Εκατόν σαράντα ενδύματα, γυναικεία, ανδρικά και παιδικά, επίσημα, αλλά και καθημερινά, σχεδιασμένα και ραμμένα μέσα στο σωφρονιστικό κατάστημα Γρεβενών από τους ίδιους τους κρατούμενους, παρουσιάστηκαν το βράδυ του Σαββάτου στην Κεντρική Πλατεία της Κοζάνης. Τα ρούχα αυτά δημιουργήθηκαν κατά τη διάρκεια του εργαστηρίου ραπτικής που πραγματοποιήθηκε μέσα στις φυλακές Γρεβενών και το οποίο εντάσσεται σε μία γενικότερη προσπάθεια της διοίκησης να εξασφαλίσει στους κρατούμενους το δικαίωμα στην εκπαίδευση και στη μόρφωση, δικαιώματα που οι τελευταίοι διατηρούν δια του νόμου παρά το γεγονός ότι καθιστούν μία αποκομμένη ομάδα της κοινωνίας. Απώτερο σκοπό της προσπάθειας αυτής αποτελεί το να δοθούν στους φυλακισμένους τα απαραίτητα εργαλεία, τα οποία οι ίδιοι θα χρησιμοποιήσουν για την επανένταξή τους στην κοινωνία.
Μέσω της ανάπτυξης και της εφαρμογής εκπαιδευτικών προγραμμάτων, όπως το εργαστήριο που πραγματοποίησε το σωφρονιστικό κατάστημα Γρεβενών, γίνεται μία προσπάθεια εξανθρωπισμού του θεσμού της φυλακής, ο οποίος, δυστυχώς, φαίνεται να λειτουργεί περισσότερο ως όργανο εκδικητικό, και λιγότερο ως σωφρονιστικό, ειδικά στην ελληνική σωφρονιστική πραγματικότητα όπου τα σοβαρά προβλήματα υλικοτεχνικού εξοπλισμού και υποδομών θέτουν πολλά εμπόδια σε αυτού του είδους τις προσπάθειες.
Όπως χαρακτηριστικά δήλωσε ο Αντιπεριφερειάρχης Παιδείας, Πολιτισμού και Αθλητισμού, Αντώνιος Δασκαλόπουλος, η δράση αυτή βοήθησε στο να ξεπεραστεί η «λαθεμένη», σύμφωνα με τον ίδιο, αντίληψη της κοινωνίας απέναντι στο «κάτεργο», αλλά και η σχέση των κρατούμενων με αυτή.
«Ο χώρος έχει μετατραπεί σε ένα σωφρονιστικό ίδρυμα, όπου δίνεται η δυνατότητα, σύμφωνα με τον πολιτισμό μας και με την κουλτούρα μας, της εκπαίδευσης, της εκμάθησης της τέχνης, την οποία οι τρόφιμοι θα χρησιμοποιήσουν αύριο στην προσπάθεια επανένταξης στην κοινωνία. Η κοινωνία μεταλλάχθηκε όσον αφορά στην άποψή της. Επίσης, έχει δημιουργηθεί μία αμφίδρομη σχέση, κατά την οποία οι κρατούμενοι προσφέρουν μία σειρά από τις δημιουργίες τους σε συλλόγους, στο Δήμο, σε υπηρεσίες με στολές αποκριάτικες, για τις παρελάσεις και για διάφορες εκδηλώσεις, και η κοινωνία ανταποκρίνεται και προσφέρει είδη τα οποία έχουν ανάγκη οι τρόφιμοι των φυλακών».
Σύμφωνα με τον ίδιο, στόχο όλων αποτελεί το να διευρυνθεί το πρόγραμμα και σε άλλα εργαστήρια, όχι μόνο στης ραπτικής, ώστε να υπάρχει εξειδίκευση μεγαλύτερου αριθμού κρατουμένων, οι οποίοι θα κατέχουν μία τέχνη κατά την επανένταξή τους στην κοινωνία.
Μιλώντας για την εμπειρία της διδασκαλίας κρατουμένων, η δασκάλα ραπτικής και υπεύθυνη του προγράμματος, Αναστασία Πουλάτσογλου, ανέφερε ότι τα αρχικά συναισθήματα που τη διακατείχαν ήταν η αγωνία, ο φόβος και το άγχος, καθώς οι κρατούμενοι ήταν άνδρες. «Αγχωνόμουν για το πώς θα είναι η συμπεριφορά τους απέναντί μου και αν θα έχουν ενδιαφέρον για τη ραπτική. Τελικά, όμως, δε μου δημιούργησαν κανένα απολύτως πρόβλημα. Βέβαια, στην αρχή δυσκολεύτηκαν πολύ να μάθουν, αλλά έμαθαν πολύ εύκολα και γρήγορα», επισήμανε η ίδια.
Πρέπει να επισημάνουμε ότι αποτελεί χρέος κάθε Κράτους Δικαίου, παρά τις όποιες οικονομικό-κοινωνικές συγκυρίες, να μη «γυρίζει την πλάτη» σε καμία κοινωνική ομάδα. Προσπάθειες, όπως αυτή του σωφρονιστικού καταστήματος Γρεβενών, αποτελούν σημαντικό δείγμα πολιτισμού και σίγουρα ευνοούν την ανάπτυξη του κοινωνικού συνόλου, καθώς, μέσω της εκπαίδευσης, οι φυλακισμένοι μπορούν να απαλλαγούν, σε μεγάλο βαθμό, από τα ψυχικά δεσμά και τις ανασφάλειες που τους οδήγησαν αρχικά στο έγκλημα, αλλά και να αποτελέσουν χρήσιμα μέλη για την κοινωνία. Σημειώνεται ότι στις φυλακές των Γρεβενών λειτουργεί και Βιβλιοθήκη Κρατουμένων, η οποία αποτελεί μία σημαντική υποδομή για την υποστήριξη, τόσο των εκπαιδευτικών και ψυχαγωγικών προγραμμάτων της, όσο και των προγραμμάτων επανένταξης των κρατουμένων στο κοινωνικό περιβάλλον.
Η δια βίου τιμωρία ενός ανθρώπου που παρέκκλινε από το κοινωνικό σύνολο εξαιτίας ενός συνονθυλεύματος λόγων κάθε άλλο παρά αποτελεσματική είναι.
Σαρακατσάνου Ειρήνη
