέναντι στην αλήθεια του άλλου.Σημαίνει να ακούμε όχι μόνο τα λόγια, αλλά και τις σιωπές.Να διακρίνουμε όσα δεν λέγονται, αλλά υπάρχουν πίσω από το βλέμμα,τον τόνο της φωνής ή μια στιγμιαία παύση.
Και ίσως τελικά η ζωή να μας ζητά να μας καταλαβουν όλοι.Ίσως αυτό να είναι αδύνατο.Ο καθένας κουβαλά τη δική του πραγματικότητα,τις δικές του εμπειρίες και τα δικά του όρια κατανόησης.Εκείνο που έχει πραγματική αξία είναι να βρεθούν οι λίγοι άνθρωποι που θα σταθούν δίπλα μας χωρίς να απαιτούν εξηγήσεις για τα πάντα.Οι άνθρωποι που θα μας κοιτάξουν στα μάτια και θα καταλάβουν περισσότερα από όσα μπορούν να ειπωθούν.
Γιατί οι βαθιές αλήθειες της ανθρώπινης ύπαρξης δεν αποδεικνύονται, ούτε αναλύονται.…. Βιώνονται.
Και όταν κάποιος καταφέρει να τις νιώσει, τότε οι εξηγήσεις περισσεύουν.Τότε η σιωπή γίνεται γλώσσα και η κατανόηση γίνεται γέφυρα ανάμεσα σε δύο ψυχές.Μέχρι εκείνη τη στιγμή,το ερώτημα θα συνεχίζει να πλανάται μέσα μας..’Που να εξηγώ…Μα και να εξηγήσω…Ποιος θα καταλάβει;’.Ένα ερώτημα που γεννιέται από τη μοναξιά της ανθρώπινης εμπειρίας, αλλά ταυτόχρονα φανερώνει την διαχρονική αναζήτηση για ουσιαστική επικοινωνία, αληθινή επαφή και βαθιά ανθρώπινη κατανόηση.
Τέλος η φράση ‘Που να εξηγώ…Μα και να εξηγήσω…Ποιος θα καταλάβει;’…παύει να είναι παράπονο και γίνεται μια υπενθύμιση ότι οι πιο βαθιές αλήθειες της ψυχής δεν ζητούν πάντα εξήγηση…ζητούν έναν άνθρωπο πρόθυμο να τις ακούσει.
