Υπάρχουν στιγμές στη ζωή που δεν κάνουν θόρυβο.Δεν συνοδεύονται από μεγάλες αποφάσεις, δραματικές ανακοινώσεις ή θεαματικές αλλαγές.Έρχονται αθόρυβα, σχεδόν υπόγεια.Είναι εκείνες οι στιγμές που ο άνθρωπος μένει μόνος με τον εαυτό του και ψιθυρίζει πρώτα ‘Δεν αντέχω ‘και ύστερα κάποια στιγμή ο ψίθυρος γίνεται βεβαιότητα…’Δεν μπορώ άλλο ‘.
Ανάμεσα σε αυτές τις δύο φράσεις υπάρχει ένας ολόκληρος κόσμος.Είναι ο κόσμος της εξάντλησης,της απογοήτευσης,της σιωπής,των υποχωρήσεων,των ανεκπλήρωτων προσδοκιών,των ανθρώπων που έμειναν ενώ θα μπορούσαν να φύγουν και εκείνων που έφυγαν όταν κατάλαβαν πως η παραμονή τους κόστιζε περισσότερο από την απουσία.
Είναι όμως , κυρίως ο τόπος όπου αλλάζει ο άνθρωπος…Είναι εκείνο το αόρατο σημείο όπου η αντοχή εξαντλείται και ο άνθρωπος αναγκάζεται να επαναπροσδιορίσει τον εαυτό του.
Το ‘δεν αντέχω ‘δεν σημαίνει πάντα παραίτηση.Όταν κάποιος λέει ‘δεν αντέχω’ πολλές φορές δεν ζητά να τελειώσουν όλα.Ζητά να τελειώσει αυτό που τον πληγώνει.Μπορεί να θέλει απλώς μια ανάσα.Μια παύση.Λίγη κατανόηση.Έναν άνθρωπο να τον ακούσει χωρίς να τον κρίνει.Μπορεί να έχει κουραστεί να είναι δυνατός για όλους,να χαμογελά όταν μέσα του διαλύεται,να λέει ‘είμαι καλά ‘όταν τίποτα δεν είναι καλά.
Το ‘δεν αντέχω ‘ είναι πολλές φορές η τελευταία προειδοποίηση πριν από την αλλαγή.Είναι η στιγμή που ο άνθρωπος αρχίζει να καταλαβαίνει πως δεν μπορεί να συνεχίσει να ζεί με τον ίδιο τρόπο και να περιμένει διαφορετικό αποτέλεσμα.
Γιατί η αντοχή είναι μεγάλη αρετή, αλλά όταν γίνεται μόνιμη υποχρέωση, μπορεί να μετατραπεί σε φυλακή.Μας έμαθαν να αντέχουμε…Να κάνουμε υπομονή….Να συγχωρούμε…Να δίνουμε δεύτερες ευκαιρίες…Να κρατάμε οικογένειες, σχέσεις, φιλίες, δουλειές, καταστάσεις.
Και πράγματι, υπάρχουν στιγμές που η υπομονή είναι δύναμη.Υπάρχουν όμως και στιγμές που η αποχώρηση είναι δύναμη.
Και μετά έρχεται το ‘δεν μπορώ άλλο ‘.Υπάρχει μια διαφορά ανάμεσα στις δύο φράσεις.Το ‘δεν αντέχω ‘ αφήνει ακόμη ένα ανοιχτό παράθυρο.Το ‘δεν μπορώ άλλο ‘κλείνει ένα κύκλο.Δεν σημαίνει απαραίτητα ότι ο άνθρωπος νικήθηκε.Μπορεί να σημαίνει ακριβώς το αντίθετο…ότι κατάλαβε πως πρέπει να προστατεύσει τον εαυτό του.
Είναι η στιγμή που σταματά να διαπραγματεύεται την αξιοπρέπεια του….Σταματά να παρακαλά για το αυτονόητο…Σταματά να εξηγεί συνεχώς γιατί πληγώνεται…Σταματά να περιμένει από ανθρώπους που έχουν ήδη δείξει τι μπορούν και τι δεν μπορούν να δώσουν…και τότε συμβαίνει κάτι παράξενο.
Ο άνθρωπος που μέχρι χθές φοβόταν την αλλαγή, αρχίζει να φοβάται περισσότερο την παραμονή.Δεν τον τρομάζει πια τόσο το άγνωστο..τον τρομάζει η επανάληψη του ίδιου πόνου.Κάπου εκεί γεννιέται ένας διαφορετικός άνθρωπος..
Δεν αλλάζει σε μια νύχτα…Αλλάζει λίγο.λίγο..Αρχίζει να λέει ‘όχι’εκεί όπου παλαιότερα έλεγε ‘εντάξει’…Αρχίζει να απομακρύνεται από ανθρώπους που τον εξαντλούν…Αρχίζει να μην αισθάνεται ενοχές επειδή προστατεύει την ψυχική του ηρεμία..Αρχίζει να καταλαβαίνει ότι δεν είναι υποχρεωμένος να χωρά παντού…Και κυρίως, μαθαίνει κάτι που ίσως άργησε πολύ να μάθει..Δεν χρειάζεται να διαλύσει τον εαυτό του για να αποδείξει ότι αγαπά.
Η αλλαγή αυτή δεν είναι πάντα ορατή στους άλλους
Μπορεί να μη γίνει με μια μεγάλη ανακοίνωση.Μπορεί να γίνει απλώς με μια σιωπή.Ένας άνθρωπος που κάποτε εξηγούσε τα πάντα, τώρα δεν εξηγεί τίποτα.Ένας άνθρωπος που κάποτε κυνηγούσε τώρα περιμένει.Ένας άνθρωπος που κάποτε φοβόταν να χάσει, τώρα φοβάται περισσότερο να χάσει τον εαυτό του.Και αυτή ίσως η μεγαλύτερη αλλαγή.
Γιατί ο άνθρωπος αλλάζει όταν κουραστεί να προδίδει τον εαυτό του.
Πολλές φορές δεν μας αλλάζουν οι μεγάλες καταστροφές.Μας αλλάζουν οι μικρές καθημερινές διαψεύσεις.Το τηλέφωνο που δεν χτύπησε.Η συγνώμη που δεν ειπώθηκε.Η υπόσχεση που δεν τηρήθηκε.Η αδιαφορία εκεί που περιμέναμε ενδιαφέρον.Η παρουσία που αποδείχθηκε απουσία.Η σχέση στην οποία αισθανόμασταν μόνοι.Οι άνθρωποι που θεωρούσαν δεδομένο ότι θα είμαστε πάντα εκεί…όλα αυτά συσσωρεύονται…και κάποια στιγμή το ποτήρι δεν γεμίζει απλώς…Ξεχειλίζει.
Τότε ο άνθρωπος κοιτάζει πίσω και αντιλαμβάνεται πόσο καιρό προσπαθούσε να σώσει καταστάσεις που δεν σώζονταν,να κρατήσει ανθρώπους που δεν ήθελαν να μείνουν και να θεραπεύσει πληγές που δεν δημιούργησε ο ίδιος .Και τότε, έρχεται η συνειδητοποίηση:Δεν είναι εγωισμός να επιλέγεις τον εαυτό σου…είναι αυτοσεβασμός.
Η σιωπή μετά την εξάντληση.Υπάρχει και κάτι ακόμη…Οι άνθρωποι συχνά φοβούνται περισσότερο τη σιωπή ενός ανθρώπου παρά τον θυμό του.Γιατί ο θυμός δείχνει ότι ακόμη υπάρχει προσδοκία.Όταν κάποιος θυμώνει, σημαίνει ότι ακόμη περιμένει κάτι.Όταν όμως, σταματήσει να μιλά,να εξηγεί,να ζητά,να διεκδικεί, τότε ίσως έχει φτάσει σε εκείνο το σημείο όπου μέσα του έχει ήδη πάρει την απόφασή του.
Δεν σημαίνει ότι δεν αισθάνεται.Μπορεί να αισθάνεται περισσότερο από ποτέ.Απλώς, κουράστηκε να προσπαθεί..και, ίσως αυτό να είναι το πιο δύσκολο στάδιο μιας αλλαγής.. όταν ο άνθρωπος δεν φωνάζει πια για να ακουστεί;.. αλλά απομακρύνεται για να σωθεί.
Μερικές φορές οι άλλοι παρεξηγούν αυτή την αλλαγή..’Άλλαξες’Ναι.. Αλλά ίσως όχι επειδή έπαψα να σε αγαπώ…Ίσως επειδή έμαθα να αγαπώ και εμένα…Δεν έγινα αδιάφορος..Έμαθα να μη σκορπίζω την ψυχή μου εκεί όπου δεν υπάρχει χώρος για να την κρατήσουν…Δεν σταμάτησα να δίνω.. Σταμάτησα να δίνω εκεί όπου η προσφορά μου θεωρούνταν υποχρέωση …Αυτός είναι ο άνθρωπος που γεννιέται μετά την εξάντληση…Ένας άνθρωπος πιο ήσυχος, αλλά όχι πιό αδύναμος…πιο επιλεκτικός, αλλά όχι πιο σκληρός…Πιό μόνος ίσως, αλλά περισσότερο συμφιλιωμένος με τον εαυτό του.
Και κάπως έτσι, ή ήττα γίνεται μάθημα.Υπάρχουν άνθρωποι που θα περάσουν από την ζωή μας και θα μας αφήσουν πληγές…Κάποιοι θα μας προδώσουν…Θα μας απογοητεύσουν..Θα μας αναγκάσουν να δούμε τον εαυτό μας διαφορετικά…Δεν μπορούμε να αποφύγουμε όλες τις απογοητεύσεις της ζωής.Μπορούμε όμως να αποφασίσουμε τι θα κάνουμε μετά από αυτές.Μπορούμε να μείνουμε για πάντα στο ‘’γιατί μου το έκανε;’’Ή μπορούμε κάποτε να φτάσουμε στο ‘’τι έμαθα από αυτό;’’.Και αυτή η μετάβαση είναι καθοριστική.Γιατί η ζωή δεν μας αλλάζει μόνο με όσα μας πρόσφερε…Μας αλλάζει και με όσα μας στερεί.
Μερικές φορές, μάλιστα,η απώλεια ενός ανθρώπου,μιας σχέσης ή μιας κατάστασης γίνεται η αφορμή να ξαναβρούμε έναν άνθρωπο που είχαμε χάσει πολύ νωρίτερα ΤΟΝ ΕΑΥΤΟ ΜΑΣ.
Εκεί ακριβώς βρίσκεται η αλλαγή.Κάπου ανάμεσα στο ‘δεν αντέχω ‘ και στο ‘δεν μπορώ άλλο ‘ υπάρχει μια στιγμή που ο άνθρωπος κοιτάζει τον εαυτό του στον καθρέπτη και καταλαβαίνει.Καταλαβαίνει ότι δεν μπορεί να συνεχίσει να πληρώνει με την ψυχική του ηρεμία το τίμημα της αποδοχής των άλλων.Καταλαβαίνει ότι η αξιοπρέπεια δεν είναι πολυτέλεια.Ότι τα όρια δεν είναι σκληρότητα..Ότι η αποχώρηση δεν είναι πάντα εγκατάλειψη.
Και ότι το να επιλέγεις τον εαυτό σου δεν σημαίνει πως έπαψες να αγαπάς τους άλλους . Σημαίνει ότι αποφάσισες να μη χαθείς εσύ μέσα στην αγάπη σου για εκείνους.Ίσως, τελικά οι πιο σημαντικές αλλαγές στη ζωή μας να μη γεννιούνται όταν όλα πηγαίνουν καλά.Ίσως να γεννιούνται εκείνες τις δύσκολες νύχτες που λέμε μόνοι μας:’Δεν αντέχω άλλο ‘…και το επόμενο πρωί χωρίς να το καταλάβουμε σηκωνόμαστε λίγο διαφορετικοί..Όχι επειδή σταμάτησε να πονάει…Αλλά επειδή αποφασίσαμε πως ο πόνος δεν θα αποφασίζει πλέον για εμάς.Και τότε αρχίζει η πραγματική αλλαγή.Όχι όταν γινόμαστε πιο σκληροί.Όταν γινόμαστε πιο αληθινοί.
Γιατί κάποια στιγμή στη ζωή,ο άνθρωπος πρέπει να επιλέξει:να συνεχίσει να αντέχει αυτό που τον μικραίνει ή να βρεί το θάρρος να αφήσει πίσω του ότι δεν του επιτρέπει να μεγαλώσει.Και ίσως εκεί ακριβώς ανάμεσα στο ‘δεν αντέχω ‘ και στο ‘δεν μπορώ άλλο ‘ να μην τελειώνει ο άνθρωπος…Ίσως εκεί να αρχίζει.
