Γεώργιος Θαθαρόπουλος
Δάσκαλος Βυζαντινής Εκκλησιαστικής Μουσικής
Πολλές και σημαντικές υποχρεώσεις απορρέουν ως βασικές προϋποθέσεις για τα πρόσωπα που το υπηρετούν.
Η ορθή διακονία σε αυτό απαιτεί:
α΄- Γνώσεις ελληνικής γλώσσας
β΄- Γνώσεις εκκλησιαστικής μουσικής
Και μαζί με τα παραπάνω πρέπει να συνυπάρχουν σεμνότητα, ταπείνωση, σεβασμός, αφού όλο το περιβάλλον απαιτεί αυτές τις προϋποθέσεις ώστε η ψαλτική διακονία να είναι υγιής.
Ελληνική γλώσσα και εκκλησιαστική μουσική συνυπάρχουν ώστε να αποδίδεται το καλύτερο αποτέλεσμα στους ορθόδοξους χριστιανικούς ιερούς ναούς και για το λόγο αυτό απαιτείται, στοιχειωδώς τουλάχιστον, η γνώση των δυο αυτών πυλώνων στην ιερή διαδικασία των ιερών ακολουθιών της εκκλησίας. Είναι αδύνατον να αποδίδονται τα υψηλά νοήματα των ιερών κειμένων εάν οι ψάλτες δεν ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις της γλώσσας και της εκκλησιαστικής μουσικής. Απαγορεύεται αυστηρώς να μειώνουν το αποτέλεσμα της συνύπαρξης ποιητικού κειμένου και μουσικής.
Αιώνες και ιστορία του παρελθόντος, απαιτούν σεβασμό και δεν επιτρέπουν καμία κακοποίηση από την πλευρά του αναλογίου επειδή αναγκαστικά, δυστυχώς, επιλέχθηκαν χωρίς την πρέπουσα απαραίτητη αξιολόγηση από την εκκλησιαστική αρχή.
Κάθε αξιολόγηση όμως προϋποθέτει το αντίστοιχο σχολείο διδασκαλίας των αντιστοίχων γνώσεων. Η μόρφωση και η επιμόρφωση κρίνονται αναγκαίες. Η υπάρχουσα κατάσταση έχει ως αποτέλεσμα κάθε ψάλτης, μη έχων επίγνωση των ευθυνών του, να διεκδικεί το αλάθητο, με συνέπεια το χειρότερο να γίνεται χείριστο.
Εδώ πρέπει να τονισθεί ότι το εκκλησίασμα έχει τα ίδια δικαιώματα είτε κατοικεί στο χωριό είτε σε πόλεις ή μεγαλουπόλεις και είναι δεδομένος ο αντίστοιχος σεβασμός προς αυτό. Το μόνο που είναι θεμιτόν είναι η διαφορά στην ποιότητα της προσφοράς του ιεροψάλτη και όχι το κριτήριο της ασχήμιας.
Δε ζητείται η τελειότητα. Αλίμονο! Και τα λάθη συγχωρούνται ως ανθρώπινα.
Όλα μπορούν αν όχι να διορθωθούν να βελτιωθούν εφ’ όσον οι ψάλτες αντιληφθούν τα μεγέθη των ευθυνών τους που διαχειρίζονται και που τους αναλογούν.
Ως πρώτο βήμα βασικό είναι η μελέτη και κατάλληλη προετοιμασία. Μελέτη των ιερών κειμένων που θα ψαλλούν στο αναλόγιο και της μελωδίας των τροπαρίων.
Θα πρέπει να τονισθεί και να διευκρινισθεί ότι όπου αναφέρεται η εκκλησιαστική μουσική δε νοείται μόνον η επιστημονική τέχνη του ψάλλειν. Ο κάθε χαρακτηριζόμενος ως «πρακτικός» ευρίσκεται εντός του νυφμώνος και υποχρεούνται με την ακουστική εμπειρία του να εφαρμόσει την αντίστοιχη μελωδία στα τροπάρια που θα ψαλλούν.
Μελέτη και προετοιμασία είναι υποχρεωτικά για κάθε ιεροψάλτη. Αλλιώς ο χλευασμός και η ειρωνεία μαζί με το αμάρτημα ευρίσκονται πολύ κοντά.
Η ευθύνη είναι όλων! Και όχι μόνο των ιεροψαλτών αλλά και του ανώνυμου πλήθους των πιστών. Οι καλύτεροι κριτές όλου του ζητήματος είναι οι προσερχόμενοι και προσευχόμενοι χριστιανοί. Διότι και βλέπουν και ακούνε!
Και χωρίς γνώσεις μουσικής μπορούν και αξιολογούν! Και κρίνουν αδέκαστα!
Εάν οι ψάλτες συνέδραμαν στην προσευχή τους, έστω και στο ελάχιστο, τότε ο ψάλτης ανταποκρίθηκε στο ιερό σκοπό της παρουσίας του στο αναλόγιο. Διότι αυτό είναι το ζητούμενον!!!
