Πραγματοποιήθηκε την Κυριακή, 19 Νοεμβρίου, στο καφέ-μπαρ “Μπλε Ελάφι” η εκδήλωση-συζήτηση “Η δημοσιογραφία σε κίνδυνο, fake news, παραπολιτικά και άλλα δαιμόνια”, που διοργανώθηκε από τη Δημοτική Kίνηση “Κοζάνη Τόπος να ζεις”. Συντονίστρια της συζήτησης ήταν η επίκουρη καθηγήτρια του τμήματος Δημοσιογραφίας και ΜΜΕ του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, κα. Ιωάννα Κωσταρέλλα, και οι δημοσιογράφοι που κλήθηκαν να συζητήσουν για το θέμα ήταν οι Δέσποινα Αμαραντίδου, Σπύρος Κουταβάς, Ζήσης Πιτσιάβας και Παναγιώτης Τσαρτσιανίδης.
Τη συζήτηση άνοιξε ο συντονιστής της κίνησης “Κοζάνη Τόπος να ζεις ”, κ. Χάρης Κουζιάκης, ο οποίος δήλωσε ότι αφορμή για την κίνηση αυτή αποτέλεσε η επέτειος του Πολυτεχνείου, καθώς τότε ο αγώνας έγινε για την ελευθερία, τη δημοκρατία, αλλά και για την ελεύθερη δημοσιογραφία. Επίσης, ο ίδιος δήλωσε ότι θα ακολουθήσουν και άλλες εκδηλώσεις, οι οποίες θα αναδείξουν παρόμοια θέματα, τόσο σε τοπικό, όσο και σε πανελλήνιο επίπεδο.
Η συντονίστρια της συζήτησης, κα. Ιωάννα Κωσταρέλλα, δήλωσε ότι ζούμε στην εποχή της ¨μετά-αλήθειας¨ και ότι δεν υπάρχει, πλέον, χώρος για την αντικειμενικότητα. Βέβαια, σύμφωνα με την ίδια, τα fakenews δεν αποτελούν ένα σημερινό φαινόμενο, καθώς αυτά υπάρχουν από την εποχή που ο Γουτεμβέργιος ανακάλυψε την τυπογραφία. Μάλιστα, ο κ. Σπύρος Κουταβάς έθεσε μερικά ενδιαφέροντα παραδείγματα δημοσιογραφικής παραπληροφόρησης-προπαγάνδας και δημοσιογραφικής ¨γκάφας¨, που έχουν συμβεί ανά τους καιρούς, με σημαντικότερο από αυτά την περίπτωση της ναζιστικής προπαγάνδας.
Αυτό, λοιπόν, που έχει αλλάξει σήμερα είναι ο τρόπος με τον οποίο οι ειδήσεις κυκλοφορούν. Στις μέρες μας, η μεγάλη πρόσβαση που έχουν τα άτομα στον μιντιακό χώρο έχει καταντήσει τον τελευταίο ένα ¨ξέμπαρκο αμπέλι¨, όπως τον χαρακτήρισε η κα. Κωσταρέλλα, όπου ο καθένας μπορεί να παραστήσει το δημοσιογράφο και το μέσο ενημέρωσης. Ένα ακόμα φαινόμενο, το οποίο οδήγησε στην αύξηση των ψευδών ειδήσεων, σύμφωνα με την ίδια, αποτελεί ο τρόπος που γίνεται σήμερα η διαφήμιση. Σαν παράδειγμα, η κα. Κωσταρέλλα έθεσε την περίπτωση μιας παρέας νεαρών οι οποίοι, ¨παίζοντας¨ με τις ιστοσελίδες, έβγαλαν χρήματα διακινώντας ψεύτικες ειδήσεις για τις φετινές αμερικανικές προεδρικές εκλογές.
Η κα. Αμαραντίδου Δέσποινα, αναφέρθηκε στη δημιουργία διάφορων πρωτοβουλιών, ενεργειών και επιτροπών, οι οποίες αποσκοπούν στην προάσπιση και στη στήριξη της ποιοτικής δημοσιογραφίας, με κύριο στόχο τη μείωση του αντίκτυπου των ψευδών ειδήσεων – αναληθών ειδήσεων, πλαστών εικόνων και βίντεο – στο διαδίκτυο, καθώς και στην αντιμετώπιση ενεργειών παραπληροφόρησης. Ο κ. Παναγιώτης Τσαρτσιανίδης δήλωσε ότι η ποιότητα της δημοσιογραφίας απειλείται από την έλλειψη νομικών πλαισίων και από την αδυναμία οργάνωσης των δημοσιογράφων, στοιχεία που καθιστούν τους επαγγελματίες της ενημέρωσης ευάλωτους σε σταθερές, διεθνείς πιέσεις.
Υπό τις πιέσεις αυτές, ο δημοσιογράφος αναγκάζεται να παίξει έναν ρόλο, πάντοτε, υπέρ του ισχυρού. Ως αποτέλεσμα, σήμερα δεν πρέπει να μιλάμε για μέσα μαζικής επικοινωνίας, αλλά για διαμορφωτές κοινής γνώμης. Ο κ. Τσαρτσιανίδης αναφέρθηκε, επίσης, στην εμπορευματοποίηση των ΜΜΕ και στον ανεξέλεγκτο ανταγωνισμό στον οποίο έχει οδηγήσει αυτή η κατάσταση. Επιπλέον, μίλησε για τους δημοσιογράφους τις Δυτικής Μακεδονίας, τους ¨εργάτες της ελεημοσύνης¨ όπως τους αποκάλεσε ο ίδιος, που λειτουργούν κάτω υπό ιδιαίτερα δύσκολες και πιεστικές συνθήκες. Για την απαξίωση των δημοσογράφων μίλησε και ο Ζήσης Πιτσιάβας, ο οποίος αναφέρθηκε σε αυτούς που χρησιμοποιούν τα ΜΜΕ για να προωθήσουν τους προσωπικούς τους σκοπούς, καθώς και στις πελατειακές σχέσεις που τόσα χρόνια διαμόρφωσαν τον δημοσιογραφικό χώρο.
Κατά κοινή ομολογία, λοιπόν, οι ψευδείς ειδήσεις δεν αποτελούν σημερινό φαινόμενο. Είτε με τη μορφή προπαγάνδας, είτε με τη μορφή δημοσιογραφικής υπερβολής και λάθους, τα fakenews υπήρξαν στα ΜΜΕ από την εποχή της τυπογραφίας. Αυτό που έχει αλλάξει σήμερα, και καθιστά πολύ πιο επικίνδυνες αυτές τις πρακτικές, είναι η εξέλιξη της τεχνολογίας των επικοινωνιών και η αυξημένη πρόσβαση του οποιοδήποτε στο μιντιακό χώρο. Τόσο οι δημοσιογράφοι, όσο και οι απλοί πολίτες, καλούνται να είναι πιο επιφυλακτικοί σχετικά με το τι θεωρούν έγκυρη είδηση και να αξιοποιούν τα νέα εργαλεία που δημιουργούνται για την προστασία από τα fakenews.
Ε.Σ.
