ΣΤΑΥΡΙΝ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗΣ ΤΟΥ ΠΟΝΤΟΥ

Σταυρίν ή Σταυρί ή Σταυρίον ή Σταυρά , Ισταυρί , Ουγούρτασι- Ουγούρτασι – Uğurtaşı )

Σταύρου Π. Καπλάνογλου Συγγραφέα – Ιστορικού ερευνητή

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Το Σταυρίν ή Σταυρί ή Σταυρίον ήταν μία ιστορική κωμόπολη της Χαλδίας και ανήκε στη διοίκηση της Αργυρούπολης. Σήμερα ονομάζεται Ουγούρτασι (Uğurtasi).poy shmainei τυχερή πέτρα και είναι ένα χωρίο στην περιοχή

ΠΟΥ ΒΡΙΣΚΕΤΑΙ

Είναι κτισμένο σε οροπέδιο, σε υψόμετρο από 1.700 ώς 2.000 μ. και βρίσκεται σε απόσταση 30 χλμ. Β. Δ. της Αργυρούπολη,70 χλμ νότια της Τραπεζούντας Συνόρευε στα βόρεια με τη Ματσούκα, δυτικά με τη Μούζενα και ανατολικά με την Κρώμνη .

Το βουνό Κουλάτ που δεσπόζει στην περιοχή, ίσως είναι ο Θήχης του Ξενοφώντα απ’ όπου οι Μύριοι είδαν τη θάλασσα της Τραπεζούντας

ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΌΝΟΜΑ

Το όνομα κατά καιρούς ήταν Σταυρίν ή Σταυρί ή Σταυρίον ή Ουγούρτασι- Ουγούρτασι – Uğurtaşı

Στα αρχεία της Τουρκιάς είναι καταγγραμμενο το :

– 1895 μ.Χ.: Stavrí / Stavra

– 1928 μ.Χ İstavri – Ισταύρι ..

– 1950 μ.Χ. Ουγούρτασι: Uğurtaşı)

Με αναφορά << Ελληνορθόδοξος οικισμός στις αρχές του 20ού αιώνα. >>

Συντεταγμένες: 40° 34′ 58” E, 39° 30′ 46” Β

Το όνομά της η πόλη το όφειλε ασφαλώς στη Μονή του Τιμίου Σταυρού, η οποία καταστράφηκε το 1763 και αποτελούσε μετόχι της Μονής Βαζελώνος, στην εκκλησιαστική δικαιοδοσία της οποίας  υπαγόταν παλαιότερα. ιστορία

Το όνομα του χωριού, που ήταν Σταυριν ή İstavri για τους Τούρκους , άλλαξε προς τα τέλη της δεκαετίας του 1950 έγινε Uğurtaşı και άρχισε να περιλαμβάνεται στα αρχεία με τη σημερινή του ονομασία από την απογραφή του 1960.

ΣΥΝΟΙΚΙΕΣ

Το 1854 οι γειτονιές ήταν το

1.Επανοχώρι «πάνω χωριό»),

2 Το Μονοβάντον,

Το Μπαϊραμάντον και
Το Κατοχώρι

*Ο αρχικός οικισμός ενισχύθηκε, μετά την Άλωση της Τραπεζούντας, από φυγάδες της πρωτεύουσας των Κομνηνών.

Ανάμεσα στους πρώτους οικιστές αναφέρονται οι Αμοιρούτζαι και οι Ξιφιλίνοι, αρχοντικές οικογένειες της αυτοκρατορικής αυλής της Τραπεζούντας]. Το όνομα Σταυρί ή Σταυρίν και Σταυρίον το απέκτησε από την μονή του Τιμίου Σταυρού (που καταστράφηκε το 1769, μετόχι της Μονής Βαζελώνος, στη δικαιοδοσία της οποίας υπαγόταν παλιότερα[.

Από το Σταυρίν περνούσε παλιότερα «το βασιλιακόν η στράτα», ο δημόσιος δρόμος Τραπεζούντας – ενδοχώρας που ήταν και δρόμος του ταχυδρομείου.

Μετά την ερήμωση κάποιων ενοριών στον οικισμό, που τότε ονομαζόταν Σταυριν, παρέμειναν μέχρι την Ελληνοτουρκική ανταλλαγή πληθυσμών του 1923 4 ενορίες: Απανοχώρ’, Αφκατοχώρ’, Μονοβάντων και Μαχαλάς.

ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ ΕΩΣ ΤΟ 1922

Στα μέσα της δεκαετίας του 1750,  ο πληθυσμός του Σταυρίν έφτασε τους 2.000 κατοίκους.

Την περίοδο μεταξύ 1839 και 1861, 41 Ελληνορθόδοξες οικογένειες μετανάστευσαν από το χωριό

Σύμφωνα με την απογραφή του 1876, στο χωριό κατοικούν 373 άνθρωποι σε 148 νοικοκυριά.

ΙΣΤΟΡΙΑ

–Προϊστορία

Στις αρχαιολογικές μελέτες που έγιναν στην περιοχή, βρέθηκαν ίχνη ανθρώπινων οικισμών στην περιοχή γύρω στο 3500 π.Χ. και ότι υπήρχε γεωργία το 3000 π.Χ. Βρισκόταν υπό την κυριαρχία των Μήδων  (2200 π.Χ.-900 π.Χ.) και αργότερα των Ουραρτίων-Κιμμερίων (900 π.Χ.-700 )

–Ιστορικοί χρόνοι

Ασσύριοι ,Σκύθες  και Πέρσες (559 π.Χ.-330 π.Χ  συνέχισαν να κυριαρχούν στην περιοχή, αντίστοιχα.

Αργότερα  κυβερνήθηκε από Βασίλειο του Πόντου,

Κυβερνήθηκε από τους Ρωμαίους από τότε που ξεκίνησε η περίοδος της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορία Από τον 1ο αιώνα π.Χ. έως .395 μ.Χ.που διασπάσθηκε.

Κυβερνήθηκε από τους Βυζάντιους   μετά τη διάλυση της αυτοκρατορίας και τον θάνατο του Θεοδοσίου .(395 μ.Χ.-1204 μ.Χ. )

Κατά την περίοδο της αποδυνάμωσης της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, ιδρύθηκε το 1204 η Αυτοκρατορία της Τραπεζούντας.

Με την κατάκτηση της Κωνσταντινούπολης από την Οθωμανική Αυτοκρατορία το 1453,  η Βυζαντινή Αυτοκρατορία τερματίστηκε. 6 χρόνια αργότερα, το 1461, η Αυτοκρατορία της Τραπεζούντας έφτασε στο τέλος της περνώντας υπό Οθωμανική κυριαρχία.

– Το βουνό Θήχης

Το βουνό Κουλάτ που δεσπόζει στην περιοχή, είναι ίσως ο Θήχης του Ξενοφώντα απ΄ όπου οι μύριοι είδαν τη θάλασσα της Τραπεζούντας. Ο αρχικός οικισμός του Σταυρίου είχε ενισχυθεί, μετά την ΄Άλωση της Τραπεζούντας, από φυγάδες της πρωτεύουσας των Κομνηνών. Οι περισσότεροι κάτοικοι της κωμόπολης, όπως και όλοι της Χαλδίας,  ασχολούνταν παλιά με τα μεταλλεία.

— Ο Evliya Çelebi περιγράφει την περιοχή τον 17ο αιώνα.

–Ο Evliya Çelebi (1611-1682),επισκέφθηκε την περιοχή το 1647

Τι αναφέρει : << … ότι υπάρχουν πολλά ορυχεία αργύρου εδώ και ότι υπάρχουν περίπου 70 εργαζόμενα και άδεια λατομεία

. Αναφέρει επίσης ότι από 7 κλαδιά από αυτά τα λατομεία εξήχθη αμόλυβδο μετάλλευμα και ότι υπήρχε νομισματοκοπείο στο Emin Mahallesi αυτής της πόλης και ότι είχε πολλά νομίσματα με την επιγραφή «Azze nasrahu daraba fi catha» (τυπωμένο στο Canca).

Σε αυτό το νομισματοκοπείο, πρώτα ο Μωάμεθ ο Πορθητής  και μετά ο Β. Μετά τον Βαγιαζήτ κόπηκαν νομίσματα στο όνομα του Σουλεϊμάν του Μεγαλοπρεπούς. Ντιβανοκασέλα Γράφεται στα αρχεία ότι το χρηματικό ποσό που στάλθηκε στην Κωνσταντινούπολη, ειδικά από τα ορυχεία αργύρου, ήταν 1 εκατομμύριο 2 εκατοντάδες χιλιάδες ακσέ το 1572.

Ενώ τα περισσότερα από τα ορυχεία χρυσού, αργύρου και χαλκού που αποκτήθηκαν στο ορυχείο Canca στάλθηκαν στο κέντρο, το υπόλοιπο μέρος  κόπηκε ως νομίσματα στην πόλη της Τραπεζούντας και στα νομισματοκοπεία Gümüşhane και χρησιμοποιήθηκε στην κατασκευή της Trabzon και του Gümüşhane >>

Στα μέσα της δεκαετίας του 1750, όταν ο πλούτος κορυφώθηκε,  ο πληθυσμός του Σταυρίν ) έφτασε τους 2.000 και η κοιλάδα Κρώμνης (Kurum )5.000, λόγω εκείνων που ήρθαν από τις γύρω επαρχίες για να εργαστούν στα ορυχεία.

Οι Σταυριώτες κατά τον 17ο και 18ο αιώνα εξισλαμίστηκαν βιαίως, αλλά κράτησαν κρυφά το παραδοσιακό τους θρήσκευμα. Τον Χριστιανισμό,

Η περιοχή της Αργυρούπολη ( Gümüşhane, ) που είχε μια άνετη ζωή μέχρι τον 19ο αιώνα  , έπεσε σε ανησυχία λόγω των πολέμων και η μετανάστευση ξεκίνησε λόγω της ανεπαρκούς λειτουργίας των ορυχείων.

Έτσι, η πόλη άρχισε να καταστρέφεται και ο πληθυσμός άρχισε να μειώνεται. Ο Οθωμανο-ρωσικός πόλεμος του 1829 και 1877-1878 και οι καταλήψεις των Ρώσων στην Ανατολική Ανατολία και την Ανατολική Μαύρη Θάλασσα στις 7 Ιουλίου 1916 και οι μεταναστεύσεις που προέκυψαν δεν άφησαν ζωή στο Gümüşhane.

Αφού οι Ρώσοι κατέλαβαν το Bayburt στις 16 Ιουλίου 1916, συνέχισαν το δρόμο τους και μπήκαν στοην Αργυρούπολη ( Gümüşhane )στις 19 Ιουλίου 1916. Όταν τα τουρκικά στρατεύματα δεν μπόρεσαν να αντισταθούν πολύ, οι Ρώσοι εισήλθαν στην Άρδασσα την ίδια μέρα. Έτσι  άνοιξε στους Ρώσους ο δρόμος της Τραπεζούντας.

Στις 22 Ιουλίου 1916, ο ρωσικός στρατός, βαδίζοντας στο Kelkit, κατέλαβε το Σταυριν προς το βράδυ.

Αν και οι Ρώσοι ήρθαν στο χωριό μέσω του  στενού Kolat, επέστρεψαν χωρίς να κάνουν καμία ενέργεια σε βάρος των κάτοικων . Το γεγονός που συνετέλεσε σε αυτό. Ήταν ότι οι Έλληνες που ζούσαν στο χωριό ήταν χριστιανοί  ορθόδοξοι .

Μετά την υπογραφή  το 1856  του γνωστού ως Χαττ-ι-Χουμαγιούν  Σουλτανικού Διατάγματος, που επέτρεπε την ανεξιθρησκεία, έστω στα χαρτιά, και κυρίως μετά τη λήξη του Ρωσοτουρκικού πολέμου το 1878, πολλοί Σταυριώτες αποκάλυψαν τη χριστιανική τους πίστη και έστειλαν τα παιδιά τους σε χριστιανικά σχολεία.

Η αντίδραση των οθωμανικών αρχών υπήρξε, όπως ήταν φυσικό, έντονη.

Στη βιβλιογραφία η λέξη Σταυριώτης κατάντησε συνώνυμη του κρυπτοχριστιανού.

Μετά την Ανταλλαγή, όσες οικογένειες του Σταυρίου είχαν φανερωθεί χριστιανικές θεωρήθηκαν ανταλλάξιμες, ενώ οι υπόλοιπες παρέμειναν στον τόπο τους ως μουσουλμανικές.

–Ιστορική γέφυρα

Υπάρχει στο χωριό μια πολύ παλιά γέφυρα πάνω από το δρόμο προς τη γειτονιά Manatlı,στην γειτονιά Pullun

ΘΡΗΣΚΕΙΑ

Εκκλησιαστικά υπαγόταν στη μητρόπολη Χαλδίας, Χερροιάνων και Κερασούντος.

Πολλοί ναοί υπήρχαν στις ενορίες του Σταυρί όπως :

Ο ιερός ναός του Αγίου Βασιλείου,
Ο ιερός ναός της Ύψωσης του Τιμίου Σταυρού,

του Αγίου Θεοδώρου του Τήρωνος,

Ο ιερός ναός της Αγίας Τριάδος,
Ο ιερός ναός του Αγίου Ιωάννου του Προδρόμου,
Ο ιερός ναός των Αγίων Πέτρου και Παύλου.

Επίσης υπήρχαν και 24 παρεκκλήσια.

Το μεγαλύτερο πανηγύρι ήταν τον Δεκαπενταύγουστο (τ’ Αεσερί η Παναγία).

Σήμερα στο Σταυρίν σώζονται εννέα εκκλησίες και παρεκκλήσια, εκ των οποίων μια εκκλησία έχει μετατραπεί σε τέμενος .

Σύμφωνα με πληροφορίες μας υπάρχουν ακόμα αρκετά ερείπια Χριστιανικων εκκλησιών (τα αναφέρουμε με τις Τουρκικές ονομασίες όπως αναφερόταν από συγκεκριμένη πηγή.

Υπάρχουν διάφορα ιστορικά κτίρια στο χωριό Uğurtaş. Α

Η εκκλησία που χτίστηκε το 1862 στη γειτονιά Alpullu

2 Εκκλησία της οποίας η ημερομηνία ανέγερσης είναι άγνωστη

Εκκλησία στη γειτονιά Αλμίρ (Εκκλησία Istavri)
Εκκλησία στη γειτονιά Manatlı,

5.Εκκλησια που έγινε τζαμί σε καλή κατάσταση Τζαμί Uğurtaş,

*ΝΑΟΣ ΤΩΝ ΑΓΙΩΝ ΘΕΟΔΟΡΩΝ

Οι λόγοι ότι η χρονολογία ανέγερσης της εκκλησίας του Αγίου Θεοδώρου στην περιοχή Εμίρ είναι πριν από 1000 χρόνια το επιβεβαιώνουν. Αν και η ύπαρξη του ναού χρονολογείται στα 1000 χρόνια, η κατασκευή τουστη σημερινή του μορφή χρονολογείται στα μέσα του 1800.

Το κτίριο χτίστηκε σε ορθογώνιο χώρο, διαστάσεων 12,60 μ. x 6,70 μ., σε κάτοψη κλειστού ελληνικού  σταυρού. Οι πόρτες, τα παράθυρα, τα φινιρίσματα της πρόσοψης, οι κουφώματα και  οι καμάρες είναι κατασκευασμένα από λεία πελεκημένη πέτρα και οι κύριοι τοίχοι  είναι κατασκευασμένοι από πέτρα. Στην ανατολική πρόσοψη του ακινήτου  υπάρχει μια ημικυκλική αψίδα και ένα ημικυκλικό  πασταφοριό κελί σε κάθε πλευρά της αψίδας.

Ο φωτισμός του εσωτερικού  παρέχεται από παράθυρα με κρελλοειδή παράθυρα στους άξονες των αψίδων, ορθογώνια  παράθυρα με στρογγυλεμένα αετώματα που ανοίγουν στις προσόψεις και παράθυρα με κρελλοειδή παράθυρα στο τύμπανο του τρούλου.

Η είσοδος του ναού  γίνεται από τον άξονα της δυτικής πρόσοψης.

Ορθογώνια πόρτα εισόδου από πέτρα Στο ανώφλι του φέρει οξυκόρυφο αέτωμα. Στο πάνω μέρος του αετώματος είναι κεντημένος σταυρός .

Το παράθυρο της πόρτας οριοθετείται από μια ημιτοιχοποιημένη κιονόκρανα στα πλάγια και μια  στρογγυλή καμάρα ενσωματωμένη στον τοίχο στην κορυφή. Στην κόγχη της πόρτας υπάρχουν ίχνη ζωγραφικής διακόσμησης  .

Η πόρτα εισόδου μονής πτέρυγας είναι ξύλινη και πρωτότυπη. Στις πηγές  αναφέρεται ότι ο ναός είχε είσοδο σε μορφή πολιτειακού, αλλά δεν σώθηκε μέχρι σήμερα  . εσωτερικό;

Χωρίζεται σε δύο προβλήτες, τέσσερις κίονες και τρεις ναούς.

–Το φαινόμενο των κρυπτοχριστιανών

Οι Σταυριώτες, κατά το 17ο και 18ο αι. εξισλαμίσθηκαν κρατώντας όμως κρυφά την παραδοσιακή τους θρησκεία, τον Χριστιανισμό.

Μετά την έκδοση του Χάττ-ι-Χουμαγιούν, το 1856 και κυρίως μετά τη λήξη του Ρωσοτουρκικού πολέμου το 1878, πολλοί από τους κρυπτοχριστιανούς του Σταυρίου αποκάλυψαν τη χριστιανική τους πίστη και έστειλαν τα παιδιά τους σε χριστιανικά σχολεία.

Η αντίδραση των οθωμανικών αρχών υπήρξε έντονη απέναντι στους Τενεσούρ, όπως τους αποκαλούσαν οι ίδιοι (οι Έλληνες τους αποκαλούσαν Κλωστούς ή Γυριστούς).

Στη βιβλιογραφία η λέξη Σταυριώτης έγινε συνώνυμη με το κρυπτοχριστιανός, λόγω του έντονου φαινομένου στο Σταυρ

Το Σταυριωτικό ζήτημα δεν λύθηκε παρά μόνο με την Ανταλλαγή, οπότε όσες οικογένειες είχαν φανερωθεί θεωρήθηκαν ανταλλάξιμες ενώ οι υπόλοιπες παρέμειναν εκεί ως μουσουλμανικές

ΠΑΙΔΕΙΑ

Το 1860 άρχισε να λειτουργεί στον νεόδμητο ναό του Τιμίου Σταυρού αλληλοδιδακτικό σχολείο μέχρι το 1885 μ.Χ. που διαλύθηκε και λειτούργησαν τετρατάξια σχολεία στις 3 ενορίες.

Το 1905 ο ξενιτεμένος στο Κερτς της Κριμαίας Χατζη-Παναγιώτης Ασσερής χρηματοδότησε την ανέγερση ευρύχωρου επτατάξιου σχολείου και διώροφου ξενώνα για τους δασκάλους.

Η Ασσερίειος Κεντρική Σχολή λειτούργησε κανονικά ως το 1914.

Παράλληλα λειτουργούσαν και δημοτικά σχολεία στις ενορίες.

Οι δάσκαλοι που δίδαξαν στη σχολή ήταν οι περισσότεροι από το Σταυρίν ενώ κάποιοι ήταν από τη Βαρενού, την Αργυρούπολη και το Λυκάστ’.

ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ (ΕΝΑ ΕΘΙΜΟ ΜΕ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝ )

Παρά τουςεξισλαμισμους σε μεγάλη έκταση οι ελληνικής καταγωγής πολίτες – μας που εξισλαμίστηκαν  συνέχισαν να ασκούν τα δικά τους ήθη και έθιμα .

– Νυφικό (Μας)’φορτηγό

ένα κοινό έθιμο που εφαρμόζουν Τούρκοι, Έλληνες και Αρμένιοι. Το όνομα του εθίμου είναι Νυφικό (Μας)’φορτηγό

Το νυφικό ήταν καθήκον για τη νύφη.

Έπρεπε να το κάνει για ένα ή δύο χρόνια, μερικές φορές ακόμη και για μια ζωή. Νυφικό σημαίνει ότι η νύφη δεν επιτρέπεται να μιλάει μπροστά στην πεθερά και την πεθερά της.

Όταν ρωτούσαν κάτι, απαντούσε με ένα νεύμα και ένα σημάδι.

Αυτή η παράδοση ήταν πολύ αυστηρή και μπορεί να θεωρηθεί σήμερα ως πρωτόγονη.

Αλλά σε μια κοινωνία όπου πολλοί άνθρωποι μοιράζονται την ίδια ρίζα, μπορείτε να φανταστείτε τους καβγάδες και τις δυσκολίες που μπορεί να προκαλέσει η νέα νύφη.

Με αυτόν τον τρόπο, η παράδοση Mas αύξησε το σεβασμό της νύφης για την πεθερά και τον πεθερό της.

Το νυφικό θα τελείωνε μόνο όταν επέτρεπαν στη νύφη να μιλήσει μπροστά τους.

ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ

– –Μεταλλεία

Το Σταυρίν ήταν οικονομικά φτωχό το 1500 μ.Χ.

Τα πράγματα άλλαξαν όταν μετά την κατάληψη της περιοχής από τους Τούρκους ,οι κατακτητές θέλησαν να εκμεταλλευτούν τα μεταλλεία της αρχαιότητος των οποίων την ύπαρξη αναφέρει ήδη από το 402 π.Χ. ο Ξενοφών στην Ανάβαση α γράφοντας :<< …. υπάρχουν ορυχεία σιδήρου, χαλκού, μολύβδου και αργύρου στην περιοχή …. )

Οι περισσότεροι κάτοικοι ασχολούνταν από παλιά με τα μεταλλεία, όπως όλοι στην Χαλδία.

Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου (αξιοποίησης των μεταλλείων από τους Οθωμανούς ) , όσοι κατοικούσαν στο Σταυρίν απαλλάσσονταν από τη φορολογία και τη στρατιωτική θητεία

Με την επανάληψη της λειτουργίας των ορυχείων αργύρου μέσα και γύρω από την Αργυρούπολη το 1600 μ.Χ. η περιοχή , ανακουφίστηκε οικονομικά και άρχισε να αναπτύσσεται. Αυτή η αναπτυξιακή κίνηση στην περιοχή συνεχίστηκε μέχρι τις αρχές του 1800.

Στις αρχές του 1800, με τη μείωση των αποθεμάτων ορυκτών και την ανακάλυψη πλούσιων και φθηνών κοιτασμάτων αργύρου στην Αμερική, αρχίζει η οικονομική κατάρρευση μέσα και γύρω από το Σταυρίν ( Ισταύρι) στην περιοχή , που ήταν είναι πολύ πλούσια σε δάση , αλλά κόπηκαν πολλά δέντρα για να χρησιμοποιηθούν ως κορμοί στα ορυχεία και αυτή η κατάσταση κράτησε 150-200 χρόνια μέχρι να σταματήσουν οι εργασίες στα ορυχεία. Με αποτέλεσμα να αποψιλωθεί η γύρω περιοχή.

Εν τω μεταξύ τη δεκαετία του 1850 και αναποτελεσματικότητα η παλαιότητα των τεχνολογιών εξόρυξης μειώσαν αισθητά την παραγωγή τους και τελικά τα ορυχεία, που εγκαταλείφθηκαν ., Στο διάστημα αυτό καταργήθηκαν τα ειδικά προνόμια και επαναφέρεται η φορολογία και η στράτευση. Έτσι, η φτώχεια και η κακουχία ξαναρχίζουν στο χωριό μας. Όπως θα εξηγηθεί ξανά στο μέλλον , πάνω από εκατό οικογένειες μετανάστευσαν στο Akdağmadeni για να εργαστούν στα νέα ορυχεία που άνοιξαν στο Akdağmadeni / Yozgat τη δεκαετία του 1830

ΓΕΩΡΓΙΑ -ΚΤΗΝΟΤΡΟΦΙΑ

Πολλοί ασχολήθηκαν με την με τη γεωργία και την κτηνοτροφία

–Κτηνοτροφία

Τους θερινούς μήνες τα κοπάδια αγελάδων και αιγοπροβάτων ανέβαιναν στα παρχάρια με την επίβλεψη γυναικών που λέγονταν ρομάνες ή αρνομάνες με επικεφαλής την παρχαρομάννα.

Τα παρχάρια του Σταυρίν ήταν :

Το Τρανόν ή Παλαιόν.

Το Κρεπεγάδ’.

Τη Ζού το Γιατάκ’.

Τ’ Άνθεν .

Το Μεσοπάρχαρον.

Το Προατοράδ’.

Η Σπογγίχτε.

Τη Πλακί.

Ο Άνθιμος Παπαδόπουλος στο Ποντιακό λεξικό που επιμελήθηκε δίνει τις έννοιες <<παρχαρομάννα >> ,<<αρνομάνα >> και <<ρομανά>> ας τις δούμε :

* Η παρχαρομαννα συναντάται κυρίως στις περιοχές Σάντας και Τραπεζούντας , προέρχεται από το ουσιαστικό παρχάριν + μάννα και οι δυο προέρχονται από την αρχαιοελληνική γλώσσα :παρχάριν =παρά το χωρίον και μάννα =μάμμη ΄μητέρα.

Σημαίνει 1.Η γυναίκα που διαμένει στο παρχάρι ,φροντίζει τα ζώα και καταγίνεται με την γαλακτοκομία

Σημαίνει την νεράιδα που κυκλοφορεί στο παρχάρι και
Αναφέρεται σε τόπο άφθονη τροφή για τα ζώα και είναι κατάλληλος για θερινός βοσκότοπος.

*Η ρομάνα η λέξη προήλθε από την συγκοπή της προηγούμενης λέξης κι απαντάται κυρίως στην περιοχή της Χαλδαίας

* Η αρνομάνα είναι η γυναίκα που φροντίζει τα αρνιά ή γυναίκα που βοσκά αρνιά, συναντάται στην περιοχή της Σάντας και όλης της Χαλδαίας. Ακόμη σημαίνει η γυναίκα που φροντίζει καλά τα παιδιά της ,αλλά και ο τόπος που τρέφει πολλά αρνιά.

–Γεωργία

Από τα 25.000 στρ. καλλιεργούνταν μόνο το ¼, κυρίως με δημητριακά και όσπρια , υπήρχαν και μικρές κηπευτικές καλλιέργειες στο προαύλιο χώρο των σπιτιών μια στην περιοχή υπήρχε άφθονο πηγαίο νερό με βρύσες σε όλες τις συνοικίες, όπως π.χ. τ’ Ασσιαρή το πεγάδ’ , τη Χατζη Σοφίας το πεγάδ’ , τη Κουρτάντων, τη Κουρή, τη Γαραουτσάντων, τη Καλούτς, τη Γεράντων κλπ.] .

-Εμπόριο

Στο χωριό υπήρχαν και λίγα καταστήματα (παντοπωλεία, υφασματοπωλεία, εργαστήρια κλπ)

–Μετανάστευση

Όταν αδυνατούσαν να βγάλουν χρήματα για ζήσουν μετανάστευαν μόνιμα ή προσωρινά στην Ρωσία .

Από τα μισά όμως του 19ου αιώνα οπότε μειώθηκε η παραγωγή τους, πολλοί αναγκάστηκαν να μετεγκατασταθούν σε περιοχές άλλων απομακρυσμένων μεταλλείων και πολλοί μετανάστευσαν μόνιμα ή προσωρινά στον Καύκασο και στη Κριμαία. Στο Κερτς μάλιστα της Κριμαίας υπήρχε ακμαία παροικία Σταυριωτών

ΔΙΩΞΗ

Με την Ανταλλαγή οι Σταυριώτες, επειδή δεν μετακινήθηκαν ομαδικά, δεν εγκαταστάθηκαν σε κοινό οικισμό με το όνομα της πατρίδας τους.

Πολλοί έχουν εγκατασταθεί στην Αθήνα, τη Θεσσαλονίκη, την Πτολεμαΐδα, το Κιλκίς, τη Δράμα και αλλού Ροδόπολη Σερρών

ΣΉΜΕΡΑ

Σήμερα (2020 ) στο Σταυρίν κατοικούν μόνον 75 άνθρωποι ο οικισμός βρίσκεται σε υψόμετρο 1920 μέτρων