Ο ΚΩΝ/ΝΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΣ Ο ΕΞ ΟΙΚΟΝΟΜΩΝ
Πολύς λόγος γίνεται τελευταία για τις σχέσεις Εκκλησίας και Πολιτείας ενόψει της αναθεώρησης του Συντάγματος. Στο σύνολό τους τα κόμματα εντός και εκτός της Βουλής τάσσονται υπέρ του χωρισμού με “διαφορές” οι οποίες δεν αγγίζουν τη σωστή χριστιανική – ορθόδοξη λύση.
Γνωστές είναι οι θέσεις του μακαρίτη Κων/νου Καραμανλή, ιδρυτή της Νέας Δημοκρατίας (Ν.Δ.). Τις εξέφρασε πολύ παλιά σε επίσκεψη που του έγινε από επίσκοπο που έστειλε η Ιερά Σύνοδος να θέσει υπόψιν του προβλήματα του κλήρου! Η απάντηση: «Δεν χρειαζόμαστε παπάδες αλλά γεωπόνους και μηχανικούς… ήρθε η στιγμή να χωρίσουμε τα τσανάκια μας»! “Τσανάκι”, αποκάλεσε την Εκκλησία ο “εθνάρχης”. Μπορεί, ο χαρακτηρισμός “τσανάκι” να ταιριάζει στο Σύνταγμα διότι αυτό έγινε και παραμένει να φυλάγει “ως κόρη οφθαλμού” τα συμφέροντα του οικονομικού κατεστημένου τα οποία δεν τόλμησε να θίξει ούτε ο “σοσιαλισμός” του ΠΑΣΟΚ ούτε η “αριστερά” του ΣΥΡΙΖΑ. Και τούτο διότι αντλούν όλοι τους από την ίδια πηγή του υλισμού! Όποιος, από αυτούς του κόσμου του υλισμού, φέρεται ως προστάτης των θεσμών: οικογένειας, πίστης, πατρίδας κλπ, υποκρίνεται και έχει ως θεωρητικούς υποστηρικτές ακόμα και θεολόγους “ορθόδοξους” που προτεσταντίζουν και “καθολικίζουν!”.
Ο φίλος της πατρίδας και καταπαγίως Ορθόδοξος Οικονόμος ο εξ Οικονόμων είχε διδαχθεί πολλά από το δράμα της Ελληνικής Επανάστασης και είχε διαπιστώσει πόσο επικίνδυνη είναι η επιχειρούμενη και αλόγιστη στροφή προς τη Δύση του ορθολογισμού και τρόπο ζωής. Εμείς σήμερα καταλαβαίνουμε; Γνώριζε ο Οικονόμος πολύ καλά, πως μέσα στην Ορθόδοξη πίστη ζωογονήθηκαν οι πηγές που ενέπνευσαν το έθνος σφυρηλατήθηκαν οι πνευματικές αξίες και ενισχύθηκαν οι οικογενειακοί ιεροί θεσμοί και η κοινωνική πειθαρχία των Ελλήνων. Γι’ αυτό πίστεψε ως ανάγκη εθνική να διατηρηθεί η ιδιοσυστασία και η ιδιομορφία του Ελληνικού πνευματικού κυττάρου και η αρχοντιά του Γένους, όπως διαπλάστηκε αυτό για μακρούς αιώνες από την άγια Ορθοδοξία.
Θεωρούσε, ο Κων/νος Οικονόμος, όπως γράφει «προτιμωτέραν δια τον Έλληνα πάσαν άλλην ενδεχομένηνπολιτικήνκαταπίεσιν, παρά την θρησκευτικήναναρχίαν και παραλυσίαν, και τον θρίαμβον κατά την Ελλάδα του Παπικού πνεύματος. Διότι η πρώτη θεωρείται μεταβατική και ως ουδεμίαν έχουσα γενικήν και μόνιμονεπήρειαν εις τα ήθη και εις τας περιστάσεις. Ο δεύτερος όμως “επαπειλεί απώλειαν πλήρη και διηνεκή…”. Υιοθέτησε δηλαδή, ως μεγαλύτερο ηθικό και πατριωτικό χρέος για το Έθνος που αναγεννιέται, το περίφημο κήρυγμα του συνετού αρχαίου πολιτικού και ρήτορα Ισοκράτη προς τους νεωτερίζοντες τότε Αθηναίους, «μηδέν κινείναλογίστως». Αυτό διδάσκει και σήμερα προς τους κληρικούς και πολιτικούς ο Κων/νος Οικονόμος που εκτρέπονται από την Ιερή Ορθόδοξη Παράδοση, για την οποία, πίστευε ακράδαντα, «ότι δεν υπάρχει ούτε και δύναται να υπάρξη άλλον ισότιμον πνευματικόν απόκτημα». Και όσες φορές έβλεπε οποιαδήποτε εκτροπή από την καθαρότητά της, ύψωνε με τόλμη και χωρίς δισταγμό τη φωνή του για την αλήθεια, και δεν χαριζότανε σε πρόσωπα, ούτε υπολόγιζε και δεν υποχωρούσε στη δύναμη των καιρικών καταστάσεων. Γι’ αυτό και καταπολέμησε με το παραπάνω τις νεωτεριστικές ιδέες των λογίων… Και ως καλός ποιμένας, αψηφώντας κάθε κίνδυνο για τα πρόβατά του, αγωνίστηκε, με όλες τους τις δυνάμεις, να αποτρέψει «την αντικανονική και χωρίς ήθος διαμόρφωση της νέας Εκκλησιαστικής Ζωής, έξω από την ευθεία οδό των Ιερών Κανόνων και της Ορθόδοξης Παράδοσης» της οποίας θεοφρούρητος Κιβωτός ήταν το Βυζάντιο, το οποίο άναψε το λύχνο της ορθής πίστεως και στους κόλπους του καθορίστηκε το ιδεώδες της ηθικής τελειώσεως της ατομικής και της κοινωνικής. Εκεί, όχι μόνο εφαρμοζόταν αυστηρότατα και με συνέπεια η αρχή του δυισμού της εξουσίας και καθορίστηκε ίδιο σύστημα σχέσεων μεταξύ Πολιτείας και Εκκλησίας, με πλήρη κατανόηση της Θεανδρικής φύσεως της Εκκλησίας. Αλλά και το σπουδαιότερο είχαν ισχύ νόμου οι Εκκλησιαστικοί Κανόνες που είχαν διατυπωθεί από τις Οικουμενικές Συνόδους, ή ακόμα και από τοπικές τέτοιες, που κυρώθηκαν όμως από οικουμενική Σύνοδο. Νομοθετήθηκε μάλιστα ότι ό,τι είχε νομοθετηθεί και ήταν αντίθετο προς τους εκκλησιαστικούς κανόνες να μην έχει ισχύ! Και τούτο διότι οι Ιεροί Κανόνες έγιναν από άγιους Πατέρες οι οποίοι συνήλθαν γι’ αυτό το λόγο, επικυρώθηκαν ως πολιτειακοί νόμοι και τιμούνται όπως η Αγία Γραφή. Ενώ εκείνες βγήκαν μόνο από τον Αυτοκράτορα. Αυτή ήταν τότε η περιοπήκαι το κύρος της Εκκλησίας. Αγία Γραφή και Ιερή Παράδοση ισόκυρες. Ορθοδοξία και Ορθοπραξία δίδυμες αδελφές! Ο κοινοβιακός βίος η έκφραση της πίστης.
Δυστυχώς, μέρα με τη μέρα αποδυναμώνεται όχι μόνο στους αποκαλούμενους πνευματικούς ανθρώπους, αλλά – γιατί να κρύψουμε – και σε μερικούς εκπροσώπους της Εκκλησίας, η αίσθηση και η συνείδηση της ειδοποιούν διαφοράς μεταξύ της Ορθοδοξίας και των άλλων Εκκλησιαστικών Ομολογιών των οποίων, αντίθετα, αυξάνει συνεχώς η νοσταλγία προς το ανόθευτο δόγμα της Ορθοδοξίας… Ενώ δε ημείς μεριμνούμε και τυρβάζουμε περί πολλά για την ανασυγκρότηση της όλης εθνικής μας ζωής, πολλαπλασιάζονται και ντύνουν την προσηλυτιστική τους προσπάθεια οι αυτοαποκαλούμενοι «ευαγγελικοί ιεροκήρυκες» (προτεστάντες “καθολικοί”).
Τι πρώτο και τι δεύτερο να μεταφέρουμε εδώ από τις διδαχές του μεγάλου Οικονόμου! Ορθοδοξία έλεγε είναι η κατανόηση από το Ελληνικό πνεύμα του σχεδίου του Θεού για τον κόσμο και για τον άνθρωπο ως της ανωτάτης αξίας που έχει ως προορισμό να αναπλάσει με τα πνεύματά του τα φυσικά στοιχεία… Είναι η πορεία προς τον «καινόνΟυρανόν» και την «καινήνΓην»… Ορθοδοξία είναι η ηρωική ενέργεια της πίστεως η οποία δε γνωρίζει εξωτερικές εγγυήσεις. Αυτή ρίχνεται θεληματικά και χωρίς φόβο στις αβυθομέτρητες αβύσσους των κινδύνων και πραγματοποιεί το θαύμα του 1821. Είναι η θυσία του κατώτερου λόγου με την οποία και μόνο κατακτιέται ο ανώτερος λόγος, με τον οποίο «η σοφία του κόσμου τούτου αποβαίνει μωρία παρά τω Θεώ» (Κορ. 3, 18). Είναι ακόμα η σύμπραξη Θεού και Ανθρώπου για να μετουσιωθεί το λυτρωτικό έργο του Χριστού σε ένα κόσμο γεμάτο από φως και δόξα όπου θα βασιλεύει η αγάπη, η δικαιοσύνη, η ωραιότητα, η χαρά. Και όπου το αγαθό θα μεταβάλλεται σε ακτινοβόλο δύναμη, δράσης και ζωής.
Το πνεύμα και η βούληση του ανθρώπου πρέπει απαραίτητα να υποτάσσονται σε ένα ύψιστο τέλος και σκοπό. Διότι για πρώτη φορά ο άνθρωπος ανυψώνεται μετάρσιος στα βάθη του Απείρου, και τοποθετείται μπροστά από μια νέα παγκόσμια πραγματικότητα… επιβάλλεται είναι ανάγκη η συνεργασία και η συναδέλφωση των λαών, για τη δημιουργία ενός νέου κόσμου ειρηνικής συμβίωσης των ανθρώπων. Κόσμον, μέσα στον οποίο η Πολιτική θα είναι – πρέπει να είναι – υψηλή δημιουργική επιστήμη, και λειτούργημα ιερατικής αγιότητας στην υπηρεσία του Έθνους και του κοινωνικού συνόλου. Δυστυχώς η Διοικούσα Εκκλησία και Πολιτεία σφιχτά αγκαλιασμένοι βαδίζουν ολισθηρό δρόμο.
Μεταφέραμε εδώ ορισμένα κοινωνικά διαμάντια, με αφορμή το επίκαιρο θέμα της επιχειρούμενης αναθεώρησης του Συντάγματος από τον πρόλογο του α΄ τόμου των Λόγων του Κων/νου Οικονόμου του εξ Οικονόμων που έγραψε και επιμελήθηκε ο αείμνηστος Θεοδόσιος Κ. Σπεράντσας.
Όπως γράψαμε και άλλοτε, ο Κων/νος Οικονόμος είναι πάντα επίκαιρος και το… οπλοστάσιό του ανεξάντλητο.
Για τη μεταφορά και την επιμέλεια
Χαράλ. Γρηγ. Κοντός
τ. καθηγητής Τ.Ε.Ι. – Δικηγόρος
