Εξαιρετικά δημοφιλές στη σύγχρονη θεραπευτική και προληπτική ιατρική
Τα τελευταία χρόνια υπάρχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον όσον αφορά στην απομόνωση και αξιολόγησηνέων βιοδραστικών ουσιών από τους φυσικές πηγές με ευεργετικά αποτελέσματα για την υγεία.
Ο κρόκος είναι ένα αντιοξειδωτικό φυτικό παράγωγο που περιέχει σημαντικά βιοδραστικά συστατικά (κροκίνη, σαφρανάλη) με πιθανές αντι-λιπιδαιμικές ιδιότητες. Το φυτό είναι γνωστό ως CrocussativusL, fam. Iridaceaeενώ στην Ελλάδα είναι γνωστό ως Κρόκος Κοζάνης ή σαφράν και τείνει να γίνει εξαιρετικά δημοφιλές στη σύγχρονη θεραπευτική και προληπτική ιατρική.
Στο πλαίσιο αυτό η ερευνητική μας ομάδα διερεύνησε με ιδιαίτερα θετικά αποτελέσματα τα ακόλουθα:
1) Παρασκευάστηκαν τυποποιημένα σταθερά στερεάεκχυλίσματα από τα στίγματα του Crocussativus (εκχυλίσματακρόκου), ροσδιορίστηκε η ποσοτική και ποιοτική σύνθεση των εκχυλισμάτων ως προς τα κύρια βιοδραστικάσυστατικά κροκίνη και σαφρανάλη, έγινε φυσικοχημικός χαρακτηρισμός και προσδιορίστηκε η διαλυτότητα κορεσμού και η φυσική σταθερότητα των δραστικών συστατικών, σύμφωνα με τις κατευθυντήριες οδηγίες του Ευρωπαϊκού και του Αμερικάνικου οργανισμού φαρμάκων.
2) Πραγματοποιήθηκε φαρμακοκινητική μελέτη σε μύεςκαι βρέθηκε ότι το κύριο δραστικό συστατικό κροκετίνη συσσωρεύεται στην καρδιά και στο ήπαρ.
3) Διαπιστώθηκε ηαντιαθηρωματικήδράση του εκχυλίσματος κρόκου μετά από καθημερινή χορήγηση επί 4 εβδομάδες σε μύες σε τρία επίπεδα δόσης 30, 60 και 90 mg/kg βάρους σώματος, καθώς και η βελτίωση και καλύτερη επίτευξη γλυκαιμικού ελέγχου στα ζώα που λαμβάνουν εκχύλισμα κρόκου (σε όλες οι δόσεις).
4) Διαπιστώθηκε ηκαρδιοπροστατευτική δράση του εκχυλίσματος κρόκουμετά από πρόκληση εμφράγματοςτου μυοκαρδίου σε μύες όπουτο εκχύλισμα κρόκου βρέθηκε να μειώνει την έκταση του εμφράγματος σε σύγκριση με την ομάδα ελέγχου μετά από καθημερινή χορήγηση δόσης 60 mg/kg βαρους σώματος επί 4 εβδομάδες.
(επισυνάπτονται οι παρουσιάσεις των αποτελεσμάτων σε ελληνικά και διεθνή συνέδρια).
Με βάση τα παραπάνω αποτελέσματαθεωρούμε επιβεβλημένητη διεξαγωγή πιλοτικών κλινικών μελετών, σε μικρό αριθμό ασθενών (έως 100) ανά μελέτη, για την περαιτέρω διερεύνηση της δράσης του εκχυλίσματος του κρόκου (αντιγλυκαιμική, αντιαθηρωματική, καρδιοπροστατευτική). Στο πλαίσιο αυτό παρατίθεται στη συνέχεια συνοπτικό κλινικό πρωτόκολλο για τη διερεύνηση της επίδρασης του εκχυλίσματος του κρόκου στη γλυκαιμική ρύθμιση και την ινσουλινοαντίσταση σε ασθενείς με διαβήτη τύπου 2, καθώς και ενδεικτικός προϋπολογισμός.
Η ερευνητική ομάδατης προκλινικής μελέτης
Γ. Βαλσαμή, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια, Τμήματος Φαρμακευτικής, ΕΚΠΑ(Υπεύθυνη Προγράμματος)
Ν. Καδόγλου, Ιατρός Καρδιολόγος, MSc., Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής, ΕΚΠΑ
Ι. Ανδρεάδου, Επίκουρη Καθηγήτρια Τμήματος Φαρμακευτικής, ΕΚΠΑ
Ν. Κωστομητσόπουλος, Ειδικός Λειτουργικός Επιστήμονας Α’ Βαθμίδας,ΙΙΒΕΑΑ
Ει. Χριστοδούλου, Φαρμακοποιός MSc., Υποψήφια Διδάκτωρ Τμήματος Φαρμακευτικής, ΕΚΠΑ
Ζ. Κακαζάνης, Κτηνίατρος MSc., Υποψήφιος Διδάκτωρ Τμήματος Ιατρικής, ΕΚΠΑ
Π. Εφεντάκης , Υποψήφιος Διδάκτωρ Τμήματος Φαρμακευτικής, ΕΚΠΑ
Μ. Στασινοπούλου, Υποψήφια Διδάκτωρ Τμήματος Ιατρικής, ΕΚΠΑ
ΣΥΝΟΠΤΙΚΟ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ
ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΕΚΧΥΛΙΣΜΑΤΟΣ ΚΡΟΚΟΥ ΚΟΖΑΝΗΣ ΣΤΗ ΓΛΥΚΑΙΜΙΚΗ ΡΥΘΜΙΣΗ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΙΝΣΟΥΛΙΝΟ-ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2
Στόχος: Η μελέτη της επίδρασης του κρόκου στη γλυκαιμική ρύθμιση και την ινσουλινο-αντίσταση σε ασθενείς με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2.
Στη μελέτη θα συμμετέχουν συνολικά 100 ασθενείς με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 σύμφωνα με τα κριτήρια AmericanDiabetesAssociation που λαμβάνουν ήδη φαρμακευτική αντιδιαβητική αγωγή (αντιδιαβητικά δισκία) και δεν παρουσιάζουν ικανοποιητικό επίπεδο γλυκαιμικής ρύθμισης (HbA1c>7%). Οι ασθενείς θα τυχαιοποιηθούν σε τρεις ομάδες:
1) Ομάδα Α: Οι ασθενείς της ομάδας αυτής διατηρώντας σταθερή την υπόλοιπη αντι-διαβητική αγωγή θα λάβουν επιπλέον καθημερινά κρόκο σε δόση 60 mg ημερησίως.
2) Ομαδα Β: Οι ασθενείς της ομάδας αυτής διατηρώντας σταθερή την υπόλοιπη αντι-διαβητική αγωγή θα λάβουν επιπλέον καθημερινά κρόκο σε δόση 2×60 mg ημερησίως.
3) Ομάδα Γ: Οι ασθενείς αυτοί θα συνεχίσουν ως έχει την αντι-διαβητική τους αγωγή.
Ο κλινικο-εργαστηριακός έλεγχος θα διεξαχθεί κατά την έναρξη της μελέτης, μετά από 3 και 6 μήνες κατά την επίσκεψη στο νοσοκομείο. Ο βιοχημικός έλεγχος κάθε φορά θα περιλαμβάνει:
• Γενική εξέταση αίματος.
• Λιπιδαιμικό profile: Χοληστερόλη, Τριγλυκερίδια, HDL-χοληστερόλη, LDL-χοληστερόλη, αθηρωματικός δείκτης (LDL / HDL, TC/HDL).
• Γλυκαιμικόprofile: Γλυκόζη νηστείας, HbA1c.
• Ευαισθησία στην ινσουλίνη: Ινσουλίνη πλάσματος, ΗΟΜΑ, C-peptide.
• Φλεγμονώδεις παράγοντες: λευκοκύτταρα, hsCRP, Ινωδογόνο, κυτοκίνες (ΙL- 10 και IL-18).
Η ερευνητική ομάδατης κλινικής μελέτης
Γ. Βαλσαμή, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια, Τμήματος Φαρμακευτικής, ΕΚΠΑ (Υπεύθυνη Προγράμματος)
Ν. Καδόγλου, Ιατρός Καρδιολόγος, MSc., Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής, ΕΚΠΑ
Ι. Ανδρεάδου, Επίκουρη Καθηγήτρια Τμήματος Φαρμακευτικής, ΕΚΠΑ
Ει. Χριστοδούλου, Φαρμακοποιός MSc., Υποψήφια Διδάκτωρ Τμήματος Φαρμακευτικής, ΕΚΠΑ
Ενδεικτικός Προϋπολογισμός
Είδος Κόστος ανάλυσης Κόστος ανάλυσης+ΦΠΑ 23%
Μέτρηση IL10-IL18 10€/δείγμα(350 δείγματα ×3) 12.3€/δείγμα(350 δείγματα ×3)
Μέτρηση ινσουλίνης 10€/δείγμα(350 δείγματα ×3) 12.3€/δείγμα(350 δείγματα×3)
Κόστος φθοράς οργανολογίας 1.3 € 1.6 €
Αμοιβή αναλυτή/δείγμα 6.0 € 7.4 €
Κόστος ανάλυσης/δείγμα 27.3 € 33.6 €
Συνολικό κόστος ανάλυσης δειγμάτων 35280 €
Κόστος Νοσοκομείου 10000 €
Συνολικό κόστος μελέτης 45280 €
Προσαύξηση παρακράτησης ΕΛΚΕ 16% 7245 €
Τελικό συνολικό κόστος μελέτης 52525 €
Δημοσιεύσεις – Αποτελέσματα που έχουν παρουσιαστεί σε ελληνικά και διεθνή συνέδρια:
1. Eirini Christodoulou, Nikolaos PE Kadoglou, NikolaosKostomitsopoulos and Georgia Valsami.Saffron: a natural product with potential pharmaceuticalapplications. J. Pharm. Pharmacol. 2015, 67:1634-1649, doi: 10.1111/jphp.12456.
2. Παρουσίασηαναρτημένηςανακοίνωσης (poster) στοJoint HSBLAS/ESLAV/ECLAM Meeting “Laboratory Animal Science and Medicine in Translational Research: from contribution to completion”, 22-23 Σεπτεμβρίου 2014 στοΊδρυμαΙατροβιολογικώνΕρευνώντηςΑκαδημίαςΑθηνών (ΙΙΒΕΑΑ) μετίτλο: “The impact of Saffron administration on atherosclerosis development in an experimental animal model”, Ei. Christodoulou, N. Kadoglou, Z.I. Kakazanis, M. Stasinopoulou, E. Balafas, N. Kostomitsopoulos, G. Valsami.
3. Παρουσίασηαναρτημένηςανακοίνωσης (poster) στοAAPS (American Association of Pharmaceutical Scientists) Annual Meeting and Exposition, 2-6 Νοεμβρίου 2014, San Diego, USA: “The impact of Saffron administration on atherosclerosis development in an experimental animal model”, Ei. Christodoulou, N. Kadoglou, Z.I. Kakazanis, M. Stasinopoulou, E. Balafas, N. Kostomitsopoulos, G. Valsami.
4. Προφορική ανακοίνωση στο 6Ο Πανελλήνιο Συνέδριο Αθηροσκλήρωσης (4-6 Δεκεμβρίου 2014 – Αθήνα) με τίτλο: «Η επίδραση του εκχυλίσματος του Κρόκου στην εξέλιξη της αθηρωμάτωσης σε πειραματικό ζωικό πρότυπο», Ει. Χριστοδούλου, Ν. Καδόγλου, Ζ. Κακαζάνης, Ν. Κωστομητσόπουλος, Γ.Βαλσαμή
5. Παρουσίασηαναρτημένηςανακοίνωσης (poster) στο 1st International Congress of Controlled Release Society-Greek Local Chapter (27-28 Μαΐου 2015, Αθήνα) μετίτλο: «Pharmacokinetics of Crocus sativus L. aqueous extract after peros and intravenous administration to C57/BL6J mice», Ei. Christodoulou, Z.I. Kakazanis, N. Kostomitsopoulos, A. Dokoumetzidis, G. Valsami
6. Παρουσίασηαναρτημένηςανακοίνωσης (poster) στοPopulationApproachGroupEurope (PAGE) 2015 (2-5 Ιουνίου 2015, Ηράκλειο, Κρήτη) μετίτλο: «PharmacokineticsofCrocussativusL. aqueousextractafterperosandintravenousadministrationtoC57/BL6Jmice», Ei. Christodoulou, Z.I. Kakazanis, N. Kostomitsopoulos, A. Dokoumetzidis, G. Valsami
