Η απολιγνιτοποίηση πρόκειται να πλήξει σημαντικά την οικονομία της Περιφέρειας
Όπως αναφέρει το Νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τη Βιομηχανία η Περιφέρεια Δυτικής Μακεδονίας παρουσιάζει την μικρότερη συγκέντρωση μεταποιητικής δραστηριότητας σε σχέση με όλες της ηπειρωτικής χώρας. Η συγκέντρωση μεταποίησης είναι τόσο μικρή, ώστε συγκρίνεται μόνο με τις νησιωτικές περιοχές της χώρας.
Η μονοκαλλιέργεια δραστηριοτήτων εξόρυξης λιγνίτη και παραγωγής ενέργειας (σύμπλεγμα ενεργειακής παραγωγής) και η δημιουργία υψηλών εισοδημάτων από αυτές τις δραστηριότητες οδήγησε σε παραμέληση ευκαιριών ανάπτυξης άλλων δραστηριοτήτων, με εξαίρεση την βιομηχανία της γούνας με κέντρο την Καστοριά. Η δραστηριότητα μεταφορών-αποθηκεύσεων ήταν σημαντική στο παρελθόν, αλλά και αυτή ήταν συνυφασμένη με τις ανάγκες της παραγωγής λιγνίτη και των ηλεκτροπαραγωγικών μονάδων.
Εντοπίζονται οι δύο βασικές εστίες βιομηχανίας, η πρώτη περιοχή αποτελεί περιοχή στήριξης κατά την έννοια του παρόντος, εστιάζεται στην Καστοριά και εκτείνεται στο Άργος Ορεστικό και στη Σιάτιστα, που συνιστούν ταυτόχρονα και πόλους ποιοτικής αναδιάρθρωσης- στήριξης, και η δεύτερη περιοχή αποτελεί περιοχή επέκτασης και περικλείει το δίπολο Κοζάνης-Πτολεμαΐδας (επίσης πόλοι επέκτασης).
Οι παραπάνω και βασικοί βιομηχανικοί πόλοι, πρέπει να προστεθούν και μικρότερης έντασης πόλοι κατά μήκος του αναδυόμενου βόρειου άξονα ανάπτυξης και στο ανατολικό τμήμα της ΠΕ Φλώρινας, της πόλης συμπεριλαμβανομένης (άξονες και περιοχές επέκτασης). Συγκεκριμένα, οι κύριοι άξονες ανάπτυξης που διατρέχουν την περιφέρεια συνιστούν άξονες επέκτασης στο μεγαλύτερο τμήμα της, ενώ προς τα δυτικά μεταλλάσσονται σε άξονες εντατικοποίησης, λόγω και της εγγύτητας που αναπτύσσεται πλέον με το μητροπολιτικό συγκρότημα Θεσσαλονίκης, μέσω της Εγνατίας Οδού.
Σήμερα η ανάπτυξη των δραστηριοτήτων πραγματοποιείται κυρίως στον άξονα Πτολεμαϊδα- Ποντοκώμη- Κοίλα-Κοζάνη και σε τμήματα του άξονα Σιάτιστα- Καστοριά. Η απολιγνιτοποίηση πρόκειται να πλήξει σημαντικά την οικονομία της Περιφέρειας.
Σήμερα, το 4/5 σχεδόν της μεταποιητικής δραστηριότητας συγκεντρώνονται στις ΠΕ Κοζάνης (43% του συνόλου) και Καστοριάς. Το πιθανότερο είναι ότι οι νέες μονάδες μεταποίησης, και ιδίως αυτές που θα προσελκυστούν από επιχειρηματικά σχήματα εκτός της Περιφέρειας θα τείνουν να εγκατασταθούν στο κέντρο της Περιφέρειας, ευνοώντας τις ενδοπεριφερειακές ανισότητες στην κατανομή της μεταποίησης. Από άλλη όμως οπτική, αυτή η έμφαση στην περιοχή της Κοζάνης είναι αναγκαία και για να εξισορροπηθεί η αναμενόμενη εξασθένηση του συμπλέγματος της ενεργειακής παραγωγής
Οργανωμένη χωροθέτηση μεταποίησης και εφοδιαστικής
Είναι θεσμοθετημένοι στην Περιφέρεια 5 Ο.Υ.Μ.Ε.Δ. (οργανωμένοι υποδοχείς επιχειρηματικών δραστηριοτήτων ) με συνολική έκταση 2,6 χιλ. στρ. Ο βαθμός απορρόφησης των βιομηχανικών οικοπέδων των Ο.Υ.Μ.Ε.Δ. είναι ιδιαίτερα χαμηλός. Γενική επιδίωξη είναι να ενθαρρυνθεί η εγκατάσταση εντός οργανωμένων υποδοχέων και να προσελκυστεί το μεγαλύτερο μέρος της νέας επιχειρηματικής δραστηριότητας μεταποίησης και εφοδιαστικής. Σε αυτή την διαδικασία, σκόπιμο είναι να αξιοποιηθούν πλήρως οι υπάρχοντες υποδοχείς, για οποιουσδήποτε δε νέους, να επιδιωχθεί αξιοποίηση των μη ενεργών πλέον πεδίων εξορυκτικών δραστηριοτήτων
Αναφορικά με τους υφιστάμενους Ο.Υ.Μ.Ε.Δ. παραμένουν ουσιαστικά αναξιοποίητοι. Ωστόσο για το Επιχειρηματικό Πάκο Κοζάνης έχει εκδηλωθεί πρόσφατα ενδιαφέρον εγκατάστασης νέων επενδύσεων. Για τους υπόλοιπους Ο.Υ.Μ.Ε.Δ. της ΠΕ απαιτείται αύξηση της ελκυστικότητάς τους ενώ υπάρχει ανάγκη για νέους οργανωμένους χώρους υποδοχής παραγωγικών δραστηριοτήτων όλων των τύπων, ειδικά στις περιοχές απολιγνιτοποίησης. Στον περιαστικό χώρο σημαντικών κέντρων της ΠΕ δίδεται κατεύθυνση περιορισμού της εκτός σχεδίου και εκτός θεσμοθετημένων χρήσεων γης δόμησης, ενώ αναγκαία είναι και η ολοκλήρωση του σχεδιασμού χρήσεων γης από τα υποκείμενα επίπεδα σχεδιασμού.
Στο υφιστάμενο χωροταξικό πρότυπο η ανάπτυξη της μεταποιητικής και εφοδιαστικής δραστηριότητας πραγματοποιείται στον άξονα Πτολεμαϊδα- Ποντοκώμη- Κοίλα-Κοζάνη και τον άξονα Γρεβενά-Σιάτιστα – Καστοριά (κυρίως μεταποίηση γούνας),), που οφείλει να ληφθεί υπόψη από τα χωρικά σχέδια στα υποκείμενα επίπεδα σχεδιασμού,ενώ δεν καταγράφονται περιοχές που να έχουν ενταχθεί σε περιοχές άτυπων βιομηχανικών συγκεντρώσεων στην Π.Ε. Κοζάνης.
Στην Περιφέρεια έχει καταγραφεί μόλις μία Αποθήκη Βιομηχανικών Σημείων στα Γρεβενά, γεγονός που αποτελεί πρόσθετη ένδειξη της ένδειας της Περιφέρειας σε μεταποιητική δραστηριότητα
Ιωάννα Παπαδημητρίου
