Το Υπουργείο Πολιτισμού, η Περιφέρεια Δυτικής Μακεδονίας, η  Ιερά Μητρόπολη Σερβίων – Κοζάνης και το Εκκλησιαστικό Συμβούλιο του Καθεδρικού Ι. Ναού Αγίου Νικολάου Κοζάνης προχωρούν σε προγραμματική σύμβαση για τη  «Συντήρηση και αποκατάσταση των εικόνων του τέμπλου, της εικόνας της Παναγίας Πορταΐτισσας καθώς και της  αποκάλυψης των κιόνων και της κάτω διακοσμητικής ζώνης από μεταγενέστερα επιχρίσματα του Ιερού Μητροπολιτικού Ναού Αγίου Νικολάου Κοζάνης». Ο προϋπολογισμός του έργου ανέρχεται στο ποσό των 79.955  € (με Φ.Π.Α.) από πόρους της Περιφέρειας Δυτικής Μακεδονίας.

Ειδικότερα, περιλαμβάνονται:

  • τριάντα μία (31) εικόνες που βρίσκονται στο ξυλόγλυπτο τέμπλο (8 Δεσποτικές και 23 Αποστολικού) και μία (1) εικόνα που βρίσκεται στο νότιο προσκυνητάρι του κυρίως ναού.
  • εργασίες για την αποκάλυψη των κιόνων και της κάτω διακοσμητικής ζώνης των τοιχογραφιών, που χρονολογούνται το 1730, από μεταγενέστερα επιχρίσματα, το σύνολο των τετραγωνικών μέτρων των οποίων ανέρχεται στα 105.

Για τις εικόνες του τέμπλου

Αριθμούνται είκοσι τρεις (23) εικόνες με παραστάσεις από το Χριστολογικό κύκλο, τον βίο της Παναγίας καθώς και διαφόρων Αγίων της ορθόδοξης εκκλησίας. Το μεγαλύτερο μέρος έχει φιλοτεχνηθεί από τον ζωγράφο Δημήτριο Λάντζο. Με βάση την υπογραφή που υπάρχει σε μερικές εικόνες αλλά και τα γενικά χαρακτηριστικά της τεχνοτροπίας πρέπει να αποδοθούν στον ζωγράφο Δημήτριο Λάντζο, με ορισμένες  επιφυλάξεις, δεκατρείς (13) εικόνες. Σε μια ξεχωριστή ομάδα συγκαταλέγονται τρεις (3) εικόνες άλλου εργαστηρίου χωρίς όμως υπογραφή ή ημερομηνία, που κατά θα μπορούσαν να αποδοθούν στον χρωστήρα του Δημητρίου Κωνσταντίνου εκ Κοζάνης, δραστήριου ζωγράφου στην ευρύτερη περιοχή στο β΄ μισό του 18ου αιώνα. Οι υπόλοιπες εφτά εικόνες που συμπληρώνουν το αποστολικό είναι διαφορετικής τεχνοτροπίας μεγέθους χωρίς να υπάρχει ούτε σε αυτές υπογραφή ή ημερομηνία, χρονολογούνται όμως με βάση τεχνοτροπικά κριτήρια στο β΄μισό του 18ου αιώνα έως τις πρώτες δεκαετίες του 19ου.

Το τέμπλο αριθμεί οχτώ (8) δεσποτικές εικόνες, έργα του Εδεσσαίου ζωγράφου Αποστόλη Λονγγίνου (γνωστός στη βιβλιογραφία και ως Αποστόλης Λογγιανός Βοδενιώτης). Φιλοτεχνήθηκαν σύμφωνα με την επιγραφή που υπάρχει στην εικόνα του Αγίου Νικολάου το 1766.

Η εικόνα της Παναγίας Πορταΐτισσας βρίσκεται στο νότιο προσκυνητάρι του κυρίως ναού. Μαζί με την εικόνα του Αγίου Νικολάου που βρίσκεται στο αντίστοιχο βόρειο προσκυνητάρι αποτελούν δύο από τις σημαντικότερες εικόνες του ναού για τον θρησκευόμενο κόσμο της Κοζάνης. Πρόκειται για εικόνα στον εικονογραφικό τύπο της γνωστής Πορταΐτισσας των Ιβήρων. Δεν υπάρχουν πληροφορίες για το πότε φιλοτεχνήθηκε και από ποιον καλλιτέχνη, το ορατό στρώμα των τοιχογραφιών υποδεικνύει μια χρονολόγηση μέσα στον 19ο αιώνα. Η επιφάνεια της εικόνας καλύπτεται από ασημένια επένδυση – πάμφυλλο που φέρει επιγραφή με τη χρονολογία 1922.

Π.Κ.