Η προκαταρτική έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στα προγράμματα κατάρτισης και αναβάθμισης δεξιοτήτων του Ταμείου Δίκαιης Μετάβασης προβληματίζει κι ενώ θα έπρεπε να αποτελεί αντικείμενο εκτενούς συζήτησης γίνεται προσπάθεια να θαφτεί. Οι ελεγκτές θεωρούν ότι οι πρακτικές που εφαρμόζει η Διαχειριστική Αρχή του ΔΑΜ αυξάνει τον κίνδυνο απάτης στην επιλογή πράξεων και διαδικασιών δημόσιων συμβάσεων.
Γίνεται αναφορά σε περιορισμένες ανταγωνιστικές διαδικασίες στην επιλογή των πράξεων, στον υψηλό βαθμό υπεργολαβίας των δράσεων κατάρτισης σε συγκεκριμένους παρόχους, αλλά και σε κίνδυνους που συνδέονται με την πιστοποίηση των ικανοτήτων και τις απαιτήσεις διαπίστευσης.
Αναφέρεται χαρακτηριστικά ότι ενώ τα έγγραφα του διαγωνισμού συμμορφώνονταν τυπικά με την ΕΕ, δεν δικαιολογούσαν ουσιαστικά την απόφαση να μην υποδιαιρεθούν οι συμβάσεις σε παρτίδες. Ο γενικός χαρακτήρας των αιτιολογήσεων που δόθηκαν και η απουσία τεκμηριωμένης αξιολόγησης εναλλακτικών δομών προμηθειών υπονόμευσαν τη διαφάνεια και την ανταγωνιστική πρόσβαση.
Ευνοήθηκαν οι μεγάλοι
Ομαδοποιώντας όλες τις δραστηριότητες υπηρεσιών σε μία ενιαία σύμβαση υψηλής αξίας, ο σχεδιασμός της προμήθειας ευνόησε τους μεγάλους φορείς και τις ομάδες οικονομικών φορέων, ενώ οι μικρότεροι ή εξειδικευμένοι πάροχοι υποβιβάστηκαν σε μεγάλο βαθμό σε επίπεδο υπεργολαβίας. Αυτό μπορεί να έχει μειώσει τον ανταγωνισμό και να έχει αυξήσει τον κίνδυνο συγκέντρωσης της αγοράς, ιδίως δεδομένου του περιορισμένου αριθμού εξουσιοδοτημένων φορέων πιστοποίησης.
Θεωρητική εκπαίδευση διαδικτυακά
Η θεωρητική εκπαίδευση σε όλες αυτές τις δραστηριότητες παρεχόταν αποκλειστικά διαδικτυακά, με σαφή υπεροχή της ηλεκτρονικής μάθησης έναντι της εξ αποστάσεως εκπαίδευσης.
Συγκεκριμένα:
• Σε προγράμματα χωρίς πρακτική άσκηση — συγκεκριμένα στη Λέσβο, Κοζάνη και Καστοριά — η ηλεκτρονική μάθηση αντιπροσώπευε σταθερά το 80% της θεωρητικής εκπαίδευσης. Το πρόγραμμα στη Φλώρινα αποτελούσε εξαίρεση, με την ηλεκτρονική μάθηση να αντιπροσωπεύει το 65% της θεωρητικής εκπαίδευσης.
Ανησυχίες για το αποτέλεσμα της κατάρτισης
Παρόλο που τα έγγραφα της πρόσκλησης και του διαγωνισμού επέτρεπαν αυτήν τη μορφή εκπαίδευσης καθώς και
τροποποιήσεις από τη μία μορφή εκπαίδευσης στην άλλη, η κυριαρχία της ηλεκτρονικής μάθησης και η αντικατάσταση της πρακτικής εκπαίδευσης με θεωρητικά στοιχεία εγείρει ανησυχίες σχετικά με την επάρκεια της απόκτησης δεξιοτήτων από τους συμμετέχοντες. Η αποτελεσματικότητα της ηλεκτρονικής εκπαίδευσης εξαρτάται από την ομάδα-στόχο του προγράμματος εκπαίδευσης, τις ιδιαιτερότητες του αντικειμένου και τους στόχους που επιδιώκει να επιτύχει το πρόγραμμα εκπαίδευσης. Αυτό σημαίνει ότι η ηλεκτρονική εκπαίδευση δεν είναι πάντα κατάλληλη και θα πρέπει να προσφέρεται στους συμμετέχοντες μόνο μετά την αξιολόγηση των παραπάνω στοιχείων. Παρ’ όλα αυτά, οι Διαχειριστικές Αρχές/Εξωτερικοί Φορείς (ΔΑ) δεν πραγματοποίησαν καμία αξιολόγηση σχετικά με την καταλληλότητα και την επάρκεια αυτής (ή οποιασδήποτε άλλης) μορφής παράδοσης κατά την αξιολόγηση της πρότασης έργου.
Επιπλέον, η διαχειριστική αρχή δεν επαλήθευσε συστηματικά τη συμμετοχή των συμμετεχόντων ή τη συμμόρφωση με τις απαιτήσεις κατάρτισης για την ηλεκτρονική μάθηση. Παρόλο που οι αναφορές που δημιουργούνται από το σύστημα αποτελούν σημαντικό εργαλείο επαλήθευσης, καταγράφουν μόνο τις ώρες ολοκλήρωσης. Επομένως, δεν παρέχουν καμία ένδειξη σχετικά με την ποιότητα της κατάρτισης ή εάν το περιεχόμενό της παρακολουθήθηκε και έγινε σωστά κατανοητό.
Πόροι χαμένοι
Αυτές οι πρακτικές δεν συνάδουν με την αρχή της αποτελεσματικότητας, το οποίο απαιτεί οι πόροι του προγράμματος να χρησιμοποιούνται σύμφωνα με τις αρχές της χρηστής οικονομικής διαχείρισης, συμπεριλαμβανομένης της αποτελεσματικότητας και της αποδοτικότητας. Η έλλειψη διασφάλισης σχετικά με την επίτευξη των προγραμματισμένων αποτελεσμάτων και η απουσία συστηματικής επαλήθευσης της συμμετοχής των συμμετεχόντων αυξάνουν τον κίνδυνο να μην χρησιμοποιηθούν οι πόροι για τη μεγιστοποίηση των αποτελεσμάτων ή για να επιτευχθεί οποιοδήποτε συγκεκριμένο αποτέλεσμα.
Ιωάννα Παπαδημητρίου
Έφοδος στο Επιμελητήριο Κοζάνης: Φύλλο και φτερό το πρόγραμμα δεξιοτήτων από την Ε.Ε.
