Η Ελλάδα έχει φιλοδοξίες για την πράσινη ενέργεια. Έχει νόμους, στόχους, ευρωπαϊκές δεσμεύσεις. Αυτό που δεν είναι μια συνεκτική, δίκαιη και λειτουργική αγορά ενέργειας που να εξυπηρετεί όλους — από τον μεγάλο επενδυτή έως τον αγρότη που έβαλε ένα μικρό φωτοβολταϊκό στη στέγη του αχυρώνα του. Αυτή η αντίφαση δεν είναι τυχαία. Είναι δομική. Και έχει θύματα.

Η υπόσχεση που δεν έγινε πραγματικότητα

Χιλιάδες μικροί παράγωγοι επένδυσαν τις αποταμιεύσεις τους σε φωτοβολταϊκά πάρκα — όχι επειδή ήταν κερδοσκόποι, αλλά επειδή η Πολιτεία τους κάλεσε, τους έδωσε Συμβάσεις Ενίσχυσης Διαφορικής Προσαύξησης (ΣΕΔΠ) και τους υποσχέθηκε προβλέψιμο πλαίσιο εσόδων. Σήμερα αυτή η υπόσχεση κατάντησε κενό γράμμα.

Η πράσινη ενέργεια κόβεται χωρίς αποζημίωση. Και όταν δεν κόβεται, η τιμή της μπορεί να είναι μηδενική ή αρνητική — ο παράγωγος δηλαδή όχι μόνο δεν εισπράττει, αλλά μπορεί να πληρώνει για την ενέργεια που εγχέεται στο δίκτυο. Όταν ζητούν εξηγήσεις, ακούνε ότι «γνώριζαν τους κινδύνους της αγοράς». Σαν να τους ζητήσεις να χτίσουν σπίτι σε γη που τους έδωσε, και μετά να τους λες ότι έπρεπε να υπολογίσουν την πλημμύρα από το γειτονικό φράγμα — που η κυβέρνηση γνώριζε ότι ερχόταν αλλά «ξέχασε να τους πει».

Το παράδοξο των μηδενικών τιμών

Κάθε μεσημέρι με ήλιο, η τιμή ρεύματος στο χρηματιστήριο καταρρέει. Ο παράγωγος δεν εισπράττει — ή και πληρώνει. Ο καταναλωτής, όμως, δεν βλέπει καμία μείωση στον λογαριασμό του. Πώς γίνεται αυτό;

Η απάντηση κρύβεται στο κόστος εξισορρόπησης. Όταν οι τιμές μηδενίζονται, ο ΑΔΜΗΕ ενεργοποιεί χειροκίνητα θερμικές μονάδες φυσικού αερίου (~1.200 MW) για να σταθεροποιήσει το δίκτυο. Αυτές αποζημιώνονται μέσα από μια αδιαφανή διαδικασία, με βάση τις τιμές που ορίζουν οι ίδιες . Το κόστος ενσωματώνεται αόρατα στον λογαριασμό ρεύματος. Αποτέλεσμα: μηδενικές τιμές στην αγορά, ακριβές ρεύμα για τον καταναλωτή, ζημιά για τον μικροπαραγωγό, κέρδος για τον μεγαλοπαραγωγό φυσικού αερίου.

Το ελληνικό ρεύμα που χαρίζουμε στη Βουλγαρία

Υπάρχει μια ιστορία που συμβαίνει κάθε μέρα στα σύνορα και σχεδόν κανείς δεν λέει δυνατά. Το πράσινο ελληνικό ρεύμα παράγεται φθηνά, εξάγεται δωρεάν, αποθηκεύεται στη Βουλγαρία — και επιστρέφει στην Ελλάδα το βράδυ, πανάκριβο.

Η Βουλγαρία κινήθηκε αποφασιστικά: με το πρόγραμμα RESTORE κινητοποίησε 2 δισεκατομμύρια ευρώ επενδύσεων και σήμερα διαθέτει μπαταρίες που αντιστοιχούν στο 16% της συνολικής ισχύος του ηλεκτρικού του συστήματος — υψηλότερο ποσοστό από τη χώρα στον κόσμο, ακόμα και από την Καλιφόρνια. Οι βουλγαρικές μπαταρίες γεμίζουν κάθε μεσημέρι με φθηνό ελληνικό ρεύμα. Το βράδυ μας το πουλούν ακριβά — ή καλύπτουν με αυτό τις δικές τους ανάγκες, εξοικονομώντας τεράστια ποσά.

Ο καταναλωτής πληρώνει δύο φορές: για τις χρεώσεις ΑΠΕ αλλά και για την ακριβή νυχτερινή ενέργεια που θα μπορούσε να αποθηκευμένη ελληνική πράσινη ενέργεια. Οι μικροί παράγωγοι βλέπουν τις περικοπές τους να αυξηθούν χωρίς αποζημίωση. Και οι μεγάλοι όμιλοι εισπράττουν υψηλές τιμές αιχμής τις βραδινές ώρες.

Κάθε μέρα η Βουλγαρία κερδίζει , η Ελλάδα χάνει , ενώ η κυβέρνηση πανηγυρίζει για την αύξηση των εξαγωγών ενέργειας. Αυτό δεν είναι αποτέλεσμα κυβερνητικής αδράνειας. Είναι αποτέλεσμα κυβερνητικής πολιτικής επιλογής.

Η επιλεκτική εφαρμογή του ευρωπαϊκού δικαίου

Εδώ η εικόνα γίνεται ακόμα πιο σκοτεινή. Η Ελλάδα χορηγεί εδώ και δύο δεκαετίες αδιαλείπτως αποζημιώσεις στους μεγάλους θερμικούς παραγωγούς μέσω Μηχανισμών Ισχύου και εξισορρόπησης . Οι μηχανισμοί αυτοί εγκρίθηκαν από την Κομισιόν με ρητή προϋπόθεση: την παράλληλη εφαρμογή Market Reform Plan για τον εξορθολογισμό της αγοράς . Μέχρι σήμερα, αυτή η προϋπόθεση δεν έχει σχεδιαστεί. Οι αποζημιώσεις στους «θερμικούς» παραγωγούς συνεχίζονται. Και το άρθρο 11Β του Ν. 4685/2020 — νομοθετημένο από το 2022, που θα επέτρεπε μπαταρίες στα υφιστάμενα φωτοβολταϊκά — παραμένει στο συρτάρι.

Η τροπολογία που δεν αρκεί

Στις 24 Ιουνίου 2026, κατατέθηκε και ψηφίστηκε τροπολογία που παρουσιάστηκε ως «κομβική παρέμβαση»: τα παράγωγα του ΣΕΔΠ δεν θα χάνουν την ενίσχυση στις μηδενικές τιμές, αλλά μόνο όταν οι τιμές γίνονται αρνητικές για πάνω από δύο ώρες. Την επόμενη ημέρα, η αγορά εκκαθάρισε στα -0,01 €/MWh για επτά συνεχόμενες ώρες. Ένα σεντ κάτω από το μηδέν — και η «προστασία» εξαφανίζεται. Το ρηχό ελληνικό χρηματιστήριο ενέργειας βρίσκει πάντα τον τρόπο να παρακάμπτει «μισά» μέτρα.

Τι χρειάζεται πραγματικά

Εφαρμογή του Market Reform Plan για διαφανή προαγορά εφεδρειών. Άμεση εφαρμογή του 11Β για αποθήκευση στα μικρά πάρκα. Αποζημίωση για τις περικοπές, όπως ορίζει ήδη ο Κανονισμός (ΕΕ) 2019/943. Προστασία από αρνητικές τιμές για έξι έως οκτώ ώρες — με τρόπο που δεν παρακάμπτεται από ένα σεντ. Και πάνω από όλα: αναγνώριση ότι οι μικροί παράγωγοι ΑΠΕ δεν ήταν αφελείς. Ανταποκρίθηκαν στο κάλεσμα του κράτους — και αξίζουν την προστασία που δικαιούνται κάθε συμβαλλόμενο όταν ο αντισυμβαλλόμενος δεν τηρεί τις δεσμεύσεις του.

Αντί επιλόγου

Η πράσινη μετάβαση στην Ελλάδα δεν κρύβεται από έλλειψη τεχνολογίας. Κωλύεται από επιλογή. Συγκεκριμένη, σταθερή και αναλλοίωτη επιλογή υπέρ του φυσικού αερίου και υπέρ των λίγων που ελέγχουν την αγορά. Κάθε φορά που ένας μικρός παράγωγος οδηγείται σε αδιέξοδο, η αγορά συγκεντρώνεται σε ακόμη λίγα χέρια. Κάθε φορά που το 11Β δεν χαρίζεται, το ελληνικό ρεύμα στη Βουλγαρία. Κάθε φορά που το Market Reform Plan παραμένει στο χαρτί, ο καταναλωτής πληρώνει κρυφά για το φυσικό αέριο.

Εάν η Κυβέρνηση θεωρεί ότι τα παραπάνω αδικούν, είχε την ευκαιρία να αποδείξει το αντίθετο. Τον νέο ρυθμιστικό νόμο μπορούσε να τον γράψει για όλους — ή, μία ακόμη φορά, για τους λίγους. Προτίμησε τους λίγους Και η ιστορία που κρίνει αναλόγως. Όπως και κάθε πολίτης αυτής της χώρας.

__________

Νίκος Πανόπουλος

Για τον Σύλλογο φωτοβολταϊκών πάρκων HELIOS

Πηγή:energypress.gr