Επαναφέρω μετά από 27 χρόνια το κείμενο πουείχα γράψει το 1992 περιγράφοντας την ιστορία και την ανέγερση του Ναϊσκουαναφερόμενος και σε ιστορικά γεγονότα πέρα από τα Θρησκευτικά που αφορούν και την τοπική μας ιστορίακαι πως ανεγέρθη ο Ναϊσκος σε σπηλιά του Βουνού στα ανατολικά αυτού. Για να γνωρίσουν οι συμπολίτες μας Θρησκευόμενοι. Προσθέτω ότι το εκκλησάκι γεμίζει από πλήθος Κοζανιτώντην παραμονή που είναι ένα μικρό πανηγύρι και ομοίως ανήμερα στη Θεία λειτουργία.Η Αγία γιορτάζει δύο φορές το χρόνο. Το καλοκαίρι που εορτάζεται η κοίμηση της Αγίας Άννης,όπως σήμερα,και το χειμώνα την 9η Δεκεμβρίου που εορτάζει η εκκλησία μας τη σύλληψη της Αγίας Άννης. Τιμάτε δε η Αγία Άννα με βαθύ σεβασμό από τους Κοζανίτες.Το κείμενο το έχω συμπεριλάβει και στο βιβλίο μου «ΚΟΖΑΝΙΤΙΚΕΣ ΕΙΚΟΝΕΣ».
Όλοι οι Κοζανίτες και ιδιαίτερα οι θεοσεβείς γυναίκες της πόλης μας γνωρίζουν το εκκλησάκι που βρίσκεται πάνω από τη Σκ’ρκα, εντοιχισμένο σε βράχο του λόφου του χαμηλού Αη λιά. Το εκκλησάκι τιμάται στο όνομα της Θεοτοκομήτορος Αγίας Αννας που προστατεύει από ψηλά τη γειτονιά.

Η Εκκλησία μας ανακήρυξε την θεοσέβαστη μητέρα της Παναγίας Άννα σε Αγία και τιμά τη μνήμη της τρεις φορές τον χρόνο, την 25η Ιουλίου, εφέτος Κυριακή και συμπίπτει με τη δημοσίευση του παρό¬ντος, την 9η Σεπτεμβρίου μαζί με τον σύζυγο της Ιωακείμ, και την 9η Δεκεμβρίου. Η αυτοκράτειρα του Βυζαντίου Ευδοξία έκτισε τον 5ο αι¬ώνα οτην Ιερουσαλήμ ναό προς τιμήν της στον χώρο, όπου κατά την παράδοση κατοίκησαν οι γονείς της και εγέννησαν την Άννα,

Το εκκλησάκι της Αγίας Αννας στην πόλη μας στη θέση που είναι χτισμένο, μοιάζει με φωλιά αετών. Ηταν πράγματι φωλιά – κρησφύγετο, αλλά όμως των χριστιανών. Ο βράχος από μέρος που είναι χτι¬σμένο σήμερα το εκκλησάκι, είχε φυσικό κοίλωμα και σχημάτιζε σπη¬λιά, μέσα στην οποία οι πρώτοι κάτοικοι της Σκ’ρκας τοποθέτησαν ει-κόνες Αγίων, ανάμεσα στις οποίες ξεχώριζε η εικόνα της Αγίας Αννας που την είχαν προστάτιδα, και πήγαιναν ταχτικά και προσκυνούσαν. Η παράδοση λέει ότι οι πρώτοι κάτοικοι της Σκ’ρκας που ήρθαν α¬πό τα Ακροκεραύνια της Βορείου Ηπείρου (περιοχή Χειμάρας) με υ¬ψόμετρο 850 μ. περίπου, εγκαταστάθηκαν γύρω στο έτος 1600 πάλι σε ίδιο υψόμετρο, στο οποίο βρίσκεται και η Σκ’ρκα, και ότι έφεραν μαζί τους από το χωριό τους την εικόνα της Αγίας Άννας που την εί¬χαν προστάτιδα, και φρόντισαν να τη διαφυλάξουν κρύβοντας την στη σπηλιά που ανακάλυψαν στον βράχο, κοντά στην εγκατάσταση τους. Μάλιστα, ο φυσικός αυτός χώρος μέσα στον βράχο θεωρήθηκε έργο της Αγίας που τον προετοίμασε, για να τοποθετηθεί η εικόνα της εκεί μέσα στη σπηλιά και να μεταβληθεί σε χώρο λατρείας.

Το γεγονός αυτό αύξησε ακόμη περισσότερο την ευλάβεια προς την προστάτιδα Αγία, και όλες οι προσευχές και τα ιερά μυστήρια, τελούνταν με κατανυχτική ευλάβεια στην “ιερή σπηλιά”, οίκος την αποκαλούσαν οι κατατρεγμένοι μετανάστες της Βορείου Ηπείρου, οι οποίοι φυλάγανε την εικόνα με μεγάλη αφοσίωση προς την Αγία Αννα, και ιδιαίτερα οι ατεκνες που δεν παύουν να ελπίζουν ότι θα αποκτήσουν κι αυτές το θείο δώρο και θα τεκνοποιήσουν ε’στω και αργά, όπως και η Αγία Άννα. Μάλιστα, στις παρακλητικές προσευχές τους να τους χαρίσει παιδί ορκίζονταν ότι αν είναι κορίτσι θα του δώσουν το όνομα της, κα-τά το κοινώς λεγόμενο το “έταζαν”. Το ίδιο γινόταν και εάν είχαν κά¬ποια δυσκολία, όταν επρόκειτο να γεννήσουν. Στην προσευχή τους έ¬λεγαν να γεννηθεί γερό το παιδί κι αν είναι κορίτσι “θα το πουν στο ό¬νομα της”. Γι’ αυτό και στην Κοζάνη το όνομα Άννα είναι αρκετά δια¬δεδομένο σε σύγκριση με άλλες πόλεις. Αλλωστε το γεγονός αυτό μαρ¬τυρεί και το εκκλησάκι της Αγίας.

Το εξωκκλήσι της Αγίας Αννας, το οποίο πέρασε από πολλές δοκι¬μασίες, έχει την ιστορία του και συνδέθηκε και με τον θρύλο. Το 1797 ήρθε στρατός του Αλή πασά από τα Γιάννενα και εγκαταστάθηκε στη Σκ’ρκα καλεσμένος από τον Κοντορούση, για να εξοντώσει τον αντί¬παλο του Αυλιώτη. Οι αρβανίτες στρατιώτες του Αλή πασά φέρθη¬καν πολύ άσχημα και βίαια στους Σκαρκιώτες, τους λήστευαν και συ-μπεριφέρονταν με εκδικητική μανία, γιατί είχαν πληροφορηθεί ότι προήρχοντο από την περιοχή της Χειμάρας και απομακρύνθηκαν α¬πό τον τόπο τους, για να αποφύγουν τους διωγμούς των Αρβανιτάδων. Έτσι, μεταξύ άλλων κατέστρεψαν και τη σπηλιά-ναό. Μόνον που οι Σκαρκιώτες πρόλαβαν να κρύψουν την εικόνα της Αγίας, σκά¬βοντας δίπλα από μια “γλυκιά” (δένδρο που λέγεται επιστημονικά “κελτίς”) που βρισκόταν κοντά. Κατά τα άλλα, όπως είναι σκληρο¬τράχηλοι οι Σκαρκιώτες, όχι μόνο άντεξαν τις βιαιότητες αλλά τις α¬νταπέδωσαν και υποχρέωσαν τους Αρβανίτες να φύγουν από τη Σκ’ρκα και να στρατοπεδεύσουν στις αμυγδαλιές.

Κατά την περίοδο εκείνη οι προγονοί μας περνούσαν δύσκολα χρό¬νια από τις διαμάχες, τις φατρίες και τις επιδρομές των Τουρκολβανών, ώστε η κωμόπολη σχεδόν να ερημωθεί και πολλοί Κοζανίτες να καταφύγουν στο εξωτερικό. Έτσι λοιπόν, ξεχάστηκε και η εικόνα της Αγίας Αννας. Σ’ αυτό όμως συνέβαλε και η κατασκευή ενός μικρού να¬ού στην κορυφή του λόφου που ονομαζετο χαμηλός Αη λιας, καθώς ο ναός τιμούνταν στη μνήμη του προφήτη Ηλία. Όπως λέει ο θρύλος που σώθηκε σαν παραμύθι από τους παλιούς, αφορμή της βρύσης αυτού του ναού υπήρξε η επίσκεψη του προφήτη Ηλία στο μέρος αυτό, όπου άφησε σημάδια που σώζονται μέχρι σήμερα πάνω σε λείο βράχο. Δείχνουν ακόμη σημάδι από την οπλή του αλόγου του σε σχή¬μα παγουριού. Το σημάδι γέμιζε νερό που, καθώς έρρεε, σχημάτισε στον βράχο αυλάκι και το σχήμα του σπαθιού του. Όλα αυτά οι προ¬γονοί μας με θρησκόληπτη αντήληψη τα δέχτηκαν ως σημάδια ειδο¬ποίησης ότι πρέπει να κατασκευαστεί εκεί ναός αφιερωμένος στον προφήτη Ηλία. Αλλωστε σ’ αυτό βοηθούσε και ο λόφος, αφού ο προ¬φήτης έζησε σε κορυφή βουνού. Θα επανέλθουμε όμως άλλη φορά στα της ιδρύσεως του ναού που σήμερα εορτάζεται στη μνήμη της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος, με αποκλειστική περιγραφή με όλα τα στοιχεία που θα συγκεντρώσουμε.

Πώς χτίστηκε όμως το εξωκκλήσι της Αγίας Άννας; Η εικόνα της Αγίας βρισκόταν θαμμένη οτο ίδιο μέρος και λόγω των γεγονότων που συνέβησαν στην πόλη, η εικόνα ξεχάστηκε για έναν και πλέον αιώνα, καθώς ίσως το μυστικό της απόκρυψης να μην ήταν ευρέως γνωστό και όσοι το γνώριζαν να το πήραν μαζί τους στον τάφο. Αλλωστε, η περιοχή εξακολουθούσε να είναι τουρκοκρατούμενη και φυσικό ήταν το μυστικό να φυλάσσονταν εφτασφράγιστο. Η Αγία Αννα όμως δεν ξεχάστηκε αλλά εμφανίστηκε στον ύπνο ενός Σκαρκιώτη, του Θόδω¬ρου τ’ς Αλκίτσας (Γκατζογιάννης) και του υπενθύμισε ότι η εικόνα της είναι θαμμένη εκεί κοντά και πρέπει να την ξεθάψουν και να φκιάσουν ένα εκκλησάκι στο ίδιο μέρος. Ο Θόδωρος δεν έδωσε σημασία ούτε την πρώτη ούτε τη δεύτερη φορά που είδε στον ύπνο του την Αγία Αννα. Την τρίτη όμως η Αγία του επισήμανε ότι δεν πρέπει να καθυ¬στερεί την αποκάλυψη της εικόνας της, γιατί θα συνέβαιναν άσχημα γεγονότα.

Αυτά μου τα αφηγήθηκε η Λέγκσυ (Ελένη) τ’ Κουζιάκ’ που περνάει τα 80 χρόνια και το σπίτι της βρίσκεται κάτω ακριβώς από την εκ¬κλησία τ’ς Αγιάννας. Η Λέγκου είναι πολύ συνδεδεμένη με την εκκλη¬σία εδώ και 60 χρόνια, από τότε που παντρεύτηκε και έφκιασε με την προίκα της το σπιτάκι της στο σημείο που είναι σήμερα. Μου αφηγή-θηκε δε και ένα χαρακτηριστικό γεγονός που την αφορούσε. Ο γείτο¬νας τους ο Γιώρ’ς Τλιάτ’ς (Γ. Λ. Κυρατσούς) που είχε μπακάλικο, είπε στον πατέρα της: “Όϊ Νάτσιου, έδουσις ‘ν προίκα κι έφκιασαν του σπίτ’, του ιξασφάλ’σις όμους του κουρίτσ’;”. Πόσα πράγματα μαθαί¬νεις συζητώντας με τους παλιούς, και είναι κρίμα που δεν υπάρχει χρόνος, για να τα καταγράψεις όλα αυτά. Είναι η άγραφη ιστορία της πόλης μας και οπωσδήποτε η ωραιότερη, γιατί μαθαίνεις τις σχέσεις των ανθρώπων, τη ζωή των οικογενειών, τη νοοτροπία της γειτονιάς κλπ. Ο μπακάλης τότε ήταν ο άρχων της γειτονιάς, ήξερε τα μυστικά των οικογενειών, συμβούλευε, έκανε προξενιά και πολλά άλλα που εί¬ναι γνωστά στους παλιούς. Ίσως μας δώσει αφορμή η αναφορά αυτή να γράψουμε για τον σημαντικό ρόλο των μπακάληδων στην παλιά ε¬ποχή.

Συγκλονιομένος πλέον ο Θόδωρος αφηγείται το όνειρο στους δικούς του και η γιαγιά του και η μάνα του σταυροκοπιούνται λέγοντας του: “Μπρε Θόδουρι, να μην μας πεις, απ’ ‘ν πρώτη φουρά; Αυτό εί¬ναι θαύμα γρήγουρα να πάμε να βγάλουμι τ’ν εικόνα απ’ του χώμα”.

Πράγματι, δε χρειάστηκε να σκάψουν πολύ, βρήκαν την εικόνα, την προσκύνησαν, την πήγαν στο σπίτι τους που ήταν εκεί κοντά, την κα¬θάρισαν, την έβαλαν δίπλα στα εικονίσματα, άναψαν την καντήλα, πήραν το θυμιατό και θυμιάτισαν το δωμάτιο και το σπίτι και άρχισαν όλοι μαζί να προσκυνούν κάνοντας 40 μετάνοιες. Λέει η γιαγιά: “Να φουνάξουμι τουν Αφέντ’ να διαβάσ’ παράκλησ'”. Ο Αφέντ’ς ήταν ο παπάς και μάλιστα ο γείτονας, ο Παπασιώπ’ς. Το γεγονός της απο¬κάλυψης της εικόνας της Αγίας Αννας έγινε γρήγορα γνωστό σ’ όλη τη συνοικία και όλοι συγκεντρώθηκαν στο μέρος που αποκαλύφθηκε η εικόνα και εψάλλη ευχαριστήρια δέηση προς την Αγία που εξακολου¬θεί να τους προστατεύει επί αιώνες και να βρίσκεται κοντά τους. Τό¬τε όλοι μαζί αποφάσισαν να κάνουν ένα λιθόκτιστο μικρό εκκλησάκι, να τοποθετήσουν εκεί την εικόνα και αργότερα να χτίστουν Ναό, και ακόμη να γιορτάζουν με μεγάλο σεβασμό τη μνήμη της δίνοντας πα¬νηγυρικό χαρακτήρα, συνήθεια ττου συνεχίζεται μέχρι σήμερα. Επίσης αποφάσισαν να φιλοξενηθεί η εικόνα σε όλα τα σπίτια της γειτονιάς από ένα βράδυ και να επιστρέψει μετά στο σπίτι του ανακαλύψαντα, όπου θα παρέμενε μέχρι την τοποθέτηση στο μικρό εκκλησάκι.

Φανταστείτε τις προετοιμασίες που έκαναν οι νοικοκυρές με τη βαθιά ευσέβεια που υπήρχε τότε. Αρχισαν ομαδικά στη γειτονιά να α¬σπρίζουν τις αυλές και τα ραλίκια, το δωμάτιο που θα φιλοξενούσε την εικόνα – κι ήταν “ου καλός ου ουντάς” όχι “ου βαστιάτ’κους”-, στρώσαν τα καλά στρωσίδια στο δωμάτιο, ζύμωναν πρόσφορα (λει-τουργία) είχαν μια γενική πάστρα που μοσχομύριζε ασβέστη, λιβάνι και θυμίαμα. Την ημέρα φιλοξενίας της εικόνας νήστευε η οικογένεια και το βράδυ ξενυχτούσαν όλοι μαζί με προσκαλεσμένους συγγενείς που έρχονταν από άλλη γειτονιά. Μπροοτά στην εικόνα είχαν το καντηλάκι με το τρεμάμενο φως που φώτιζε την εικόνα και τη βουβή νύ¬χτα της προσευχής, της πίστης και της επικοινωνίας του ανθρώπου με το θείο. Τι φοβερή μυσταγωγία και τι ιερή κατάνυξη! Παραδομένος ο άνθρωπος στην ουράνια συγκατοίκηση των ψυχών έξω από το φθαρτό σώμα! Είναι στιγμές και ώρες που ο άνθρωπος βρίσκει τον πραγματικό εαυτό του.

Όπως μου διηγήθηκε η γιαγιά Λέγκου, η εκκλησία άρχισε να χτίζε¬ται το 1931 με πρωτοβουλία των γειτόνων Θεοδώρας Αγραφιώτη, Κωνσταντίνου Πάντσιου και Κωνσταντίνου Γκαγκή – σήμερα όλοι μα¬καρίτες. Στον ελεύθερο χρόνο τους δούλευαν εθελοντικά οι μαστόροι Λάζαρος Κουζιάκης, Ιωάννης Ντιούφας και άλλοι, τα ονόματα των ο¬ποίων δεν θυμόταν – η ηλικία δεν βοηθάει. Ήταν όμως από τη Σκ’ρκα. Αφού έσπασαν τα βράχια και διαμόρφωσαν ένα μικρό πλάτωμα, άρχισαν το χτίσιμο της εκκληοίας. Η επιτροπή έκανε εράνους, μάζεψε χρήματα, ασβέστη και ό,τι ο καθένας μπορούσε να προσφέ¬ρει, για να χτιστεί η εκκλησία. Ξεκουράζονταν στο πηγάδι (βρύση) της Σκ’ρκας που ήταν στη δεξιά πλευρά της ανηφόρας μπροστά από το σπίτι της Μαριγώς Γκιγκέλου (Γκούντα). Στις πλευρές του υπήρχε έ¬νας πλάτανος βαϊοτΰς και ένα καβάκι. Η Λέγκου τους πήγαινε ρακή με “μπάτζιου, γιλιε’ς, ξινάδια” κι αφού έριχναν καμιά “ματιούκου” (ρα¬κή) – “άσουτις”! -, ξανάρχιζαν το χτίσιμο της εκκλησιάς. Η εκκλησία όμως μεγάλωσε και πήρε τη σημερινή μορφή μετά το 1950- για την ε¬πέκταση ενδιαφέρθηκε η βία πάλι επιτροπή που ξεκίνησε το χτίσιμο προ του ’40.

Από την αρχή και επί 14 χρόνια τη φροντίδα της εκκλησίας – κα¬θάρισμα, άσπρισμα, άναμμα των καντηλιών και ό,τι άλλο χρειάζεται για τη συντήρηση της εκκλησίας – ανέλαβε η Ξιάγκλια Νταντάινα (Αλεξάνδρα Γεωργαντζά). Ήταν τόσο αφοσιωμένη που κοιμόταν μά¬λιστα εκεί τα βράδια, και την αποκαλούσαν καλόγρια. Ένα βράδυ είδε μια λάμψη μέσα στην εκκλησία – το φως ήταν πολύ δυνατό και κάλυ¬ψε όλο τον χώρο της εκκλησίας. Φοβήθηκε και ώσπου να ξημερώσει έκανε μετάνοιες. Δεν ξανακοιμήθηκε, γιατί δεν μπορούσε να εξηγήσει τη μεγάλη λάμψη, και απορούσε τι να ήθελε η Αγία. Αυτά μου τα διη¬γήθηκε η κόρη της, η Λέγκου τ’ Μαγούλα, η οποία μαζί με άλλες γει-τόνισσες έφκιασαν τα σκαλοπάτια που ανεβαίνουν στο πλάτωμα που είναι απέναντι από την εξωτερική είσοδο της εκκλησίας. Η οδός αυτή που ξεκινάει από την πολυκατοικία των Κυρατσού και ονομά¬ζεται Μερκούρης Κυρατσούς προς τιμήν του αειμνήστου δημάρχου και βουλευτή Κοζάνης, ήταν προ ετών καλντιρίμι.

Μετά την Ξιάγκλια ανέλαβε το καθάρισμα της εκκλησίας η γιαγιά Λέγκου – άλλωστε από νύφη ακόμη τη φρόντιζε. Μου είπε η Λέγκου της Νταντάινας ότι η Αγία Αννα βοήθησε πάρα πολλές άτεκνες γυ¬ναίκες να γεννήσουν μετά από 10 ή 12 χρόνια, και αυτό έγινε ακολου¬θώντας τις συμβουλές των παλαιών γυναικών που τις υποδείκνυαν ό¬τι θα πρέπει να ανοίξουν την εκκλησία τρεις Παρασκευές το πρωί τε¬λείως μόνες και να προσευχηθούν στην Αγία. Μάλιστα μου ανέφερε και ονόματα γυναικών που ακολούθησαν την τακτική αυτή και στη συνέχεια τεκνοποίησαν. Τα γεγονότα αυτά δεν έχουν εξήγηση, γιατί ανήκουν στη δύναμη της πίστης του λαού και συνδέονται με τους θρύ¬λους και τις παραδόσεις του.

Είναι παρατηρημένο ότι σε πολλές εκκλησίες της πόλης μας υπάρ¬χει στον αυλόγυρο το δένδρο της γλυκιάς. Υπάρχουν και οτον Αγ. Νι¬κόλαο, ενώ περισσότερες στα εξωκκλήσια. Εκείνα τα χρόνια μικρά τα παιδιά πηγαίναμε στον Αγ. Αθανάσιο που είχε πολλές γλυκιές, και μα¬ζεύαμε γλύκα – το φρούτο της παλαιάς εποχής – , και τα βάζαμε “στουν κόρφου”. Και η Αγία Αννα είχε γλυκιά, η οποία μάλιστα θεω¬ρούνταν ιερό δένδρο, επειδή ακριβώς τα κλαδιά του εκάλυπταν το εκ¬κλησάκι που είχε χτιστεί από κάτω. Πόσες γυναίκες θα κάθονταν στη ρίζα της μετά τον εσπερινό και θα αγνάντευαν από κει επάνω την ό¬μορφη τότε Κοζάνη και θα αφουγκράζονταν το περπάτημα των κύρηδών τους που επέστρεφαν από την κοπιαστική και χωρίς ωράριο δουλειά της μέρας, χτίστες, εργάτες, γεωργοί φορτωμένοι τα εργα¬λεία (τα “σέα” τους) έτρεχαν οι γυναίκες “του γκουσιό” να τους προ¬ϋπαντήσουν και να τους ξεκουράσουν δίνοντας τους μια ρακή. Τι ά¬δολα χρόνια, παιδευτικά μεν αλλά ανθρώπινα.

Στα παιδιά δεν επέ-τρεπαν να ανεβούν στη γλυκιά της Αγίας Αννας και να μαζέψουν γλύ¬κα – το θεωρούσαν ιεροσυλία. Η μη τήρηση της ευλάβειας προς το δέν¬δρο από κάποιον νεαρό της εποχής, όπως μου είπε ο Νικόλας ο κα¬φετζής από τη Σκ’ρκα, έγινε αιτία να κρεμαστεί από το κλαδί του δέν¬δρου, να πέοει κάτω και να σπάσει το αριστερό του χέρι. Με τα πε¬νιχρά ιατρικά μέσα της εποχής εκείνης – προ του 1930 – το χέρι του δεν αποκαταστάθηκε πλήρως και έμεινε μισοανάπηρος. Μου ανέφε¬ρε και το όνομα του τότε νεαρού που σήμερα είναι μακαρίτης, Ι.ΓΚ. Θρύλοι και παραδόσεις, ήθη και έθιμα, δεμένα σφιχτά με τον θρη¬σκευόμενο λαό μας και τις προλήψεις του. Όλα είχαν και έχουν τη θέ¬ση τους στην κοινωνία μας και περισσότερο στις μικρές, όπου η τή-ρηση τους είναι τρόπος ζωής και δηλώνουν ανθρώπινη ευαισθησία.

Η εικόνα που παρουσίαζε εφέτος η εκκλησία την παραμονή της γιορτής της Αγίας Αννας ήταν ανεπανάληπτη. Κόσμος πολύς, άνθρω¬ποι όλων των ηλικιών ανέβαιναν την ανηφόρα και τα σκαλοπάτια α¬πό κάθε πλευρά της Σκ’ρκας, για να ανάψουν το κερί τους και να προσκυνήσουν την Αγία. Μέγας εσπερινός και λυτρωτικό βραδινό για τις ψυχές των πιστών που συμμετείχαν στους ύμνους της θαυμάσιας εσπερινής ακολουθίας με κορυφαίο τον παπα-Δημήτρη, έναν ολοκληρωμένο και σεμνό ιερέα. Η δύναμη της πίστης και της παράδοσης εί¬ναι ακατάληπτη. Παρέμεινα τρεις ώρες – από τις 8.00 μέχρι τις 11.00 μ.μ. – παρακολουθώντας τον κόσμο που έρχονταν οτην εκκλησία και εύχονταν ο ένας στον άλλο “Χρόνια Πολλά” για την Αγία. Ωραίες σκη-νές που δεν τις βρίσκεις εύκολα ή συχνά αλλά μόνο στα πανηγύρια των Αγίων, όπου το θρησκευτικό συναίσθημα οδηγεί τον άνθρωπο στην ανθρώπινη επαφή και αγάπη. Οι επίτροποι δε της εκκλησίας Γκαγκής Μιχάλης, Καραμπόζας Αθανάσιος και Μαμάτσιος Δημήτριος, τρεις ακούραστοι εργάτες της χριστιανικής παράδοσης, δεν σταμάτη¬σαν να προσφέρουν αντίδωρο μαζί με λουκούμι. Και ήταν τόσο νόστιμο που ζητούσες και δεύτερο μια νοστιμιά που την έκανε πιο ε¬ντονότερη η ιδιαίτερη ατμόσφαιρα.

Όταν σηκώθηκα να φύγω, μου λέει μια γιαγιά Σανούκου (Άννα τη λένε): “Να ‘ρθεις ταχιά τ’ χαραή, προτού βαρές’ ου ήλιους, να τουν δεις πώς τριουρνάει, γιατί γυρνάει για τουν χ’μώνα, κι τ’ς ιννιά Δικιμ-βρίου γυρνάει αντίθιτα για του καλουκαίρ'”. Βέβαια δεν σηκώθηκα το πρωί και δεν έχω προσωπική αντίληψη για τις χειμωνιάτικες στροφές του ήλιου. Πάντως το ηλιακό ημερολόγιο των εποχών εξακολουθεί να αναφέρεται από τον λαό μας στις συγκεκριμένες ημερομηνίες. Και με τη βοήθεια της Αγίας Αννας για όλους μας!

Γιάννης Κορκάς