Η ΠΡΟΔΟΣΙΑ ΤΩΝ ΣΥΜΜΑΧΩΝ – Ο ΕΘΝΟΚΤΟΝΟΣ ΝΟΜΟΣ 2870/1922 ΠΟΥ ΕΣΤΕΙΛΕ ΣΤΟΝ ΘΑΝΑΤΟ ΧΙΛΙΑΔΕΣ ΕΛΛΗΝΕΣ

(Πως χάθηκαν οι << κερδισμένες εκλογές >> από τον Βενιζέλο το 1920 και πως η μειοψηφία εξασφάλισε τις 251 έδρες από τις 370 για να φέρει αμέσως μετά τον Βασιλιά που οδήγησε την Ελλάδα στην Μικρασιατική καταστροφή.)

Στην προηγούμενη δημοσίευση μας είδαμε ότι στις βουλευτικές εκλογές της 1ης Νοεμβρίου 1920 που στην εκλογική περιφέρεια Κοζάνης, την περίοδο εκείνη ανήκαν διοικητικά και οι πόλεις της Κοζάνης και των Γρεβενών , συγκρούστηκαν δύο κύριες παρατάξεις: το Βενιζελικό Κόμμα Φιλελευθέρων Με επικεφαλής στην Ελλάδα τον Ελευθέριο Βενιζέλο. και η βασιλόφρων Ηνωμένη Αντιπολίτευση ,και ένα συνασπισμό που περιελάμβανε το Λαϊκό Κόμμα του Δημητρίου Γούναρη, το Κόμμα Εθνικοφρόνων, το Νεοελληνικό Κόμμα και το Κόμμα των Συντηρητικών. Η αναμέτρηση αποτέλεσε σύμβολο του Εθνικού Διχασμού.
Σε εθνικό επίπεδο λόγω και του εκλογικοί συστήματος η Ηνωμένη Αντιπολίτευση πέτυχε συντριπτική νίκη έναντι του Κόμματος των Φιλελευθέρων, προκαλώντας την επιστροφή του βασιλιά Κωνσταντίνου.

⦁ Στην περιφέρεια Κοζάνης ,το κλίμα ακολούθησε την εθνική τάση και οι υποψήφιοι της Ηνωμένης Αντιπολίτευσης επικράτησαν των Βενιζελικών αντιπάλων τους, εξασφαλίζοντας όλες τις έδρες στη Βουλή.
Οι βουλευτές που εκλέχθηκαν στην περιφέρεια Κοζάνης ήταν οι εξής:Γεώργιος Μπούσιος ,Αριστοτέλης Ζάχος ,Νικόλαος Κουπαρούσος,Γεώργιος Κακουλίδης ,Ηλίας Παπαδόπουλος ,Πέτρος Ζωγράφος ,Γεώργιος Βαρβούτης )

ΟΙ ΕΚΛΟΓΕΣ ΤΟΥ 1920 ΗΤΑΝ ΚΑΘΟΡΙΣΤΙΚΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΣΥΝΕΧΙΣΗ ΤΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ

Οι Ελληνικές βουλευτικές εκλογές της 1ης Νοεμβρίου 1920 ήταν ο πιο καθοριστικός πολιτικός σταθμός στην πορεία προς τη Μικρασιατική Καταστροφή, καθώς άλλαξαν ριζικά τις διεθνείς συμμαχίες και τη στρατιωτική ηγεσία της χώρας.

Ήταν καθοριστικές γιατί η «Ηνωμένη Αντιπολίτευσις» κέρδισε τις εκλογές με το σύνθημα της αποστράτευσης και του τερματισμού του πολέμου («Οίκαδε»).
Προκάλεσαν διπλωματική απομόνωση: γιατί αμέσως μετά η νέα κυβέρνηση διενήργησε δημοψήφισμα για την επιστροφή του φιλογερμανού Βασιλιά Κωνσταντίνου Α΄.από τον οποίο ελεγχόταν απολυτά.
⦁ Με αυτή την δικαιολογία η Αγγλία,η Γαλλία και Ιταλία βρήκαν την αφορμή που έψαχναν για να αποδεσμευτούν από τις υποχρεώσεις τους προς την Ελλάδα.
Οι <<Σύμμαχοι >> σταμάτησαν κάθε οικονομική και στρατιωτική ενίσχυση προς την Αθήνα.
⦁ Και άρχισαν να προσεγγίζουν κρυφά ή φανερά το εθνικιστικό κίνημα του Μουσταφά Κεμάλ.
Η νέας φιλοβασιλική κυβέρνηση που προέκυψε αθέτησε άμεσα όλες τις προεκλογικές υποσχέσεις : Αντί για την υποσχόμενη ειρήνη, η νέα κυβέρνηση συνέχισε και κλιμάκωσε τον πόλεμο για να δείξει ότι είναι εξίσου ικανή με τον Βενιζέλο., και προχώρησε σε στρατιωτική εκκαθάριση, απομακρύνοντας όλους τους έμπειρους Βενιζελικούς αξιωματικούς από το μέτωπο, τοποθετώντας στην ηγεσία του στρατού άπειρους ή αποστρατευμένους βασιλικούς αξιωματικούς.
Χάρις σωστό σχεδιασμό διέταξε την εκστρατεία προς τον Σαγγάριο και την Άγκυρα το 1921, εξαντλώντας πλήρως τις δυνάμεις και τα εφόδια του στρατού. Συγχρόνως αρνήθηκε τις συμβιβαστικές προτάσεις των μέχρι τότε Συμμάχων το 1921 και το 1922, πιστεύοντας σε μια στρατιωτική νίκη που όπως αποδείχθηκε ήταν πλέον αδύνατη

ΟΙ ΕΥΘΥΝΕΣ ΤΟΥ ΒΑΣΙΛΙΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ Α

Και μόνον η επιστροφή στον θρόνο, λειτούργησε ως τροχοπέδη στις διεθνείς σχέσεις, καθώς η παρουσία του αποτελούσε «κόκκινο πανί» για τη Γαλλία και την Αγγλία.
Ο ίδιος ανέλαβε και τυπικά την αρχιστρατηγία στη Μικρά Ασία το 1921, νομιμοποιώντας με το κύρος του την επικίνδυνη προέλαση στα βάθη της Μικράς Ασίας .
Και παρά τις προειδοποιήσεις για την οικονομική και στρατιωτική εξάντληση της χώρας, δεν χρησιμοποίησε την επιρροή του για να επιβάλει μια έγκαιρη και συντεταγμένη σύμπτυξη του μετώπου.

ΟΙ ΕΥΘΥΝΕΣ ΤΟΥ ΒΕΝΙΖΕΛΟΥ

Είναι γεγονός ότι ο Ελευθέριος Βενιζέλος από την άφιξη του στην Ελλάδα από την Κρήτη το 1910 και έως τις εκλογές του 1920 έκανε πολλά που ωφέλησαν την Ελλάδα και τους Έλληνες .
Θεωρείται κορυφαίος Έλληνας πολιτικός κυρίως επειδή διπλασίασε την ελληνική επικράτεια και εκσυγχρόνισε ριζικά το κράτος.
Προσέφερε ισχυρή προστασία στα ατομικά δικαιώματα. Με την ριζική αναθεώρηση του Συντάγματος (1911)
Καθιέρωσε την Κυριακάτικη αργία.

Δημιούργησε το Υπουργείο Γεωργίας και το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας.
⦁ Αναδιοργάνωσε τις ένοπλες δυνάμεις, δίνοντας βάρος στην εκπαίδευση τους .
⦁ Στους Βαλκανικούς Πολέμους (1912-1913): Απελευθέρωσε τη Μακεδονία, σώζοντας με την επιμονή του και την Θεσσαλονίκη , την Ήπειρο, την Κρήτη και τα νησιά του Αιγαίου.
Παρά τον Εθνικό Διχασμό, η Ελλάδα βρέθηκε στο στρατόπεδο των νικητών.,στον Α Παγκόσμιο Πόλεμο με την συμμαχία της Ελλάδος με την Αντάντ
⦁ Και με την Συνθήκη των Σεβρών (1920), δημιούργησε την «Ελλάδα των δύο ηπείρων και των πέντε θαλασσών», ενσωματώνοντας τη Θράκη και τη Σμύρνη.

ΤΑ ΛΑΘΗ ΤΟΥ ΒΕΝΙΖΕΛΟΥ

Η μεγάλη του προσφορά δεν σημαίνει ότι δεν έκανε και λάθη που συνέβαλαν στην Μικρασιατική καταστροφή.
Η απόφαση του για την απόβαση στην Σμύρνη το 1919 Παρά τις προειδοποιήσεις από κάποιους για το ανέφικτο του εγχειρήματος, ο Βενιζέλος έστειλε τον στρατό χωρίς να έχει εξασφαλίσει μόνιμη, γραπτή και ξεκάθαρη συμμαχική υποστήριξη σε βάθος χρόνου.
Η αποστολή στρατοί στην Κριμαία υπήρξε ολέθριο λάθος ,χάνοντας την προαιώνια στήριξη των Ρώσων στους Έλληνες οι οποίοι συμμάχησαν και στήριξαν το Κεμάλ.
Υποτίμησε τον τούρκικο εθνικισμό: Δεν προέβλεψε τη γέννηση και τη δυναμική του εθνικιστικού κινήματος του Μουσταφά Κεμάλ, θεωρώντας λανθασμένα ότι η Οθωμανική Αυτοκρατορία ήταν πλήρως διαλυμένη.
Η προκήρυξη των εκλογών του 1920 ,οδήγησε τη χώρα σε εκλογές εν μέσω πολέμου, υποτιμώντας την τεράστια κόπωση του Ελληνικού λαού από τη δεκαετή επιστράτευση (1912-1920).
⦁

Η ΑΛΛΑΓΗ ΣΤΑΣΗΣ ΤΩΝ <<ΣΥΜΜΑΧΩΝ >> & Η ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ

1.Η ΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΓΑΛΛΩΝ
Πρόσχημα για αλλαγή πολιτικής: Η επιστροφή του φιλογερμανού Βασιλιά Κωνσταντίνου έδωσε στο Παρίσι την τέλεια δικαιολογία να αποδεσμευτεί από τη Συνθήκη των Σεβρών.
Συμφωνία της Άγκυρας (Οκτώβριος 1921): Η Γαλλία υπέγραψε ξεχωριστή ειρήνη με τον Κεμάλ (Σύμφωνο Φράνκλιν-Μπουγιόν), αποσύροντας τα στρατεύματά της από την Κιλικία.
Παράδοση οπλισμού: Φεύγοντας από την περιοχή, οι Γάλλοι παρέδωσαν τεράστιες ποσότητες σύγχρονου πολεμικού υλικού στους Τούρκους εθνικιστές.
Οικονομικά συμφέροντα: Η Γαλλία επέλεξε να προστατεύσει τις μεγάλες οικονομικές επενδύσεις της στην οθωμανική επικράτεια, θυσιάζοντας τις ελληνικές επιδιώξεις.

Η ΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΒΡΕΤΤΑΝΩΝ

Η Βρετανία υπήρξε ο κύριος υποκινητής της ελληνικής εκστρατείας, αλλά στο τέλος εγκατέλειψε την Ελλάδα για τα δικά της συμφέροντα.

⦁ Ο Βρετανός Πρωθυπουργός Λόιντ Τζορτζ χρησιμοποίησε τον ελληνικό στρατό ως «χωροφύλακα» για να προστατεύσει τα Στενά των Δαρδανελίων και τις πετρελαιοφόρες περιοχές της Μοσούλης.
⦁ Ο Λόιντ Τζορτζ έδινε συνεχώς προφορικές υποσχέσεις και ενθάρρυνε την ελληνική προέλαση, χωρίς όμως να παρέχει επίσημη στρατιωτική ή οικονομική στήριξη.
Το βρετανικό Υπουργείο Εξωτερικών και ο στρατός διαφωνούσαν ριζικά με τον Πρωθυπουργό τους, θεωρώντας την ελληνική εκστρατεία καταδικασμένη.
⦁ Κατά τη διάρκεια της Καταστροφής της Σμύρνης, τα βρετανικά πολεμικά πλοία παρέμειναν απαθή θεατές στο λιμάνι, ρίχνοντας μάλιστα βραστό νερό σε όσους πρόσφυγες προσπαθούσαν να ανέβουν σε αυτά για να σωθούν.
Το Αναγκαστικό Δάνειο και η καθημερινότητα των πολιτών Οι τιμές των τροφίμων και των βασικών αγαθών εκτινάχθηκαν στα ύψη, η μαύρη αγορά γιγαντώθηκε και οι πολίτες οδηγήθηκαν στην ανέχεια, λίγους μήνες πριν την οριστική κατάρρευση του μετώπου.

Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΠΑΝΩΛΕΘΡΙΑ (1921-1922)

Οι << Σύμμαχοι >> επέβαλαν οικονομικό μποϋκοτάζ, αρνούμενοι να χορηγήσουν τα δάνεια που είχαν συμφωνηθεί με την κυβέρνηση Βενιζέλου.

⦁ Η κυβέρνηση τύπωνε συνεχώς χρήμα χωρίς αντίκρισμα για να καλύψει τα τεράστια έξοδα του μετώπου, οδηγώντας σε κατακόρυφη πτώση της δραχμής.
: Σε μια απεγνωσμένη κίνηση, ο Υπουργός Οικονομικών έκοψε κυριολεκτικά όλα τα χαρτονομίσματα στη μέση. Το αριστερό κομμάτι κρατούσε τη μισή αξία και το δεξί ανταλλάχθηκε με ομόλογα του κράτους.
Το καλοκαίρι του 1922, ο στρατός στο μέτωπο αντιμετώπιζε τραγικές ελλείψεις σε τροφή, ρουχισμό, φάρμακα και πολεμοφόδια λόγω της οικονομικής χρεοκοπίας.

ΟΙ ΜΑΧΕΣ ΠΟΥ ΥΠΗΡΞΑΝ ΚΑΘΟΡΙΣΤΙΚΕΣ

Η κατάρρευση του Μικρασιατικού μετώπου τον Αύγουστο του 1922 και η επακόλουθη Καταστροφή της Σμύρνης προκλήθηκαν από μια σειρά μαχών που ανέτρεψαν την ισορροπία δυνάμεων. Η αντίστροφη μέτρηση ξεκίνησε με την τελική τουρκική αντεπίθεση.
Μάχη του Αφιόν Καραχισάρ (13-15 Αυγούστου 1922):

Οι τουρκικές δυνάμεις υπό τον Μουσταφά Κεμάλ έσπασαν τις ελληνικές γραμμές στο κέντρο του μετώπου, αποκόπτοντας τις δυνάμεις του Νοτίου Συγκροτήματος Στρατιών (Στρατηγός Τρικούπη) από τα υπόλοιπα τμήματα.

⦁ Μάχη του Ντουμπλουπινάρ (18 Αυγούστου 1922):
⦁ Ο ελληνικός στρατός προσπάθησε απεγνωσμένα να συμπτυχθεί συντεταγμένα, αλλά υπέστη αποφασιστική ήττα, με αποτέλεσμα τη διάλυση της κύριας δύναμης και τη μαζική αιχμαλωσία Ελλήνων αξιωματικών.
⦁ Υποχώρηση και Κάθοδος προς τη Σμύρνη:
⦁ Ακολούθησε μια χαοτική υποχώρηση χιλιάδων στρατιωτών και προσφύγων προς τα παράλια.
⦁ Οι μικρές μονάδες που προσπάθησαν να αναχαιτίσουν τους Τούρκους κατέρρευσαν λόγω έλλειψης ανεφοδιασμού και ηθικού.
Η είσοδος των τουρκικών στρατευμάτων στη Σμύρνη στις 9 Σεπτεμβρίου 1922 συνοδεύτηκε από λεηλασίες και τη συστηματική πυρπόληση της πόλης, επισφραγίζοντας με τραγικό τρόπο τη Μικρασιατική Καταστροφή.

Η ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ ΤΗΣ ΣΜΥΡΝΗΣ

Η Καταστροφή της Σμύρνης τον Σεπτέμβριο του 1922 αποτελεί το τραγικό επιστέγασμα της Μικρασιατικής Εκστρατείας και μία από τις μεγαλύτερες τραγωδίες του νεότερου ελληνισμού, σηματοδοτώντας το τέλος της τρισχιλιετούς ελληνικής παρουσίας στη Μικρά Ασία.
Η κατάρρευση του μετώπου και η επακόλουθη καταστροφή οφείλονται σε ένα πλέγμα στρατιωτικών, πολιτικών και διπλωματικών παραγόντων:
Η βαθιά πολιτική σύγκρουση στην Ελλάδα μεταξύ Βενιζελικών και Αντιβενιζελικών υπονόμευσε την εθνική συνοχή, επηρέασε αρνητικά το ηθικό του στρατεύματος και οδήγησε σε συνεχείς, πολιτικά υποκινούμενες αλλαγές στην ηγεσία του στρατού.
Η προέλαση του ελληνικού στρατού βαθιά στο εσωτερικό της Ανατολίας (μέχρι τον Σαγγάριο ποταμό) εξάντλησε τις γραμμές ανεφοδιασμού, απομάκρυνε τις δυνάμεις από τις βάσεις τους και κατέστησε το μέτωπο ευάλωτο.
Μετά τις εκλογές του 1920 και την επιστροφή του Βασιλιά Κωνσταντίνου, οι Σύμμαχοι (Μεγάλη Βρετανία, Γαλλία, Ιταλία) βρήκαν πρόφαση να αποστασιοποιηθούν. Η Γαλλία και η Ιταλία υπέγραψαν μυστικές συμφωνίες με τον Κεμάλ, ενώ η Σοβιετική Ένωση τον ενίσχυσε οικονομικά και στρατιωτικά.

Η ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΤΩΝ <<ΣΥΜΜΑΧΩΝ >> ΣΤΟ ΛΙΜΑΝΙ ΤΗΣ ΣΜΥΡΝΗΣ

Η στάση της πλειονότητας των πληρωμάτων των συμμαχικών πολεμικών και εμπορικών πλοίων (κυρίως Βρετανών, Γάλλων και Ιταλών) που ήταν αγκυροβολημένα στο λιμάνι της Σμύρνης κατά τη διάρκεια της πυρπόλησης και των σφαγών, υπήρξε εγκληματικά απαθής, σκληρή και απάνθρωπη.
*Η σκληρή πραγματικότητα στο λιμάνιΗ εντολή της ουδετερότητας:
Οι κυβερνήσεις των Μεγάλων Δυνάμεων είχαν δώσει ρητές εντολές στα πληρώματά τους να τηρήσουν απόλυτη ουδετερότητα, για να μην διαταράξουν τις σχέσεις τους με τον νικητή Μουσταφά Κεμάλ.
⦁ : Όταν χιλιάδες απελπισμένοι Έλληνες και Αρμένιοι έπεφταν στη θάλασσα για να φτάσουν στα πλοία, οι ναύτες των «συμμάχων» τους εμπόδιζαν να ανέβουν.
Υπάρχουν δεκάδες καταγεγραμμένες μαρτυρίες ότι τα πληρώματα έριχναν βραστό νερό στους πρόσφυγες που άπλωναν τα χέρια τους στα καταστρώματα, τους έκοβαν τα δάχτυλα με τσεκούρια ή ξίφη, και χτυπούσαν με κουπιά όσους πλησίαζαν με βάρκες.
Στα καταστρώματα των συμμαχικών πολεμικών πλοίων, οι μπάντες έπαιζαν δυνατή μουσική (όπως όπερες) για να καλύψουν τον θόρυβο από τις κραυγές αγωνίας των ανθρώπων που σφαγιάζονταν στην προκυμαία ή πνίγονταν δίπλα τους.

ΦΩΤΙΝΕΣ ΕΞΑΙΡΕΣΕΙΣ

Μέσα σε αυτή την απόλυτη απανθρωπιά, υπήρξαν ορισμένες συγκλονιστικές εξαιρέσεις ανθρώπων που παραβίασαν τις εντολές των χωρών τους και έσωσαν εκατοντάδες χιλιάδες ζωές:
* Το ιαπωνικό εμπορικό πλοίο «Tokei Maru»:
Ίσως η πιο διάσημη ιστορία ανθρωπισμού. Ο Ιάπωνας καπετάνιος (το όνομα του οποίου πιθανολογείται ότι ήταν Λουίτζι Γκατσόλο ή Lucius Beebe, αν και στην ιστορία έμεινε ως ο Ιάπωνας πλοίαρχος), βλέποντας τη σφαγή, πέταξε στη θάλασσα όλο το πανάκριβο φορτίο του από μετάξι και δαντέλες.
Απείλησε τους Τούρκους στρατιώτες ότι αν πειράξουν πρόσφυγα θα το θεωρήσει προσβολή της ιαπωνικής σημαίας και επιβίβασε στο πλοίο του 825 Έλληνες και Αρμένιους, μεταφέροντας τους σώους στον Πειραιά.
*Άσα Τζένινγκς (Asa Jennings) και ο Ελληνικός στολίσκος: Ένας Αμερικανός μεθοδιστής πάστορας και στέλεχος της ΧΑΝ (YMCA) στη Σμύρνη, ο οποίος μετατράπηκε σε έναν από τους μεγαλύτερους διασώστες της ιστορίας.
⦁ Με δική του πρωτοβουλία, δωροδοκίες και απειλές, κατάφερε να πείσει τις Ελληνικές αρχές (που φοβούνταν τον νόμο 2870) να του δώσουν τον έλεγχο 25-50 εμπορικών πλοίων, υπό την προστασία αμερικανικών αντιτορπιλικών.
Ο Τζένινγκς οργάνωσε μια γιγαντιαία επιχείρηση που διέσωσε μέσα σε λίγες ημέρες πάνω χιλιαδες πρόσφυγες από την προκυμαία της Σμύρνης.
* Αμερικανικά αντιτορπιλικά (USS Edsall και USS Litchfield):
Παρότι αρχικά τηρούσαν τις εντολές ουδετερότητας, οι Αμερικανοί κυβερνήτες, συγκλονισμένοι από το μέγεθος της καταστροφής και πιεσμένοι από τον Τζένινγκς, άνοιξαν τελικά τα πλοία τους.
Το USS Edsall και άλλα αμερικανικά σκάφη βοήθησαν ενεργά στην επιβίβαση και τη μεταφορά εκατοντάδων χιλιάδων ανθρώπων, προστατεύοντάς τους από τους Τούρκους στρατιώτες στην προκυμαία.
* Γάλλοι και Ιταλοί ιδιώτες/ιερείς:
Καθολικοί ιερείς και μοναχές, καθώς και ορισμένοι Γάλλοι και Ιταλοί πολίτες που ζούσαν στη Σμύρνη, μετέτρεψαν τα σπίτια, τα σχολεία και τα μοναστήρια τους σε άσυλα, φυγαδεύοντας κρυφά όσους περισσότερους Έλληνες και Αρμένιους μπορούσαν, χρησιμοποιώντας τις ξένες υπηκοότητές τους

Η ΑΠΑΡΑΔΕΚΤΗ ΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ ΣΤΟΥΣ ΕΛΛΗΝΕΣ ΤΗΣ ΜΙΚΡΑΣ ΑΣΙΑΣ

Η αποτροπή και, σε πολλές περιπτώσεις, η απαγόρευση της εξόδου των ελληνικών πληθυσμών από τη Μικρά Ασία προς την Ελλάδα αποτελεί μία από τις πιο μελανές και τραγικές πτυχές της Μικρασιατικής Καταστροφής. Το φαινόμενο αυτό εκδηλώθηκε τόσο σε θεσμικό επίπεδο (από την ελληνική κυβέρνηση) όσο και σε τοπικό επίπεδο (από τη διοίκηση της Σμύρνης).
Οι βασικοί λόγοι και τα επιχειρήματα όσων προσπαθούσαν να κρατήσουν τους Μικρασιάτες εκεί, χωρίζονται σε τρεις κατηγορίες:
— Ο Εθνοκτόνος νόμος 2870/1922 («Περί παρανόμου μεταφοράς επιβατών»)
Ο πιο καθοριστικός παράγοντας ήταν ο νόμος 2870 που ψήφισε η κυβέρνηση της Αθήνας τον Ιούλιο του 1922, μόλις λίγες εβδομάδες πριν από την κατάρρευση του μετώπου. Ο νόμος αυτός απαγόρευε στα πλοία να μεταφέρουν στην Ελλάδα άτομα που δεν διέθεταν κανονικά διαβατήρια.
Η επίσημη δικαιολογία ήταν η αποτροπή της «παράνομης μετανάστευσης» και η προστασία της δημόσιας τάξης και υγείας στην Ελλάδα.
⦁ Στην πραγματικότητα η κυβέρνηση φοβόταν ότι η έλευση εκατοντάδων χιλιάδων εξαθλιωμένων προσφύγων θα προκαλούσε κοινωνική έκρηξη στην Αθήνα, θα χρεοκοπούσε πλήρως το ήδη καταρρέον ελληνικό κράτος και θα αλλοίωνε τις πολιτικές ισορροπίες, καθώς οι Μικρασιάτες θεωρούνταν στη συντριπτική τους πλειοψηφία φανατικοί βενιζελικοί.
–. Η στάση του Ύπατου Αρμοστή Αριστείδη Στεργιάδη
Ο Αριστείδης Στεργιάδης, ο διορισμένος από τον Βενιζέλο και διατηρηθείς από τους βασιλικούς διοικητής της Σμύρνης, υπήρξε η πιο αμφιλεγόμενη προσωπικότητα. Μέχρι τις τελευταίες ημέρες, εμπόδιζε ενεργά τους Έλληνες να επιβιβαστούν σε πλοία.Το επιχείρημα περί πανικού:
Ο Στεργιάδης υποστήριζε ότι αν άρχιζε η μαζική φυγή του πληθυσμού, θα κατέρρεε αμέσως η οικονομική και κοινωνική ζωή της Σμύρνης, θα προκαλούνταν γενικευμένος πανικός και ο ελληνικός στρατός στο μέτωπο θα έχανε κάθε στήριξη, επιταχύνοντας την ήττα. Πίστευε (ή ήλπιζε) ότι ακόμα και αν αποχωρούσε ο ελληνικός στρατός, οι χριστιανικοί πληθυσμοί θα μπορούσαν να παραμείνουν στις εστίες τους υπό ένα νέο διεθνές ή αυτόνομο καθεστώς, αρκεί να μην έδειχναν εχθρική διάθεση προς τους Τούρκους.
⦁ Η κυνική φράση:
⦁ Όταν ο πολιτικός επόπτης Γεώργιος Παπανδρέου (ο μετέπειτα πρωθυπουργός) τον πίεσε να οργανώσει την εκκένωση του πληθυσμού, ο Στεργιάδης απάντησε με την ιστορική και σοκαριστική φράση:
⦁ «Καλύτερα να μείνουν εδώ να τους σφάξει ο Κεμάλ, παρά να πάνε στην Αθήνα να ανατρέψουν τα πάντα».
⦁
— Η στάση των ντόπιων ελίτ και των μεγαλοαστών
Ακόμα και μέσα στην ίδια τη Μικρασιατική κοινότητα, υπήρχαν φωνές (κυρίως πλούσιοι έμποροι και κτηματίες) που μέχρι την τελευταία στιγμή καθησύχαζαν τον κόσμο και τον απέτρεπαν από το να φύγει.
⦁ Το επιχείρημα της περιουσίας: Φοβούνταν ότι αν εγκατέλειπαν τις πόλεις τους, οι περιουσίες, τα σπίτια και οι επιχειρήσεις τους θα λεηλατούνταν και θα χάνονταν για πάντα.
⦁ Η ψευδαίσθηση των δυτικών εγγυήσεων: Πίστευαν τυφλά ότι οι Μεγάλες Δυνάμεις (Αγγλία, Γαλλία, ΗΠΑ), που είχαν τεράστια πολεμικά πλοία αγκυροβολημένα στο λιμάνι της Σμύρνης, δεν θα επέτρεπαν ποτέ στους Τούρκους να προχωρήσουν σε σφαγές αμάχων και καταστροφή μιας τόσο πλούσιας και κοσμοπολίτικης πόλης.
⦁ Το αποτέλεσμα όλων αυτών των αποτροπών και των νομικών εμποδίων ήταν να παγιδευτούν εκατοντάδες χιλιάδες άμαχοι στη Σμύρνη και στα παράλια, οι οποίοι βρέθηκαν εντελώς απροστάτευτοι όταν ο τουρκικός στρατός και οι άτακτοι (τσέτες) εισέβαλαν στην πόλη.

ΠΟΙΟΙ ΤΗΝ ΠΛΗΡΩΣΑΝ

Η ανάγκη εύρεσης των υπαιτίων της τραγωδίας οδήγησε στο έκτακτο στρατοδικείο το φθινόπωρο του 1922, μετά το κίνημα των Πλαστήρα και Γονατά.
Η «Δίκη των έξι» ήταν ένα έκτακτο στρατοδικείο που διεξήχθη στην Αθήνα (Παλαιά Βουλή) το φθινόπωρο του 1922. Διεξήχθη μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή και είχε ως αποτέλεσμα την καταδίκη και τον τουφεκισμό έξι κορυφαίων πολιτικών και στρατιωτικών παραγόντων, που κατηγορήθηκαν για εσχάτη προδοσία.

⦁ Δημήτριος Γούναρης: Πρώην πρωθυπουργός.
⦁ Πέτρος Πρωτοπαπαδάκης: Πρώην πρωθυπουργός.
⦁ Νικόλαος Στράτος: Πρώην πρωθυπουργός.
⦁ Γεώργιος Μπαλτατζής: Υπουργός Εξωτερικών.
⦁ Νικόλαος Θεοτόκης: Υπουργός Στρατιωτικών.
⦁ Γεώργιος Χατζηανέστης: Αρχιστράτηγος της Μικρασιατικής Στρατιάς.
(Σημείωση: Στην ίδια δίκη δικάστηκαν άλλοι δύο κατηγορούμενοι, οι Μιχαήλ Γούδας και Ξενοφών Στρατηγός, οι οποίοι καταδικάστηκαν σε ισόβια δεσμά).
Η κατηγορία αφορούσε την εσχάτη προδοσία. Συγκεκριμένα, θεωρήθηκαν υπεύθυνοι για την πολιτική που οδήγησε στην Μικρασιατική Καταστροφή, με βασικούς άξονες το ότι:
Επέβαλαν την παλινόρθωση του βασιλιά Κωνσταντίνου, προκαλώντας την αντίδραση των Συμμάχων.
Αγνόησαν προειδοποιήσεις και συνέχισαν τη μικρασιατική εκστρατεία οδηγώντας την οικονομία σε κατάρρευση. Η
Η ετυμηγορία εκδόθηκε στις 15 Νοεμβρίου 1922. Η απόφαση ήταν παμψηφεί θανατική καταδίκη και οι καταδικασθέντες εκτελέστηκαν στο Γουδή (κοντά στο σημερινό νοσοκομείο “Σωτηρία”) μόλις λίγες ώρες μετά την ανάγνωσή της
: Οι πολιτικοί και στρατιωτικοί ηγέτες κατηγορήθηκαν για «εσκεμμένη προδοσία» της πατρίδας.
Η δίκη λειτούργησε ως βαλβίδα αποσυμπίεσης της λαϊκής οργής και για να ικανοποιηθεί το στράτευμα.

⦁ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΒΑΣΙΛΙΑ

⦁ Υπάρχει διάχυτη η αίσθηση σας, ότι τα λάθη και οι εσκεμμένες αντεθνικής ενέργειες τις πλήρωσαν οι πολιτικοί και στρατιωτικοί του συνεργάτες, ενώ ο ίδιος απέφυγε το εκτελεστικό απόσπασμα λόγω της βασιλικής του ιδιότητας και της άμεσης φυγάδευσής του.
Τον Σεπτέμβριο του 1922, αμέσως μετά την κατάρρευση του μετώπου, ξέσπασε το στρατιωτικό κίνημα των Πλαστήρα – Γονατά. Οι κινηματίες απαίτησαν και πέτυχαν την άμεση παραίτηση του Κωνσταντίνου από τον θρόνο (27 Σεπτεμβρίου 1922) υπέρ του γιου του, Γεωργίου Β’.
⦁ Του απαγορεύτηκε η παραμονή στη χώρα. Αναγκάστηκε να εγκαταλείψει την Ελλάδα εσπευσμένα με το πλοίο «Πατρίς», χωρίς να του επιτραπεί να πάρει μαζί του σχεδόν τίποτα.
Κατέφυγε στο Παλέρμο της Σικελίας. Καταρρακωμένος ψυχολογικά και πολιτικά, υπέστη εγκεφαλικό επεισόδιο και πέθανε στην εξορία μόλις 4 μήνες αργότερα, στις 11 Ιανουαρίου 1923, σε ηλικία 54 ετών.
⦁ Αν και ο Κωνσταντίνος δεν δικάστηκε, το πλήγμα για τον θεσμό της βασιλείας ήταν μοιραίο. Οι «μαρίδες» (με την έννοια των απλών στρατιωτών και του προσφυγικού πληθυσμού) υπέφεραν τα πάνδεινα.
⦁ Ο γιος του, Γεώργιος Β’, άντεξε στον θρόνο μόλις έναν χρόνο.
⦁ Το 1924, η Ελλάδα ανακήρυξε την Α’ Ελληνική Δημοκρατία, καταργώντας τη μοναρχία και στέλνοντας ολόκληρη τη βασιλική οικογένεια στην εξορία για πάνω από μία δεκαετία.

Η ΜΙΚΡΑΣΙΑΤΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ ΗΤΑΝ Η ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΣΥΜΦΟΡΑ
ΑΠΟ ΤΗΝ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΘΝΟΥΣ

Η Μικρασιατική Καταστροφή το 1922 θεωρείται η μεγαλύτερη συμφορά του νεότερου ελληνισμού, διότι έκλεισε οριστικά έναν ιστορικό κύκλο χιλιάδων ετών στην απέναντι πλευρά του Αιγαίου. Δεν ήταν απλά μια στρατιωτική ήττα, αλλά ένας πλήρης πολιτισμικός, δημογραφικός και γεωπολιτικός ακρωτηριασμός.
Εκμηδενίστηκε το όραμα για την ένωση των ελληνικών πληθυσμών σε ένα κράτος.: Τερματίστηκε βίαια η αδιάλειπτη ελληνική παρουσία στη Μικρά Ασία και την Ανατολική Θράκη. Που υπήρχε από την ίδρυση του Ελληνικοί έθνους
⦁ Εκατοντάδες χιλιάδες άμαχοι έχασαν τη ζωή τους από σφαγές, κακουχίες και πορείες θανάτου.
Δημιουργήθηκε προσφυγική κρίση: Μια και πανω από 1,2 εκατομμύρια εξαθλιωμένοι πρόσφυγες έφτασαν ξαφνικά σε μια φτωχή και διχασμένη Ελλάδα. Το ελληνικό κράτος χρεοκόπησε προσπαθώντας να στεγάσει και να περιθάλψει τους πρόσφυγες. Η καταστροφή βάθυνε το χάσμα μεταξύ Βενιζελικών και Αντιβενιζελικών, οδηγώντας σε εκτελέσεις (Δίκη των Έξι). Χάθηκαν τεράστιες περιουσίες, εύφορες γαίες και τα κορυφαία οικονομικά/πολιτιστικά κέντρα του ελληνισμού .

Για τις συνέπειες στον Ελλάνικο πληθυσμό της Μικράς Ασίας ένας συνοπτικός πίνακας τα λέει όλα
Κατηγορία Πληθυσμού Εκτιμώμενος Αριθμός
Αρχικός Ελληνικός Πληθυσμός (1910-1912) ~ 2.100.000

Πρόσφυγες που έφτασαν στην Ελλάδα (Απογραφή 1928) 1.221.849
Εξαιρέθηκαν (Έλληνες Κωνσταντινούπολης, Ίμβρου, Τενέδου) ~ 120.000
Νεκροί / Εξαφανισθέντες / Θύματα Γενοκτονίας ~ 700.000 – 800.000

Η Συνθήκη της Λωζάνης, αν και έφερε την πολυπόθητη ειρήνη μεταξύ των δύο κρατών, νομιμοποίησε εκ των υστέρων ένα τεράστιο έγκλημα κατά της ανθρωπότητας, ξεριζώνοντας οριστικά κοινότητες που ευημερούσαν στην περιοχή για χιλιάδες χρόνια.