Ξεκινήσαμε πρωί από την Κοζάνη οι Βαγγέλης Σαμπανόπουλος, Κώστας Ντιός, Μάρκος Ζαγκοντίνος, Αργύρης Παφίλης και από τα Γρεβενά οι Βαγγέλης Νικόπουλος, Τάκης Τζήκας με προορισμό το μοναστήρι της Ζάβορδας. Ακολουθήσαμε το χωματόδρομο που περνάει από τα μεταλλεία της Σκούμτσιας. Ο καιρός θαυμάσιος, ζεστός, καταγάλανος ο ουρανός, τα πυκνοδασωμένα σκουρόχρωμα βουνά του Μπούρινου χαράζουν τους ορίζοντες, καθρέφτης η τεχνητή λίμνη του Ιλαρίωνα αντανακλά το φως και σκιαγραφεί τους βράχους και τα άφωτα φαράγγια που από τα βάθη τους ανεβαίνει ο αχός των ορμητικών νερών σπάζοντας την χειμωνιάτικη ησυχία. Μόνο τ΄ ακούς δεν τα βλέπεις και παραμυθιάζεσαι! Τα ρέματα που κόβουν τον δρόμο με τα πλούσια νερά τους πλάθουν εικόνες απείρου κάλλους καθώς κατεβαίνουν σκαλωτά προς τον Αλιάκμονα!
Ολόβατη η Μπουνάσια κόντρα στον ανασασμό του ανέμου! Ένας τόπος που το θαυμάσιο οικοσύστημα, η ιδιαίτερα μεγάλη βιοποικιλότητα, την κάνουν να αποκτά τεράστια οικολογική αξία.
Την ομορφιά συμπληρώνει το ιστορικό μοναστήρι της Ζάβορδας, το μοναστήρι του Αγίου Νικάνορα στην κορυφή του Καλλίστρατου με την Ελάτη να ανηφο9ρίζει στον φόντο της Μπουνάσιας. Αέναος τόπος, γαλήνιος βυθισμένος στο πράσινο και την απόλυτη ηρεμία, προικισμένος από τη φύση και το Θεό.
Στον Άγιο Δημήτριο μας υποδέχτηκε εγκάρδια ο πατέρας Διονύσιος μια πολύ καλοσυνάτη μορφή. Είχα αρκετό καιρό να ρθω στο μοναστήρι (30-12-2018) κι ένοιωθα να μεγαλώνει η συγκίνηση μου.
Ο Ηγούμενος του μοναστηρίου Αρχιμανδρίτης Σεραφείμ μας καλωσόρισε με ένα πλατύ χαμόγελο. Χαθήκατε τον τελευταίο καιρό μας είπε! Με μεγάλη προθυμία μας ξενάγησε στους χώρους του μοναστηριού αλλά και στο καθολικό που ο κυρίως ναός είναι ζωγραφισμένος από τον σπουδαίο ζωγράφο Φράγκο Κατελάνο. Ο τρούλος ζωγραφίστηκε το 1869 από τον ζωγράφο Μανουήλ από την Εράτυρα.
Μας μίλησε για την ιστορία της μονής, για τον βίο του Αγίου Νικάνορα, για την ανακαίνιση του καθολικού, την αποκάλυψη δυο τοιχογραφιών του Ιησού Χριστού με τον Ιωάννη τον Πρόδρομο και της Παναγίας που προκαλούν τον θαυμασμό και για την τοιχογραφία του Αγίου Νικάνορα όπου ο Άγιος εικονίζεται ως κτήτορ με ένδυση ιερομονάχου και στα χέρια του κρατάει ομοίωμα ναού το οποίο προσφέρει στον Χριστό που τον ευλογεί. Επίσης στα χέρια του κρατάει και κομποσκοίνι. Ο Φράγκος Κατελάνος ιστόρησε τον ναό σύμφωνα με τους ερευνητές το 1542 οπότε ο Άγιος ήταν στη ζωή μιας και κοιμήθηκε το 1549. Άρα ο ζωγράφος έχει περάσει στη ζωγραφική του τα χαρακτηριστικά του Αγίου Νικάνορα. Επίσης κάτι που δηλώνει ότι ήταν στη ζωή, στην τοιχογραφία δεν φέρει φωτοστέφανο. Είναι πού σημαντικό αυτό γιατί βλέπουμε το πραγματικό πρόσωπο του Αγίου Νικάνορα.
Προσκυνήσαμε τον τάφο του Αγίου στο παρεκκλήσι του Ιωάννου του Προδρόμου που το έχτισαν όπως ήταν στην πρώτη του μορφή περικλείοντας και τον ανακαινισμένο τάφο του Αγίου Νικάνορα. Εδώ βρίσκεται και η λειψανοθήκη! Δέος!!!
Η αδελφότητα, που εγκαταστάθηκε το 2015, με ζήλο αγωνίζεται να δώσει ξανά στο ιστορικό αυτό μοναστήρι το αρχαίο του κάλλος. Όλα μια σπουδαία δουλειά υψίστης ποιότητας!! Στον καλαίσθητο χώρο υποδοχής μας πρόσφεραν καφέ, τσίπουρο, γλυκίσματα και μιλήσαμε για πολλά θέματα του μοναστηριού.
Η μονή Ιδρύθηκε το 1534 από τον Όσιο Νικάνορα ”με πολλούς κόπους και μόχθους” όπως γράφει στη διαθήκη του ο όσιος και τιμάται στη Μεταμόρφωση του Σωτήρος. Ο Όσιος που υπήρξε εξέχουσα ασκητική μορφή των αρχών του 16ου αιώνα, γεννήθηκε στην Θεσσαλονίκη το 1491 και εκοιμήθει το 1549. Τεράστια η προσφορά του Αγίου Νικάνορα στην περιοχή σε κείνους του χαλεπούς καιρούς. Το μοναστήρι της Ζάμπορδας στα χρόνια της ακμής του ήταν σταυροπηγιακό, γνώρισε μεγάλο πλούτο και έπαιξε σπουδαίο ρόλο στους απελευθερωτικούς αγώνες της Δυτικής Μακεδονίας.
Το καθολικό του είναι ρυθμού σταυροειδούς με τρούλο. Το εσωτερικό του είναι διακοσμημένο με θαυμάσιες τοιχογραφίες του μεγάλου ζωγράφου της μεταβυζαντινής εποχής Φράγκου Κατελάνου. Το μοναστήρι διαθέτει πλούσια βιβλιοθήκη, μεγάλη συλλογή ιστορικών κειμηλίων και καλλιτεχνικούς θησαυρούς. Φωτογραφήσαμε, φωτογραφηθήκαμε όσο κι αν ο χρόνος μας πίεζε.
Εντύπωση προκαλούσαν οι πολυάριθμες γάτες που μπερδεύονταν στα πόδια μας!
Από το χαγιάτι, το μπαλκόνι απολαύσαμε το ζαμπορδιανό τοπίο. Η Γαλήνη, η ηρεμία, η Θαυματουργή Παρουσία του Αγίου, η φιλοξενία των μοναχών ηρέμησαν τις ψυχές μας.
Φύγαμε από το μοναστήρι ενθουσιασμένοι, περάσαμε στην απέναντι όχθη της τεχνητής λίμνης του φράγματος Ιλαρίωνα τραβώντας για την Ελάτη κάνοντας μια στάση στην Πατλιά.
Πάνω στο δρόμο που οδηγεί στην Παλιουργιά Γρεβενών βρίσκεται το εκκλησίασμα της Πατλιάς. Οι κάτοικοι διηγούνται ότι πρόκειται για την πατημασιά του Αγίου Νικάνορα και του αλόγου του, Η πατλία, είναι ο τόπος όπου πέρασε ο άγιος καβαλάρης κι έτσι όπως πάτησε το άλογο πάνω στην πέτρα, έδωσε μεγάλο ζόρι και πέρασε αντίπερα στο Καλλίστρατο και έχτισε το μοναστήρι του κι χαράχτηκε ο βράχος από το τρομερό του πέρασμα.
ΣΚΗΤΗ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΝΙΚΑΝΟΡΑ
Από την Πατλία η θέα προς μοναστήρι της Ζάμπορδας, το φαράγγι του Αλιάκμονα και την θρυλική σκήτη του Αγίου κόβει την ανάσα.
Μέσα σ ένα σπήλαιο βρίσκεται το ασκηταριό όπου ασκήτεψε ο όσιος Νικάνορας και είναι γνωστή ως ΄΄το κάθισμα του Οσίου Νικάνορα΄΄. Άγιο κελί, αλώνι για άσκηση στην έρημο των πειρασμών και του ίλιγγου. Μια Άγια ησυχία απλώνεται τριγύρω.
Εδώ τα αόρατα από κτίσεως κόσμου τοις ποιήμασι νοούμενα καθοράται.
Το ανατολικό τμήμα της σκήτης είναι το αρχικό κτίσμα όπου βρίσκεται ένας μικρός καμαροσκέπαστος ναός αφιερωμένος στον Άγιο Γεώργιο τον Τροπαιοφόρο.
Μια παλιά παράδοση ιστορεί ότι όταν έφτασε ο άγιος στο Καλλίστρατο ο Αλιάκμονας ήταν πλημμυρισμένος και δεν περνιόταν, τότε άπλωσε το ράσο του πάνω στο νερό κάθισε σ΄ αυτό και πέρασε απέναντι. Μια άλλη παράδοση αναφέρει ότι όταν χτιζόταν το ασκηταριό η θαυματουργή χάρη του αγίου διέσωσε από βέβαιο θάνατο ένα μαστορόπουλο που γκρεμίστηκε από τις σκαλωσιές κάτω στο ποτάμι χωρίς να πάθει το παραμικρό.
Στην Ελάτη.
Το μεσημέρι φτάσαμε στην Ελάτη και στην ψησταριά του Λεωνίδα. Εδώ μας περίμεναν δυο πολύ καλοί φίλοι ο Λευτέρης Παλούκας και ο Αχιλλέας Ντοβόλης. Το τραπέζι στρωμένο με εκλεκτούς μεζέδες, κρασί, τσίπουρο και μπύρες. Ο κυρίως μεζές, ψητό αρνί μοσχοβολούσε ο τόπος. Μπράβο στον Λεωνίδα μας περιποιήθηκε με το παραπάνω! Όλα κερασμένα από τον Βαγγέλη Σιαμπανόπουλο. Είχαμε καιρό να ανταμώσουμε και το χαρήκαμε πολύ. Οι κουβέντες μας γύρω από το μοναστήρι και ιδιαίτερα για την διάσωση της σκήτης που κινδύνευε να βυθιστεί στα νερά φράγματος του Ιλαρίωνα. Μια προσπάθεια, ένας αγώνας που ξεκίνησε το 2008 και υλοποιήθηκε όταν το 2011 ξεκίνησε η ανακαίνιση της σκήτης και η διάνοιξη του παλιού μονοπατιού που την συνέδεε το μοναστήρι. Τα όσα ζήσαμε τότε, το τρέξιμο που κάναμε από τη σκύλα στη Χάρυβδη, τα όσα είδαμε και ακούσαμε, η συγκίνηση που νοιώσαμε κατά την πρώτη λειτουργία στον Άγιο Γεώργιο της Σκήτης μετά από εκατό τόσα χρόνια, σήμερα, μοιάζουν με παραμύθι. Φορτωμένοι με εικόνες, ιστορίες ανθρώπων, ιερές μνήμες και διηγήσεις της παρέα στου Λεωνίδα, πήραμε το δρόμο για την Κοζάνη πριν η Μπουνάσια ρίξει τη βαριά σκιά της πάνω στην Ελάτη!
Εύχομαι.η χάρη του Αγίου Νικάνορα δίνει υγεία, αγάπη και ειρήνη σ’ όλο τον κόσμο!!
30-1-2026 Στο μοναστήρι της Ζάβορδας!
