Τα κατάπιαν τεχνητές λίμνες, ισοπεδώθηκαν στους σεισμούς, κύλησαν στους γκρεμούς ή εγκαταλείφθηκαν από τον Εμφύλιο και τις βεντέτες – Δείτε την αναλυτική λίστα και την ιστορία τους
Η Ελλάδα που ξεχάσαμε – Τα 286 χωριά που εξαφανίστηκαν από τον χάρτη τα τελευταία 100 χρόνια
Στην πατρίδα μας υπάρχουν χωριά που διατηρούν τη ζωντάνια τους όλο τον χρόνο, άλλα που τη βρίσκουν μόνο το καλοκαίρι καθώς οι άνθρωποι επιστρέφουν στις ρίζες τους, όπως και κάποια, δυστυχώς όχι λίγα, που την έχασαν για πάντα. Και είτε στέκουν εκεί σαν φαντάσματα, καθώς ο χρόνος σταμάτησε γι’ αυτά κάποια στιγμή στο παρελθόν, είτε απλά δεν υπάρχουν πια στον χάρτη υποδηλώνοντας άλλοτε τη δύναμη των φυσικών φαινομένων υπό το βάρος των οποίων κατέρρευσαν, άλλοτε τις αναγκαίες θυσίες χάριν της τεχνολογικής εξέλιξης και της εξασφάλισης συνθηκών καλύτερης διαβίωσης των ανθρώπων και άλλοτε τη φυσική πορεία των πραγμάτων, την οικονομική και κοινωνική εξέλιξη που συνεχίζουν να ωθούν τον άνθρωπο στο να αναζητεί ένα καλύτερο μέλλον σε κάποιο αστικό κέντρο. Αλλά το καθένα τους έχει να διηγηθεί τη δική του ιστορία.=
Η έρημος του λιγνίτη
Από την άλλη, υπάρχουν τα χωριά της Κοζάνης που πλήρωσαν το βαρύ τίμημα της προσπάθειας εξηλεκτρισμού της χώρας τη δεκαετία του ’60 και του ’70, με τη δημιουργία των Ατμοηλεκτρικών Σταθμών (ΑΗΣ) στην Πτολεμαΐδα και την Καρδιά, που περιβάλλονται από τεράστια λιγνιτωρυχεία. Ερημώθηκαν και εξαφανίστηκαν από προσώπου γης, για να φωτιστεί, στην κυριολεξία, η χώρα. Αλλος υπέρτατος σκοπός μείζονος κοινωνικής ωφέλειας, αλλά με κόστος για εκείνους που υποχρεώθηκαν να ξεσπιτωθούν. Η τεχνολογία προχώρησε, τα φουγάρα του ΑΗΣ Καρδιάς έσβησαν το 2021, αλλά 47 χρόνια νωρίτερα είχαν θυσιαστεί αρκετά χωριά της περιοχής. Οι κάτοικοί τους μεταφέρθηκαν με κυβερνητική μέριμνα σε παραπλήσιες περιοχές ή έφυγαν για αλλού, μακρύτερα.
– Καρδιά. Η παλιά Κοινότητα βρισκόταν στο κέντρο του εύφορου κάμπου της Εορδαίας και οι κάτοικοί της ασχολούνταν συστηματικά με την καλλιέργεια δημητριακών, την αμπελουργία και την καπνοκαλλιέργεια. Η Καρδιά ήταν το πρώτο χωριό που απαλλοτριώθηκε για τη λειτουργία των λιγνιτωρυχείων δίνοντας μάλιστα το όνομά της στον ΑΗΣ. Οι κάτοικοί της μετεγκαταστάθηκαν το 1975 στη Νέα Καρδιά, σε απόσταση 4,5 χλμ. βόρεια της Κοζάνης. Ο σύγχρονος οικισμός σήμερα αριθμεί 500 κατοίκους και διαθέτει καινούρια σπίτια, πάρκα, παιδικές χαρές, παιδικό σταθμό, μεγάλους δρόμους και καταστήματα καθώς και πολιτιστικό σύλλογο με πλούσια δραστηριότητα. Είναι από τα λίγα μέρη που ολοένα αναπτύσσονται σε υποδομές και ανθρώπινο δυναμικό. Στη Νέα Καρδιά Πτολεμαΐδας, εξάλλου, χτίστηκε ιερός ναός αφιερωμένος στον Αγιο Νικόλαο, όπως ακριβώς και ο αντίστοιχος του παλιού χωριού, από τον οποίο μεταφέρθηκε η εικόνα του. Ξεχωρίζει επίσης το κτίριο του Πολιτιστικού Συλλόγου «Η Μέρα», που εγκαινιάστηκε το 2002 και ολοκληρώθηκε το 2007.
– Πτελεώνας. Αλλος ένας οικισμός στην Εορδαία που παραδόθηκε πέρυσι και επίσημα στη ΔΕΗ. Το χωριό έσφυζε στο πράσινο – άλλωστε και η ονομασία του οφείλεται στα αιωνόβια δέντρα πτελέας. Στο βορειοανατολικό άκρο του είναι τα Λιγνιτωρυχεία Πτολεμαΐδας, σε υψόμετρο 780 μέτρων. Λόγω όμως της γειτνίασής του με αυτά το χωριό εγκαταλείφθηκε. Το 2004 έγινε μια μεγάλη κατολίσθηση η οποία παρέσυρε χιλιάδες τόνους χώματος από τις αποθέσεις της ΔΕΗ, που σκέπασαν ακόμη και το κοιμητήριο του χωριού. Για πρώτη φορά αναφέρθηκε επίσημα το 1918 με την παλιά του ονομασία από την τουρκοκρατία ως Χαρμπίνα. Το 1940 μετονομάστηκε σε Πτελεώνα. Αλλο χωριό που ερημώθηκε για τον ίδιο λόγο ήταν ο Κόμανος. Στο υπέδαφός του έχουν εντοπιστεί λουτρά και ψηφιδωτά δάπεδα του 5ου αιώνα π.Χ. Οι κάτοικοί του μετεγκαταστάθηκαν σε έκταση στον λόφο Κουρί, βορειοδυτικά της Πτολεμαΐδας.
– Μαυροπηγή. Στον ιστορικό οικισμό, που έχει εντοπιστεί μία από τις πιο πρώιμες εγκαταστάσεις γεωργοκτηνοτρόφων στην Ευρώπη, γύρω στο 6600 π.Χ., έγινε αναγκαστική απαλλοτρίωση λόγω της εξόρυξης λιγνίτη από τη ΔΕΗ. Σε άλλο σημείο της εντοπίστηκε αρχαιολογικός χώρος κατοικημένος από τη Μέση Νεολιθική Περίοδο μέχρι τα ελληνιστικά χρόνια. Ακόμη, την ίδια μοίρα είχαν ο Κλείτος, όπου έχουν ανασκαφεί δύο προϊστορικοί οικισμοί της Νεολιθικής Περιόδου, η Χαραυγή και η Εξοχή, με τους κατοίκους τους να μετακομίζουν στον Νέο Κλείτο, στη Νέα Χαραυγή και τη Νέα Εξοχή, αντιστοίχως.
…..
Κάποια άλλα όπως ο Γάβρος στην Καστοριά πλήρωσαν τις πληγές του Εμφυλίου. Και άλλα, πολύ περισσότερα, την εκδικητική μανία των ναζιστικών στρατευμάτων, όπως η Παλιά Σαγιάδα και το Πλαίσιο της Θεσπρωτίας που πυρπολήθηκαν από τους κατακτητές και καταστράφηκαν ολοσχερώς το 1943.
– Γάβρος. Ανήκει στα Κορέστεια χωριά της Καστοριάς που μοιάζουν πια με φαντάσματα. Κατασκευάζονταν από μάστορες στο πρώτο μισό του περασμένου αιώνα, με λάσπη από κοκκινόχωμα, νερό και άχυρο. Σήμερα τα περισσότερα είναι εγκαταλελειμμένα και μισογκρεμισμένα.
Το χωριό εγκαταλείφθηκε μετά τη λήξη του Εμφυλίου. Πολλοί κάτοικοί του έφυγαν για το εξωτερικό. Οσοι λίγοι απέμειναν μετοίκησαν στο νέο χωριό της Κορέστειας.
Τα ξεθωριασμένα χρώματα των σπιτιών του ενέπνευσαν σπουδαίους Ελληνες και ξένους σκηνοθέτες που τα χρησιμοποίησαν σε σημαντικές ταινίες τους, όπως ο Παντελής Βούλγαρης στην «Ψυχή βαθιά», ο Θόδωρος Αγγελόπουλος στο «Μετέωρο βήμα του πελαργού», ο Φίλιππος Φυλακτός στην ιστορική ταινία «Παύλος Μελάς», αλλά και στον «Τζέιμς Μποντ: Για τα μάτια σου μόνο».
Φωτογραφίες: EUROKINISSI, ΑΡΧΕΙΟ, 123 RF / Visual Hellas
Πηγή: Πρώτο Θέμα
https://www.protothema.gr/greece/article/1713030/i-ellada-pou-xehasame-ta-286-horia-pou-exafanistikan-ta-teleutaia-100-hronia/
