Ο ΛΑΟΓΡΑΦΟΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΟΡΚΑΣ ΕΞΙΣΤΟΡΕΙ ΣΤΟΝ ΠΡΩΙΝΟ ΛΟΓΟ
Συνδεδεμένη με την Κοζάνη είναι η Αγία Αικατερίνη , που γιορτάζει τη μνήμη της στις 25 Νοεμβρίου. Μάλιστα τα περισσότερα σπίτια στην Κοζάνη, ιδίως παλαιότερα, είχαν αρκετές Κατερίνες, ενώ μεγάλη ήταν και η παράδοση εορτασμού της Αγίας Αικατερίνης στο Επισκοπείο της Μητρόπολης Σερβίων και Κοζάνης. Η βαρύτητα που έδιναν στη γιορτή αυτή ήταν μεγάλη.
Όπως εξιστόρησε στον “Πρωινό Λόγο” ο λαογράφος Γιάννης Κορκάς: “Η λατρεία της Αγίας Αικατερίνης , το εκκλησάκι που βρίσκεται εντός του Επισκοπείου , είναι από αιώνες. Πανηγύριζε λαμπρά με τη συμμετοχή σχεδόν όλων των κοζανιτών. Αυτό γινόταν για να τιμήσουν την Αγία Αικατερίνη, ενώ μάλιστα την ημέρα της Εορτής έκλειναν τα μαγαζιά. Στην Κοζάνη το όνομα Κατερίνα είναι πολύ διαδεδομένο, μιας και σπίτι παρά σπίτι έχει όνομα Αικατερίνη, Κατερινούλα, Κατίνγκω , όπως λέγονταν παλιά. Μάλιστα σε ένα σπίτι μπορεί να βρισκόταν 8 Κατερίνες ή 6 σε μια γειτονιά. Κατά την παράδοση, οι γειτόνισσες του Επισκοπείου το καθάριζαν , άσπριζαν τους χώρους και το εκκλησάκι. Γιόρταζε όλη η γειτονιά, άσπριζαν τα σπίτια τους, σκούπιζαν και καθάριζαν το καλντερίμι εκείνα τα χρόνια. Φορούσαν τα γιορτινά τους και την ημέρα εκείνη οι πόρτες ήταν ανοιχτές και δέχονταν επισκέψεις μετά την εκκλησία, είτε είχαν Αικατερίνη να εορτάζει, είτε όχι. Αυτό γινόταν γιατί είχαν πολύ μεγάλο σεβασμό προς την Αγία. Την παραμονή και προ του Εσπερινού προσέρχονταν όλες όσες είχαν το όνομα και με το πρόσφορο (λειτουργιά), ζυμωμένο από τις γιαγιάδες, τυλιγμένο σε άσπρη κεντητή πετσέτα, τις λαμπάδες και το θυμίαμα , πήγαιναν την λειτουργιά στον Εσπερινό,. Ο ιερέας την ευλογούσε , άναβαν τη λαμπάδα και με το φως άναβαν το καντηλάκι στα εικονίσματα των σπιτιών, ως ένδειξη σεβασμού προς την Αγία. Ήταν εποχές όμορφες, που είχαν αγνότητα, πίστη και σεβασμό προς την Αγία. Επίσης, το Επισκοπείο άνοιγε τις πόρτες για να περάσει ο λαός μέσα. Οι λειτουργιές ήταν πάρα πολλές και κατά μια εκδοχή μπορούσαν να χορτάσουν 5000 άνθρωποι, κατά την παραβολή του Ευαγγελίου. Το Επισκοπείο ήταν γεμάτο κόσμο , οι γειτόνισσες που καθάριζαν είχαν από μια λαμπάδα αναμμένη. Η εικόνα αυτή ήταν θαυμάσια από κάθε άποψη θρησκευτικής ευλάβειας, ενώ ο αύλειος κόσμος ήταν γεμάτος από κόσμο. Επί μακαριστού Διονυσίου, κατασκευάστηκε και εξωτερική σκάλα για να ανεβαίνουν στο εκκλησάκι. Όταν πανηγύριζε ο ναός την 25η Νοεμβρίου, ήταν μια πάνδημη λειτουργία με σεβασμό προς την Αγία Αικατερίνη . Να θυμίσω δε ότι όταν παλιά περνούσαν οι άνθρωποι από το Επισκοπείο έκαναν το σταυρό τους, σε ένδειξη σεβασμού και ένα δείγμα της θρησκευτικότητας των κοζανιτών”.
Σήμερα, δυστυχώς δεν υπάρχει το εκκλησάκι της Αγίας Αικατερίνης στο Επισκοπείο , εντός αλλά ούτε και εκτός. Όπως σχολιάζει ο κ. Κορκας: “Είναι ένα από τα πολύ δύσκολα θέματα που συμβαίνουν με την Αγία. Δεν κάνω σχόλια για τη σημερινή κατάσταση για να μη διαταράξω τη θρησκευτικότητα των κοζανιτών, προς την Αγία Αικατερίνη μιας άλλης εποχής. Έχω δημοσιεύσει παλαιότερα από πότε υπήρξε το εκκλησάκι της Αγίας Αικατερίνης στο Επισκοπείο . Επί επισκόπου Μελετίου το 1785 είχε φέρει πολλά πράγματα από τα Σέρβια, όπου ήταν το Επισκοπείο , μεταξύ αυτών και ένα θυμιατό αργυρό που έγραφε “Αγία Αικατερίνη”. Έκτοτε, αυτό το θυμιατό έγινε αιτία για να χτιστεί ένα μικρό εκκλησάκι με μια εικόνα, όπου προσεύχονταν ο εκάστοτε επίσκοπος. Σιγά – σιγά μεγάλωνε το εκκλησάκι, από τον Μητροπολίτη Κωνσταντίνο Πλατής, αλλά πήρε τον πανηγυρισμό από την αγάπη, την αφοσίωση, την πίστη και την ευλάβεια του κόσμου που τιμούσαν την Αγία Αικατερίνη”.
Αυτά είναι γραμμένα στο βιβλίο του Γιάννη Δημόπουλου “Τα παρά του Αλιάκμονα εκκλησιαστικά”, που διετέλεσε γενικός γραμματέας στη Μητρόπολη . Ο κ. Κορκάς ευχήθηκε, τέλος, να αναγερθεί κάποια στιγμή το εκκλησάκι της Αγίας Αικατερίνης στο Επισκοπείο, ως άλλοτε…
Β.Σ.
