Το αποκριάτικο τραγούδι έχει τις ρίζες του στα χρόνια του 1821. Δια μέσω αυτού περνούσαν μηνύματα στους κλέφτες και αρματωλούς, μας λέει ο κ. Γιώργος Σβώλης που ασχολείται πολλά χρόνια με το Αποκριάτικο τραγούδι της Κοζάνης. “Με το αποκριάτικο τραγούδι ασχολήθηκα από μικρός. Αφιέρωσα πάρα πολύ χρόνο για να μάθω τα τραγούδια, αλλά και το ρυθμό τους. Τα πρώτα μου τραγούδια τα έμαθα από τους τραγουδιστές της γειτονιάς μου ΑΛΩΝΙΑ”.
“Η αγάπη που είχα για το αποκριάτικο τραγούδι μου έδωσε τη δύναμη να ψάξω και να βρω πάρα πολλά αποκριάτικα τραγούδια, τα οποία μάθαινα και τα έλεγα στους φανούς. Έγραψα τραγούδια αποκριάτικα τα οποία βραβεύτηκαν.
Η μεγαλύτερη τιμή στο πρόσωπό μου είναι το ότι εδώ και χρόνια στο Άναμμα του Φανού της Μεγάλης Αποκριάς στην κεντρική πλατεία, το Αποκριάτικο τραγούδι λέγεται από εμένα”.
Ο κ. Σβώλης μας μιλάει για το χορό του φανού:
Στο χορό παίρνουν μέρος άνδρες και γυναίκες κάθε ηλικίας, άλλοι μεταμφιεσμένοι κι άλλοι στα γιορτινά ντυμένοι. Ο τραγουδιστής είναι ο πρώτος στο χορό και μπαίνει στην κορυφή. Αυτός θα τραγουδήσει κι απ’ τα πρωτότυπα της γειτονιάς ν’ αναδείξει το φανό της σαν το καλύτερο της χρονιάς.
Ο κορυφαίος λοιπόν τραγουδάει τον πρώτο στίχο του τραγουδιού που διάλεξε να πει χτυπώντας αργά και ρυθμικά τις παλάμες του χωρίς να προχωρεί. Τον στίχο επαναλαμβάνουν κατά τον ίδιο τρόπο και όλοι οι άλλοι που συμμετέχουν στο χορό. Αμέσως μετά πιάνονται όλοι μπράτσο με μπράτσο και με βήματα πλάγια μικρά και ρυθμικά ακολουθούν τον κορυφαίο που σέρνει το χορό καθώς τραγουδά το δεύτερο στίχο του τραγουδιού.
Τον στίχο αυτό χωρίς να σταματήσουν τον ξαναλένε οι χορευτές κι ο κορυφαίος προχωρεί στον τρίτο όπως άρχισε και με τον πρώτο.
Κι ενώ προσφέρεται το κρασί στους χορευτές μαζί με τερψιλαρύγγιους μεζέδες, για να ανοίξει η φωνή τους. Τα τραγούδια διαδέχονται το ένα το άλλο. Τραγούδια της
Αγάπης, τα Κλέφτικα, τα Σατιρικά και όσο περνάει η ώρα τα ξεδιάντροπα, θα τραγουδήσουν όλη τη νύχτα οι τραγουδιστές άντρες και γυναίκες που θα εναλλάσσονται στο χορό.
Το γλέντι στο φανό συνεχίζει αμείωτο μέχρι ν’ αρχίσει να γλυκοφέγγει.
Τη στάχτη του φανού την παίρνουν οι γεωργοί της γειτονιάς και τη ρίχνουν στα σπαρμένα χωράφια τους και στ’ αμπέλια για να’ ναι καρπερά και ν’ αυγατίζει η σοδειά.
ΑΠΟΚΡΙΑΤΙΚΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ από το Γιώργο Σβώλη
Εβγάτ’ αγόρια στου χουρό
κουρίτσια στου σιργιάνι
να ιδείτε και να μάθιτι
πως πιάνιτι η αγάπη.
Από τα μάτια πιάνιτι
στα χείλη κατεβαίνει
κι από τα χείλη στην καρδιά
ριζώνει και δε βγαίνει.
Αραδαστείτι στου χουρό
να πάρου ένα κουντύλι
να ζουγραφίσου μάτια μου
το ρόδινό σου χείλη.
Αν πεις κι τα δουντάκια σου
τα δασουφυτεμένα
άγγελοι τα φυτέψανε
κι η Παναγιά η Παρθένα.
Αν πεις κι τα μαλλάκια σου
που είνι σα μιτάξι
η κάθι τρίχα γίνιτι
σπαθί για να μι σφάξει.
Αναδημοσίευση από το περιοδικό “Αιχμές” – ειδική έκδοση της εφημερίδας “Πρωινός Λόγος” – Μάρτιος 2000.
