Η αναβίωση του εθίμου του "Φανού" στην Δράμα από το Σύνδεσμο Γραμμάτων και Τεχνών

..Η Αναβίωση του εθίμου του << Φανού >>, xαρακτηριστικό τηs Koζανίτικηs Aποκριάs στην πόλη τηs Δράμαs και συγκεκριμένα στην Πλατεία Ελευθερίαs, έγινε το Σάββατο 08 Φεβρουαρίου και ώρα 6.30μ.μ από τον ” Σύνδεσμος Γραμμάτων και Τεχνών Κοζάνης ” με Οικοδεσπότη και Διοργανωτή τον Σύλλογο των “Εκπαιδευτηρίων Ελληνικής Παράδοσης” με την συνοδεία ορχήστραs χάλκινων -πνευστών, από την περιοχή τηs Δυτικήs Μακεδονίαs.

..Προέρχεται από το αρχαίο ρήμα ”φαίνω”, το άναμμα δηλαδή φωτιάs σε βωμό στο σταυροδρόμι κάθε γειτονιάs και τα σατιρικά πειράγματα στο Κοζανίτικο γλωσσικό ιδίωμα.

Το έθιμο του ανάμματοs του << Φανού >> έχει παμπάλαιεs ρίζεs. Eίναι μία γιορτή με λατρευτικό αλλά και ανατρεπτικό χαρακτήρα που στήνεται γύρω από ένα βωμό στον οποίο η φωτιά καίει όλη την νύχτα και πραγματοποιείται το χρονικό διάστημα του εορταστικού 12ημέρου και ειδικότερα το βράδυ τηs << Tρανήs τηs Aποκριάs >> .

Το έθιμο στηρίζεται στην αυθόρμητη συμμετοχή του κόσμου που προετοιμάζει το Φανό ή τουs Φανούs και πρωτοστατεί στο γλέντι με τα παραδοσιακά αποκριάτικα τραγούδια , τα λεγόμενα <<ξινέντροπα >> ή τα << σκωπτικά >>και φυσικά πάντοτε υπό τουs ήχουs των πνευστών και των χάλκινων. Με το άναμμα των Φανών το βράδυ τηs Mεγάληs Aποκριάs οι συμμετέχοντεs αρχίζουν το τραγούδι και το χορό γύρω τουs. Αρχικά λέγονται τα τραγούδια τηs αγάπηs και του έρωτα και ορισμένα εμπνευσμένα από τα κατορθώματα των κλεφτών στην Επανάσταση.

Τα πιο τολμηρά λέγονται στην συνέχεια, είναι τα σκωπτικά και διακωμωδούν άνδρεs και γυναίκεs. Yπάρχουν όμωs και κάποια που είναι μόνο για μεγάλουs, τα λεγόμενα <<ξινέντροπα >> όπωs τα λένε στην Κοζάνη. Είναι πολύ αθυρόστομα και τραγουδιούνται αργά το βράδυ, τιs ώρεs που τα παλαιότερα χρόνια οι γυναίκεs και τα παιδιά επέστρεφαν στα σπίτια τουs. Aυτή θεωρείται η πιο δυνατή στιγμή σε όλη την διάρκεια των αποκριάτικων εκδηλώσεων.

Στο τραγούδι των Φανών κυρίαρχοs είναι ο ρόλοs του κορυφαίου τραγουδιστή, ο οποίοs τραγουδά συγκεκριμένα τραγούδια που λέγονται μόνο στο εορταστικό δωδεκαήμερο και την Κυριακή τηs Mεγάληs Aποκριάs. Oι παρευρισκόμενοι σχηματίζουν ένα κύκλο γύρω από την φωτιά και το κορυφαίο τραγουδιστή και με ρυθμό επαναλαμβάνουν τα λόγια του υπό το χτύπημα των χεριών τουs.

Το έθιμο επιβάλλει ο Δήμαρχοs να δίνει το έναυσμα τηs γιορτήs με το άναμμα του “Φανού” στην κεντρική πλατεία και στην συνέχεια ο ίδιοs να ”σύρει” τον χορό με το γνωστό Αποκριάτικο Σκοπό τηs περιοχήs τηs Kοζάνηs , το περίφημο << έντεκα >>.

.. ”Παιδί” πανάρχαιων θεών ο <<Φανόs >> με ένα μαγικό και συνάμα μοναδικό τρόπο καταφέρνει να ενώσει τουs ανθρώπουs γύρω από την φωτιά , η σκοπτική διάθεση , η σάτιρα και τα τραγούδια τουs έχουν τον πρώτο λόγο …