Δεν είναι πάντα τα γεγονότα που μας πονάνε. Δεν είναι η πράξη, η λέξη ή η απουσία από μόνα τους. Είναι το κενό ανάμεσα σε αυτό που συνέβη και σε αυτό που ελπίζουμε ότι θα συμβεί. Εκεί γεννιέται ο πόνος.

Ο άνθρωπος ζεί με προσδοκίες. Χτίζει σενάρια στο μυαλό του, επενδύει συναισθήματα, δίνει νόημα σε υποσχέσεις…πολλές φορές σιωπηλές.Περιμένει μια αγκαλιά που δεν ήρθε, μια συγνώμη που δεν ειπώθηκε, μια παρουσία που έμεινε απουσία. Και όταν η πραγματικότητα δεν συναντά αυτές τις προσδοκίες, η απογοήτευση μετατρέπεται σε πληγή.

Πολλές φορές λέμε ‘’δεν πειράζει‘’ αλλά μέσα μας πειράζει πολύ. Όχι γιατί συνέβη κάτι τραγικό, αλλά γιατί πιστέψαμε πως θα συνέβαινε κάτι όμορφο.Και αυτή η διάψευση έχει το βάρος της. Είναι η στιγμή που συνειδητοποιούμε ότι ο άλλος δεν είδε τα πράγματα όπως τα είδαμε εμείς ή δεν ένιωσε όπως νιώσαμε εμείς.

Ο πόνος από τις προσδοκίες, είναι ύπουλος. Δεν φαίνεται πάντα, δεν εξηγείται εύκολα.Κρύβεται πίσω από φράσεις όπως ‘’δεν περίμενα πολλά‘’ ή ‘’το ήξερα κατά βάθος‘’. Κι όμως περιμέναμε.Και αυτό δεν είναι αδυναμία…είναι ανθρώπινο.

Ίσως η λύση δεν είναι να σταματήσουμε να ελπίζουμε αλλά να μάθουμε να ξεχωρίζουμε τι αξίζει την προσμονή μας και τι όχι. Να ακούμε περισσότερο τις πράξεις και λιγότερο τις υποθέσεις μας. Να αγαπάμε, χωρίς όμως α χάνουμε τον εαυτό μας μέσα σε προσδοκίες που δεν μας ανήκουν.

Γιατί τελικά,δεν πληγωνόμαστε από αλήθεια. Πληγωνόμαστε από την απόσταση ανάμεσα στην αλήθεια και σε αυτό που θέλαμε να είναι αλήθεια. Και εκεί, χρειάζεται κατανόηση, αποδοχή…και πάνω απ’ όλα…φροντίδα προς τον εαυτό μας.

Ο ψυχικός πόνος σπάνια προέρχεται αποκλειστικά από τα γεγονότα. Πιό συχνά γεννιέται από τις προσδοκίες μας γι’ αυτά. Από τις ερμηνείες που τους δώσαμε, από τα νοήματα που φορτώσαμε στους άλλους και στις καταστάσεις. Από το ‘’πίστευα πως…’’, το ‘’νόμιζα ότι…’’, το ‘’περίμενα να…’’.

Στην ψυχολογία οι προσδοκίες λειτουργούν σαν εσωτερικά συμβόλαια. Χωρίς να το αντιλαμβανόμαστε, δημιουργούμε σιωπηλές συμφωνίες με τους ανθρώπους γύρω μας…ότι θα μας καταλάβουν, ότι θα ανταποκριθούν όπως θα κάναμε εμείς, ότι θα σταθούν όπως τους έχουμε φανταστεί. Όταν αυτά τα συμβόλαια παραβιάζονται,ο πόνος δεν αφορά μόνο το παρόν γεγονός αφορά την κατάρρευση μιας εσωτερικής εικόνας.

Δεν πονάει τόσο η πράξη ή η απουσία. Πονάει η διάψευση της ανάγκης μας να νιώσουμε σημαντικοί, ασφαλείς, επιλεγμένοι. Πονάει το ότι επενδύσαμε συναισθηματικά εκεί που δεν υπήρχε η ίδια διαθεσιμότητα. Και αυτό συχνά ενεργοποιεί παλιότερες εμπειρίες απόρριψης ή μη αναγνώρισης.

Η αυτογνωσία ξεκινά όταν σταματάμε να ρωτάμε μόνο ‘’τί έκανε ο άλλος;’’ και τολμάμε να ρωτήσουμε ‘’τι περίμενα εγώ;’’ Και ‘’από που γεννήθηκε αυτή η προσδοκία;’’. Ήταν ρεαλιστική; Είχε εκφραστεί; Ήταν ανάγκη μου ή προβολή μου πάνω στον άλλον;

Αυτό δεν σημαίνει να πάψουμε να έχουμε ανάγκες ή να χαμηλώσουμε την αξία μας. Σημαίνει να αναλαμβάνουμε την ευθύνη των προσδοκιών μας. Να αναγνωρίζουμε ότι οι άλλοι δεν είναι υποχρεωμένοι να καλύψουν κενά που δεν τους έχουμε επικοινωνήσει ή που προϋπάρχουν μέσα μας.

Η ωριμότητα έρχεται όταν μπορούμε να κρατήσουμε δύο αλήθειες ταυτόχρονα…. Ότι ο πόνος μας είναι πραγματικός και έγκυρος, αλλά και ότι δεν προέρχεται πάντα από κακή πρόθεση του άλλου. Συχνά προέρχεται από την απόσταση ανάμεσα σε αυτό που χρειαζόμασταν και σε αυτό που τελικά λάβαμε.

Και κάπου εκεί η πληγή γίνεται πρόκληση. Πρόκληση να γνωρίσουμε καλύτερα τις ανάγκες μας, να θέσουμε πιο καθαρά όρια,να επιλέγουμε ανθρώπους που μπορούν…και θέλουν…να συναντήσουν την αλήθεια μας. Γιατί όταν οι προσδοκίες συναντούν την επίγνωση,ο πόνος μετατρέπεται σε γνώση. Και η γνώση σε φροντίδα προς τον εαυτό.

Ίσως τελικά η μεγαλύτερη πράξη αυτογνωσίας, δεν είναι να ελέγξουμε όσα μας συμβαίνουν, αλλά να κατανοήσουμε τι περιμένουμε από αυτά. Να σταθούμε με ειλικρίνεια απέναντι στις προσδοκίες μας και να αναγνωρίσουμε τον ρόλο τους τον πόνο μας.Όχι …για να κατηγορήσουμε τον εαυτό μας αλλά για να τον ακούσουμε πραγματικά.

Όταν αρχίζουμε να βλέπουμε καθαρά τι είναι δικό μας και τι ανήκει στον άλλον, ο πόνος χάνει την δύναμη να μας εγκλωβίζει. Μετατρέπεται σε γνώση,σε επίγνωση,σε ένα βήμα πιο κοντά στον εαυτό μας.Και τότε, ακόμα κι αν κάτι δεν γίνει όπως το περιμέναμε,δεν μας διαλύει…Μας μαθαίνει ….

Γιατί πραγματική γαλήνη δεν έρχεται όταν όλα εξελίσσονται όπως τα θέλουμε, αλλά όταν μαθαίνουμε να στεκόμαστε ακέραιοι απέναντι σε όσα δεν έγιναν.Με κατανόηση, αποδοχή και σεβασμό προς τις ανάγκες μας.

Κάθε φορά που κάτι εξελίσσεται όπως το είχαμε φανταστεί, αποκαλύπτεται μία ανάγκη μας.Μια ανάγκη για αποδοχή, σύνδεση, ασφάλεια και αναγνώριση.Όταν αυτές οι ανάγκες μένουν ανεκπλήρωτες από τους άλλους,η ευθύνη επιστρέφει σε εμάς…να τις αναγνωρίσουμε,να τις σεβαστούμε και να μάθουμε πως να τις καλύπτουμε με πιο υγιείς τρόπους.

Η επίγνωση αυτή δεν ακυρώνει τον πόνο..τον μεταμορφώνει.Μας βοηθά να σταματήσουμε να επαναλαμβάνουμε τα ίδια μοτίβα,να μην επενδύουμε συναισθηματικά εκεί όπου δεν υπάρχει διαθεσιμότητα και να επιλέγουμε σχέσεις βασισμένες στην πραγματικότητα και όχι στην ελπίδα ότι ‘’κάτι θα αλλάξει ‘’.Και τότε συμβαίνει κάτι ουσιαστικό…ο πόνος παύει να είναι πληγή και γίνεται καθοδήγηση.Μας δείχνει τα όρια μας,τις αξίες μας και το σημείο όπου χρειάζεται περισσότερη αυτοφροντίδα.Γιατί όσο πιο συνειδητά στεκόμαστε απέναντι στις προσδοκίες μας, τόσο λιγότερο εξαρτάται η ψυχική μας ισορροπία από το τι θα κάνουν οι άλλοι.

Η αληθινή ωριμότητα δεν βρίσκεται στην απουσία προσδοκιών, αλλά στην παρουσία επίγνωσης.Εκεϊ όπου μαθαίνουμε να αγαπάμε χωρίς να χανόμαστε και να ελπίζουμε χωρίς να προδίδουμε τον εαυτό μας.

Ίσως τελικά ο πόνος να μην είναι πάντα παιδί των γεγονότων, αλλά των προσδοκιών μας.Όχι τόσο αυτού που συνέβη, όσο αυτού που δεν συνέβη ποτέ.Εκεί,στο κενό ανάμεσα στην ελπίδα και την πραγματικότητα γεννιούνται οι πιο σιωπηλές πληγές.

Και όμως, μέσα σε αυτή την διαπίστωση κρύβεται και μια ήσυχη απελευθέρωση.Γιατί οι προσδοκίες είναι δικές μας, τότε δική μας μπορεί να γίνει η επαναδιαπραγμάτευσή μας.Να μάθουμε να ελπίζουμε χωρίς να δεσμευόμαστε,να ονειρευόμαστε χωρίς να απαιτούμε,να αγαπάμε χωρίς να προϋποθέτουμε.

Δεν είναι αδιαφορία.Είναι ωριμότητα.Είναι η κατανόηση πως οι άνθρωποι,οι καταστάσεις και η ζωή δεν μας χρωστούν την ουτοπία των σεναρίων μας.Και όταν το αποδεχτούμε,ο πόνος δεν εξαφανίζεται…αλλά μαλακώνει.Γίνεται πιο ανθρώπινος, πιο διαχειρίσιμος, λιγότερο άδικος.

Γιατί,στο τέλος της ημέρας,δεν πληγωνόμαστε μόνο από την πραγματικότητα.Πληγωνόμαστε και από τις ιστορίες που γράψαμε γι’αυτήν πρίν καν συμβεί.Και ίσως η αληθινή γαλήνη να αρχίζει τη στιγμή που επιτρέπουμε στη ζωή να μας εκπλήξει, αντί να την υπαγορεύουμε το πώς θα έπρεπε να είναι.

ΒΙΣΚΑ ΖΩΗ-ΠΟΛΥΞΕΝΗ