Η 150ΕΤΗΡΙΣ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΗΣ ΦΙΛΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΑΔΕΛΦΟΤΗΣ
ΚΑΙ ΤΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΤΣΟΤΥΛΙΟΥ
* Η ΒΡΑΒΕΥΣΗ ΤΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΑΘΗΝΩΝ *
Αλεξάνδρου Σωτ. Μπακαΐμη
Πρώην Καθηγητή του Γυμνασίου Τσοτυλίου
και των Ελληνικών Σχολών Κωνσταντινουπόλεως
Φέτος – έτος σωτήριον 2021 – συμπληρώνονται 150 χρόνια ακριβώς από την ίδρυση της Μακεδονικής Φιλεκπαιδευτικής Αδελφότητος και του υπ’ αυτής το αυτό έτος (1871) ιδρυθέντος Ιστορικού Γυμνασίου Τσοτυλίου. Πρόκειται για δύο λαμπρά καθιδρύματα που προσέφεραν πλουσιοπαρόχως στα μαύρα χρόνια της σκλαβιάς («ἐν χαλεπαῖς καί ἀνηλίοις τοῦ παρελθόντος ἡμέραις», για να δανειστώ μια χαρακτηριστική φράση από σχετικό άρθρο του «ΝΕΟΛΟΓΟΥ» Κων/πόλεως της 28.9.1871) εξαιρετικά πολύτιμες υπηρεσίες στην Παιδεία και το Έθνος γενικότερα.
Το Γυμνάσιο Τσοτυλίου ειδικότερα –πρώτο στη Δυτική Μακεδονία και τρίτο στον ευρύτερο Μακεδονικό χώρο –θα μείνει στην Ιστορία ως ο Τηλαυγής Φάρος της Παιδείας, στον οποίο καλλιεργούνταν επισταμένως τα ελληνικά γράμματα και, παραλλήλως, η Ιδέα της Ελευθερίας.
Αξίζει στο σημείο αυτό να υπογραμμισθεί ιδιαίτερα ότι η Μ. Φ. Αδελφότης και το Γυμνάσιο Τσοτυλίου ιδρύθηκαν ένα μόλις έτος μετά την απόσχεση της Βουλγαρικής Εκκλησίας από το Οικουμενικό Πατριαρχείο και την ίδρυση της λεγόμενης Βουλγαρικής Εξαρχίας, η οποία επισώρευσε μύρια όσα κακά στη Μακεδονία και ιδιαίτερα στην ακριτική και ευαίσθητη Δ. Μακεδονία, ιδρύοντας βουλγαρικές εκκλησίες και βουλγαρικά σχολεία, διορίζοντας Βουλγάρους ιερείς και δασκάλους και επιδιώκοντας διά πυρός και σιδήρου να επιβάλει τη βουλγαρική γλώσσα.
Για όλους αυτούς τους λόγους καθοριστικός υπήρξε ο ρόλος του Οικουμενικού Πατριαρχείου στην ίδρυση και ασφαλή πορεία τόσο της Αδελφότητος, όσο και του Γυμνασίου Τσοτυλίου.
Θεωρώ σκόπιμο στο σημείο αυτό, διά του λόγου το αληθές, να αναφέρω ότι ο τότε Οικουμενικός Πατριάρχης Άνθιμος ο ΣΤ΄ μόλις ενημερώθηκε (ασφαλώς από τον εκ Ροδοχωρίου Βοΐου καταγόμενο Μητροπολίτη Νικαίας Ιωαννίκιο του Οικουμενικού Θρόνου) περί της ιδρύσεως της Μ. Φ. Αδελφότητος και του ιερού της σκοπού, της ιδρύσεως δηλαδή στην ακριτική Δυτική Μακεδονία «Αλληλοδιδακτικής και Ελληνικής Σχολής, ως και Ελληνικού Γυμνασίου», τέλεσε την Κυριακή 19 Σεπτεμβρίου 1871 στον Πατριαρχικό Ναό Αγίου Γεωργίου Πατριαρχική και Συνοδική Θεία Λειτουργία «μετά τρεισκαίδεκα Μητροπολιτών» (με 13 Αρχιερείς)! Ο λόγος που εξεφώνησε την ιστορική εκείνη ημέρα ο Οικουμενικός Πατριάρχης ήταν αφιερωμένος στην αγάπη, επειδή ήθελε να υπογραμμίσει ιδιαίτερα ότι η αγάπη είναι θεμέλιο και προϋπόθεση πάσης ατομικής και συλλογικής δραστηριότητος, όπως εν προκειμένω η ίδρυση και λειτουργία του Γυμνασίου Τσοτυλίου.
Θα χρειαζόταν χρόνος πολύς για να αναφέρει κανείς, έστω και λακωνικά, τις καίριες και εξόχως αποτελεσματικές αποφάσεις και ενέργειες του Οικουμενικού Πατριαρχείου υπέρ της Μακ/κής Φιλεκπ/κής Αδελφότητος και του Γυμνασίου Τσοτυλίου. Θα μνημονεύσω όμως δύο ακόμη, για να καταδειχθεί περιτράνως το μέγεθος της συμβολής του Κέντρου της Ορθοδοξίας όχι μόνο στην ίδρυση αλλά και στην ασφαλή πορεία των ανωτέρω δύο περιωνύμων καθιδρυμάτων. Θυμίζω, λοιπόν, ότι το εν Βεφά Μεϊντάν Κων/πόλεως Βυζαντινό Αγίασμα της Κοιμήσεως της Θεοτόκου διέθετε επί 42 έτη (1871-1912) όλα τα έσοδά του υπέρ του Γυμνασίου Τσοτυλίου, σύμφωνα με εντειχισμένη ενεπίγραφη μαρμάρινη πλάκα, η οποία μας πληροφορεί ότι τα έσοδα του εν λόγω Αγιάσματος διετίθεντο για τη λειτουργία και συντήρηση των εν Τσοτυλίω Εκπαιδευτηρίων.
Αλλά και αργότερα, εν έτει σωτηρίω 1880, όταν η Διευθύνουσα Επιτροπή της Αδελφότητος αντιμετώπιζε σοβαρά προβλήματα αφορώντα περιουσιακά στοιχεία του Γυμνασίου Τσοτυλίου, ο τότε Οικουμενικός Πατριάρχης Ιωακείμ ο Γ΄ απέλυσε Πατριαρχικό και Συνοδικό Σιγιλλιώδες εν μεμβράναις Γράμμα, το οποίο μεταξύ άλλων διαλαμβάνει και τα εξής: «Το Γυμνάσιον Τσοτυλίου, ώσπερ και η περιουσία αυτού, διατελεί αείποτε υπό την ανωτάτην εποπτείαν του κατά καιρόν Οικουμενικού Πατριάρχου».
Μέγα, λοιπόν, θερμό και διαρκές το ενδιαφέρον του Οικουμενικού Πατριαρχείου για τη Μ. Φ. Αδελφότητα και το Γυμνάσιο Τσοτυλίου. Για όλους αυτούς τους λόγους και επειδή, επιπλέον, πολλές φορές κατά τη θητεία μου στην περιώνυμη Σχολή Χάλκης συζητούσα με τον σημερινό Οικουμενικό Πατριάρχη Κύριο Κύριο Βαρθολομαίο περί του Γυμνασίου Τσοτυλίου και των στενών δεσμών του μετά του Σεπτού Οικουμενικού Πατριαρχείου, το 1999 παρακάλεσα την Παναγιότητά Του να επισκεφθεί επισήμως και να ευλογήσει ολοθύμως το ιστορικό Γυμνάσιο Τσοτυλίου, το πολλάκις κατά το παρελθόν πολυειδώς και πολυτρόπως ευνοηθέν παρά του Οικουμενικού Πατριαρχείου.
Έτσι, λοιπόν, το Γυμνάσιό μας ευτύχησε εν έτει 1999 να υποδεχθεί για πρώτη φορά Οικουμενικό Πατριάρχη, την Α. Θ. Παναγιότητα τον Αρχιεπίσκοπο Κωνσταντινουπόλεως Νέας Ρώμης και Οικουμενικό Πατριάρχη Κύριο Κύριο Βαρθολομαίο εκ της «παιπαλοέσσης» Ίμβρου του Ανατολικού Αιγαίου καταγόμενο.
Μέγα το γεγονός και μεγίστη ομολογουμένως η προσγενομένη τιμή στην Επαρχία μας, στην κωμόπολη Τσοτυλίου και ιδιαίτερα στο Γυμνάσιό της και ανεκλάλητη, φυσικά, η χαρά και η συγκίνηση όλων μας.
Η ΒΡΑΒΕΥΣΗ ΤΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΤΣΟΤΥΛΙΟΥ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΑΘΗΝΩΝ
Φέτος το ιστορικό Γυμνάσιο Τσοτυλίου, στα 150 χρόνια από την ίδρυσή του, λόγω της πολύχρονης και εξαιρετικά πολύτιμης εκπαιδευτικής και εθνικής προσφοράς του ευτύχησε να δεχθεί άλλη μια πολύ μεγάλη τιμή: Η Ακαδημία Αθηνών, το ανώτατο πνευματικό Ίδρυμα της χώρας μας, κατόπιν ενεργειών μας εξ ονόματος του Δ. Συμβουλίου του Συνδέσμου Φοιτησάντων στο Γυμνάσιο Τσοτυλίου, έκαμε γηθοσύνως δεκτή την αίτησή μας περί βραβεύσεως του Γυμνασίου Τσοτυλίου και την 23η Μαρτίου (2021) ανακοίνωσε επισήμως διά του Γενικού Γραμματέως της: «Απονέμεται βραβείο της Ακαδημίας Αθηνών στο Τσοτύλιον Γυμνάσιον Δυτικής Μακεδονίας για την επί 150 έτη μέγιστη και πολυτιμότατη προσφορά του στην Παιδεία, την Κοινωνία και το Έθνος γενικότερα».
Μέγιστη, πολυτιμότατη και πολυσχιδής πράγματι η προσφορά του Γυμνασίου μας, αλλά μέγιστη και η προσγενομένη σε αυτό τιμή από την Ακαδημία των Αθανάτων. Ανείπωτη δε η χαρά και η ικανοποίηση όλων των Δυτικομακεδόνων, προπάντων δε όλων όσοι ευτύχησαν να φοιτήσουν και να γαλουχηθούν στο λαμπρό αυτό Παιδαγωγείο, που η φήμη του εξαπλώθηκε παλαιότερα απανταχού του Ελληνισμού.
Τώρα δικαιούται να σεμνύνεται το Γυμνάσιο Τσοτυλίου ότι εν έτει σωτηρίω 1999 είχε τη μεγάλη τιμή να το επισκεφθεί και να το ευλογήσει ο Οικουμενικός Πατριάρχης Κύριος Κύριος Βαρθολομαίος, φέτος δε επί τη 150ετηρίδι του ότι είχε την επίσης μεγάλη τιμή να το βραβεύσει η Ακαδημία Αθηνών, το ανώτατο πνευματικό Ίδρυμα της χώρας μας.
Με την ευκαιρία αυτή το Δ. Σ. του Συνδέσμου Φοιτησάντων στο Γυμνάσιο Τσοτυλίου ευχαριστεί θερμότατα εκ μέσης ψυχής και καρδίας τους αμέτρητους συμπατριώτες μας και κυρίως τους παλαιούς ιδιαίτερα αγαπητούς μου μαθητές για τη μεγάλη χαρά και ικανοποίηση που τους διακατέχουν για τη βράβευση του Γυμνασίου μας, καθώς επίσης και για τα θερμά συγχαρητήριά τους.
Δικαιολογημένη η χαρά όλων μας, διότι τόσο η σεπτή επίσκεψη της Α. Θειοτάτης Παναγιότητος του Αρχιεπισκόπου Κωνσταντινουπόλεως Νέας Ρώμης και Οικουμενικού Πατριάρχου Κυρίου Κυρίου Βαρθολομαίου στο «περιφημότερο ελληνικό γυμνάσιο του Βορρά», κατά την έκφραση του πρώην προέδρου της Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών Ν. Μέρτζου, όσο και η πρόσφατη βράβευσή του από την Ακαδημία Αθηνών, αποτελούν, πέραν των άλλων, ηχηρή απάντηση σε όσους διανοήθηκαν στο παρελθόν να «καταργήσουν» το Λύκειο Τσοτυλίου και μαζί αποτελούν ευγενική προειδοποίηση σε όσους τυχόν θα θελήσουν «χείρα επιβαλείν» στο εξόχως τιμημένο και ιδιαζόντως βραβευμένο ιστορικό Γυμνάσιο Τσοτυλίου.
