Εν όψει των Δημοτικών εκλογών τον Μάιο του 2019, είχα δημοσιεύσει ανοιχτή επιστολή προς τους υποψηφίους Δημάρχους με θέμα τα Ταμπακαριά (Ταμπάκικα, Βυρσοδεψεία) Κοζάνης. Δεν έχουμε όμως καμία ένδειξη ότι κάποιος υποψήφιος ασχολήθηκε με το θέμα. Έκτοτε έχουν περάσει ήδη25 μήνες. Αλλά και η παρούσα διοίκηση του Δήμου δεν έκανε τίποτε. Αντίθετα, οι πόλεις Καβάλα, Δράμα και Ξάνθη έχουν μεταβάλει τις πρώην καπνοαποθήκες σε χώρους Πολιτισμού. Η δε Νάουσα έχει μεταβάλει το εργοστάσιο υφαντουργίας του Λαναρά σε μουσείο. Το Μουσείο δημιούργησε η Κοζανίτισσα Βάλια Γ. Αμοιρίδη, (κόρη του γνωστού δικηγόρου) με ανώτερες σπουδές κλασικής αρχαιολογίας και μουσειολογίας. Περιμένω το βιβλίο της και θα επανέλθω για το Μουσείο της Νάουσας. Επίσης δημιούργησε και στα Τρίκαλα Μουσείο. Θα το παρουσιάσω και αυτό που είναι έργο Δημοτικών αρχών. Τα Τρίκαλα είναι πολύ μπροστά και δεν μπορούμε να τα ακολουθήσουμε.

Κατόπιν αυτού, επαναφέρω τη δημοσίευση προς την τωρινή Δημοτική παράταξη, η οποία επί 27 χρόνια από το 1990 διοικεί τον Δήμο, πλην μιας πενταετίας. Καλείται, λοιπόν ,ο Δήμαρχος Κοζάνης κ. Λάζαρος Μαλούτας, που είναι απόγονος ταμπάκηδων, να αναλάβει πρωτοβουλία ώστε ο Δήμος να κηρύξει τα δύο εναπομείναντα Νταπακαριά διατηρητέα και να μετασχηματιστούν σε Μουσεία.

Η συντεχνία των ταπάκηδων (βυρσοδεψιών), που αποτελεί μέρος της τοπικής ιστορίας, ήταν μεγάλη κατά το παρελθόν και απασχολούσε 1.150 άτομα, οι οποίοι εργάζονταν σε 60 Ταμπάκικα μαζί και με τους πολλούς Τσαγκάρηδες: σύνολο οικογενειών περίπου 5.000 χιλιάδων ανθρώπων. Είναι γνωστό, ότι τότε η Κοζάνη εξήγε στο εξωτερικό δέρματα και παπούτσια. Οφείλουμε, λοιπόν, όλοι, και πρώτη από όλους η Δημοτική Αρχή, να σεβόμαστε την ιστορία μας και να την προβάλλουμε, αποβλέποντας στη σύγχρονη διαμόρφωση πολιτισμικού χαρακτήρα στην πόλη μας. Παραθέτω το παλαιότερο κείμενό μου:

Ανοιχτή επιστολή προς τους υποψήφιους δημάρχους.
Θεμα: Ταμπακαριά (βυρσοδεψεία) Κοζάνης

Η Κοζάνη τους προηγούμενους αιώνες και μάλιστα από το 1750 είχε δημιουργήσει τις λεγόμενες συντεχνίες των επαγγελμάτων. Μία από αυτές, η μεγαλύτερη, ήταν οι ασχολούμενοι με τα Ταμπακαριά (Βυρσοδεψεία), δηλαδή η βιοτεχνία επεξεργασίας του δέρματος. Υπήρχαν περίπου 60, μεγάλα και μικρά, Ταμπακαριά, που λειτουργούσαν τότε και είχαν πολλούς εργαζομένους. Ήταν μοναδικά σε όλη τη Δυτική Μακεδονία, είχαν μεγάλη ανάπτυξη, επεξεργάζονταν τα καλύτερα δέρματα και εξήγαν στην Κεντρική Ευρώπη μέσω των πραματευτάδων. Ως εκ τούτου υπήρχε εισροή χρήματος στη πόλη.

Σήμερα δεν λειτουργεί κανένα. Τα περισσότερα έχουν μεταβληθεί σε οικοδομές. Έχουν μείνει μόνο δύο. Παραθέτω τις φωτογραφίες από το προσωπικό μου Αρχείο. Έχω καταγράψει όλα τα Ταμπακαριά και τους ιδιοκτήτες αυτών με όλα τα στοιχεία και θα το συμπεριλάβω σε προσεχές βιβλίο μου. Έχει γράψει για τα Ταμπακαριά και ο Στράτος Ηλιαδέλης ένα πολύ εμπεριστατωμένο άρθρο στο περιοδικό Ελιμειακά (τεύχος 84-85/2020) του συλλόγου Κοζανιτών Θεσσαλονίκης «Ο Άγιος Νικόλαος», δημοσιεύοντας και φωτογραφίες.

Η πρόταση μου προς τους υποψηφίους είναι «να συμπεριληφθεί στο πρόγραμμά τους και να κηρυχθούν διατηρητέα τα δυο Ταμπακαριά που έχουν μείνει, προτού καταστραφούν, και να μετατραπούν σε Μουσεία». Οφείλουμε να τιμούμε τα επαγγέλματα που αφορούν την τοπική ιστορία και που διαδραμάτισαν στο παρελθόν αναπτυξιακό οικονομικό ρόλο στην κοινωνία της πόλης των περασμένων αιώνων.

Εφημερίδα τον Αθηνών έγραφε ότι στα Χανιά, που είχε ομοίως πολλά Ταμπακαριά, το Υπουργείο Περιβάλλοντος χαρακτήρισε ως διατηρητέα 17 κτήρια πρώην Ταμπακαριά, που διατηρούνται ακόμη και τα οποία θα μεταβληθούν σε μουσεία που θα είναι και πόλος έλξεως τουριστών. Επίσης εφημερίδες της Ευρώπης γράφουν ότι μία ομάδα αρχιτεκτόνων Ευρωπαίων γυρίζει σε χωριά και κωμοπόλεις και ερευνά παλιά κτίσματα και ότι όσα αντικείμενα βρίσκει που αντικατοπτρίζουν τη φυσιογνωμία του χωριού τα ανανεώνει, τα αποκαθιστά και τα εγγράφει ως πολιτισμικό στοιχείο του χωριού. Μία αξιόλογη προσπάθεια εθελοντισμού και πολιτισμού. Αναμένουμε και στην πόλη μας να πραγματοποιηθεί η διατήρηση και η ανάδειξη προτού καταρρεύσουν. 16-Μαϊου- 2019, επανέρχομαι Μάϊο 5-5-2022.

Φωτ. 1. Το Ταμπακαριό βρίσκεται στον δρόμο προς το Αεροδρόμιο. Στον δρόμο αυτό ήσαν τα περισσότερα, τα οποία μεταφέρθηκαν από το έτος 1918 έξω από την πόλη και λειτουργούσαν μέχρι τη δεκαετία του ’50.Είναι δίπλα στο πρατήριο καυσίμων του Γ. Μάστορα (Γκουλέμα).


Φωτ. 2.Το Ταμπακαριό βρίσκεται στον ίδιο δρόμο και αριστερά, περίπου 100 μέτρα απόσταση από τη γέφυρα του ΟΣΕ που έχει κατεδαφιστεί. Τα ονόματα των ιδιοκτητών είναι γνωστά.

Γιάννης Κορκάς. 5-5-2022