Είναι απορίας άξιο γιατί έχουν αφεθεί στη μοίρα τους οι υδροηλεκτρικοί σταθμοί βλέπε φράγμα Πολυφύτου

Μετά από μια τριακονταετία άναρχης και συχνά αλόγιστης ανάπτυξης των στοχαστικών ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και κυρίως των Φ/Β συστημάτων (με τρέχουσα σε λειτουργία ισχύ 15500 MW) το ελληνικό σύστημα ηλεκτρικής ενέργειας (με μέση ετήσια ζήτηση λιγότερη από 6000 MW) δεν έχει κατορθώσει να περιορίσει το κόστος ηλεκτροπαραγωγής, ενώ ορατός παραμένει διαρκώς ο κίνδυνος «μπλακ άουτ» στο διασυνδεδεμένο σύστημα, καθώς στα νησιά αυτό το φαινόμενο δεν είναι σπάνιο.

Με ελάχιστες ουσιαστικές διασυνδέσεις με χώρες που διαθέτουν ισχυρό ηλεκτρικό σύστημα αλλά και οικονομική ευρωστία για να απορροφήσουν τυχόν πλεονάζουσα ακριβή ελληνική παραγωγή, με απουσία οποιασδήποτε εγκατάστασης αποθήκευσης ενέργειας, αδρανοποιώντας και τις δύο υφιστάμενες εγκαταστάσεις αντλησιοταμίευσης της ΔΕΗ (Σφηκιά, Θησαυρός) και με ένα μερικώς πεπαλαιωμένο εγχώριο ηλεκτρικό δίκτυο, οι ελληνικοί αρμόδιοι φορείς (ΑΔΜΗΕ και ΔΕΔΔΗΕ) αγωνίζονται διαρκώς να εξασφαλίσουν μέρα με τη μέρα την ασφάλεια του ηλεκτρικού εφοδιασμού της ελληνικής οικονομίας και των Ελλήνων πολιτών.

Μετά τη στρατηγικά ανεξήγητη βίαιη εγκατάλειψη της αξιοποίησης του εγχώριου λιγνίτη υπέρ της άνθησης του εισαγόμενου φυσικού αερίου, σειρά στην εγκατάλειψη έχουν πάρει σταδιακά και οι 16 εγχώριες υδροηλεκτρικές μονάδες, εγκατεστημένης ισχύος περίπου 3170 MW, οι οποίες επί τουλάχιστον 60 έτη καλύπτουν τα φορτία αιχμής της χώρας μας και παρέχουν το τελευταίο χρονικό διάστημα ενεργό και άεργο ισχύ στο εθνικό σύστημα ηλεκτροπαραγωγής, καλύπτοντας τη χρονική διακύμανση της αιολικής και της φωτοβολταϊκής παραγωγής.

 

Να τονισθεί ότι εδώ και περισσότερο από 60 χρόνια τα Μεγάλα Υδροηλεκτρικά (ΜΥΗΕ) παρέχουν περίπου το 7-10% της εγχώριας ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας, προσφέροντας ετησίως 3 έως 6 TWh καθαρής ηλεκτρικής ενέργειας, παρουσιάζοντας όμως μια σταθερά φθίνουσα διαχρονικά παραγωγή (βλέπε για αναλυτικά ποσοτικά δεδομένα το άρθρο “Long–Term Analysis of Hydropower’s Pivotal Role in Sustainable Future of Greece“, στο επιστημονικό περιοδικό Energies 2025, 18, 2214, https://doi.org/10.3390/en18092214). Αξίζει να σημειωθεί ότι μετά την υλοποίηση των ΜΥΗΕ στον ποταμό Νέστο (1997-1998) με το αναστρέψιμο ζεύγος Θησαυρού-Πλατανόβρυσης (περίπου 530 MW) το τελευταίο ΜΥΗΕ που τέθηκε σε λειτουργία πριν δώδεκα χρόνια (2013) υπήρξε το 4^ο υδροηλεκτρικό στον ποταμό Αλιάκμονα, αυτό του Ιλαρίωνα, αφού μεσολάβησε ενδιάμεσα το επενδυτικό «φιάσκο» της Μεσοχώρας (2000…).

Σε μια κλασσική ολιγοπωλιακή αγορά σήμερα, που αντικατέστησε το κρατικό μονοπώλιο της πάλαι ποτέ Δημόσιας Επιχείρησης Ηλεκτρισμού, τα ΜΥΗΕ έχουν τύχει πλήρους εγκατάλειψης, ενώ απουσιάζει οποιοδήποτε ρεαλιστικό πλάνο ανανέωσης καθώς και περαιτέρω ανάπτυξης τους. Και αν οι σκόπιμα διογκούμενες περιβαλλοντικές επιπτώσεις των συγκεκριμένων έργων προκαλούν έντονες κοινωνικές αντιδράσεις σε πιθανές υποψήφιες περιοχές υλοποίησης ΜΥΗΕ, η έλλειψη εκσυγχρονισμού των υφιστάμενων μονάδων ηλεκτροπαραγωγής και των συνοδών φραγμάτων αποτελεί ένα εθνικής σημασίας ερώτημα προκαλώντας περίεργους συνειρμούς…

Η διαχρονική απουσία, κυρίως για λόγους μικρο-πολιτικής, ολοκληρωμένου και ρεαλιστικού πλάνου διαχείρισης των εγχώριων υδάτινων πόρων, πράγμα που έχει αποκλείσει όχι μόνο τα μεγάλα (πιθανή αύξηση μόλις 287 MW) αλλά και τα μικρά υδροηλεκτρικά (μΥΗΕ) από τους «αναπτυξιακούς» στόχους του τελικού ΕΣΕΚ για το 2030, ενισχύοντας τη μονοκαλλιέργεια των Φ/Β (επιδιωκόμενη αύξηση 3500 MW) και την εξάρτηση από το εισαγόμενο φυσικό αέριο, οδηγεί σε πλήρη απαξίωση ενός ακόμα εθνικού ενεργειακού κεφαλαίου, αυτού των ΜΥΗΕ.

Το θέμα αυτό αποτελεί ζήτημα εθνικών διαστάσεων, δεδομένου ότι οι 16 ΜΥΗΕ σταθμοί με εγκατεστημένη και διαθέσιμη ανά πάσα στιγμή ισχύ περίπου 3170 MW, αντιπροσωπεύουν επενδύσεις της τάξεως των 5 έως 10 δισεκατομμυρίων ευρώ, με διάρκεια ζωής περισσότερων από πενήντα ετών, ενώ πρέπει να συνυπολογισθεί και η ύπαρξη ήδη 700 MW αναστρέψιμων υδροηλεκτρικών μονάδων, που θα μπορούσαν άμεσα να συμβάλλουν στην αποθήκευση πλεονάζουσας παραγωγής ΑΠΕ. Στην ανωτέρω εγκατεστημένη ηλεκτρική ισχύ πρέπει κανείς να συνυπολογίσει και την εθνικής σημασίας ύπαρξη των αντίστοιχων ταμιευτήρων νερού, εκτιμώμενης χωρητικότητας 5.5 δισεκατομμυρίων κυβικών μέτρων (Κρεμαστά, Πολύφυτο, Πουρνάρι, Θησαυρός, Πλαστήρας, κ.α.), οι οποίοι αποτελούν όχι μόνο ένα ενεργειακό κεφάλαιο αλλά ένα γενικότερο εθνικό κεφάλαιο που αφορά τη διαχείριση των υδάτινων πόρων. Να διευκρινισθεί ότι ένας μέσος άνθρωπος στην Ευρώπη χρειάζεται ετησίως περίπου 50 κυβικά μέτρα νερού για την κάλυψη του συνόλου των αναγκών του, συνεπώς για το σύνολο του μόνιμου πληθυσμού (5,000,000 άτομα) της Αττικής απαιτούνται περίπου 0.25 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα ετησίως.

Έχοντας κατανοήσει ελπίζω τη στρατηγική αλλά και οικονομική σημασία των υφιστάμενων ΜΥΗΕ της χώρας μας και αναγνωρίζοντας ότι μετά την πλήρη απαξίωση των εγχώριων λιγνιτικών μονάδων, τα ΜΥΗΕ αποτελούν το βασικό περιουσιακό στοιχείο της πάλαι ποτέ κρατικής ΔΕΗ, είναι απορίας άξιο γιατί έχουν αφεθεί στη μοίρα τους οι ΜΥΗΕ σταθμοί και τα αντίστοιχα φράγματα (βλέπε Μεσοχώρα, φράγμα Πολύφυτου, μεταφορά νερού από λίμνη Κρεμαστών κ.α.). Προσωπικά εκτιμώ ότι η σταδιακή απαξίωση των ενεργειακών και άλλων φυσικών πόρων και υποδομών της χώρας μας ίσως δεν είναι τυχαία…

Συνεπώς, εάν τελικά το μέλλον της ηλεκτροπαραγωγής στη χώρα μας είναι οι εισαγωγές φυσικού αερίου από τη γείτονα και φίλη Τουρκία και υγροποιημένου «φθηνού» LNG από το Κατάρ και τις ΗΠΑ, ας επικεντρώσουμε τις δραστηριότητές μας αποκλειστικά τις μεσημεριανές ώρες ηλιοφάνειας και τις ώρες των ισχυρών ανέμων που θα τροφοδοτούν τα άφθονα (;) υπεράκτια αιολικά πάρκα στο Αιγαίο, καθώς τόσο τα μεγάλα όσο και τα μικρά υδροηλεκτρικά δεν αποτελούν πλέον εγχώρια επιλογή ηλεκτροπαραγωγής…

Δρ Ι.Κ. Καλδέλλης
Καθηγητής, Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών, Πολυτεχνική Σχολή Πα.Δ.Α.
Δ/ντης Εργ. ΗΜΕ & ΠΡΟΠΕ

Πηγή:news.b2green.gr