Το master plan, το πολυαναμενόμενο σχέδιο για τη δίκαιη μετάβαση των λιγιντικών περιοχών της Δυτ. Μακεδονίας και της Μεγαλόπολης, παρουσιάστηκε και εγκρίθηκε την Τετάρτη 9 Σεπτεμβρίου από τη διυπουργική επιτροπή, ενώ μέχρι τις 31 Οκτωβρίου θα είναι σε διαβούλευση, πενήντα, δηλαδή, ολόκληρες ημέρες. Στόχος είναι μέχρι τέλη του έτους να υποβληθεί στην Ευρωπαϊκή επιτροπή ώστε αρχίσει να τίθεται σε εφρμογή.
Η υπάρχουσα κατάσταση
Ο Υπουργός Ενέργειας κ. Κωστής Χατζηδάκης έκανε λόγο για ένα πρόγραμμα ολιστικής ανάπτυξης που βασίζεται σε πέντε άξονες βάση του οποίου οι δήμοι που σήμερα ονομάζονται “ενεργειακοί” θα εξακολουθήσουν να είναι, ως ένα βαθμό. Αναφέρθηκε στην πολύπλευρη ζημιογόνα δράση του λιγνίτη όπως και στο προγραμματισμένο κλείσιμο των μονάδων που είναι: το 2021 η Καρδιά 3κ4, το 2022 ο Αγ. Δημήτριος 1-4, το 2023 η Μεγαλόπολη 4, η Μελίτη 1 και Αγ. Δημήτριος 5, ενώ η Πτολεμαίδα 5 από το 2028 θα εξακολουθεί να λειτουργεί με διαφορετικό καύσιμο. Πρόσθεσε πως ορισμένες από τις παραμέτρους ενίσχυσης των περιοχών αυτών έχουν τεθεί ήδη σε ισχύ όπως η διατήρηση του εκ πτωτικού τιμολογίου της ΔΕΗ ή η συμφωνία για τη δημιουργία φωτοβολταϊκού πάρκου στην Κοζάνη ισχύος 206ΜW, μεταξύ αυτών.
Βασικά σημεία του προγράμματος – 5 δισ. ευρώ η χρηματική ενίσχυση, περισσότερες από τις ισχύουσες οι θέσεις εργασίας
Ειδικότερα, η «καθαρή ενέργεια», η «βιομηχανία, βιοτεχνία και το εμπόριο»,η «έξυπνη αγροτική παραγωγή», ο «βιώσιμος τουρισμός» καθώς και η «τεχνολογία και εκπαίδευση» αξιοποιώντας το Παν/μιο Δυτ. Μακεδονίας όπως και το Παν/μιο Πελοποννήσου είναι οι πέντε άξονες που θα αναπτυχθεί το σχέδιο για τη δίκαιη μετάβαση, με έμφαση στον πρώτο άξονα. 16 μεγάλες επενδύσεις αναμένεται να πάρουν σάρκα και οστά σε Δυτική Μακεδονία και Μεγαλόπολη, ενώ, όπως χαρακτηριστικά ανέφερε ο Υπουργός, από τις 9 Ιουλίου που έχει ανοίξει η πλατφόρμα έχουν κατατεθεί 70 επενδυτικά σχέδια. Από αυτά τα 4 είναι επισήμως ανακοινώσιμα και αφορούν τη δημιουργία φωτοβολταϊκών πάρκων στη Δυτ. Μακεδονία ισχύος 2,3 GW, την κατασκευή φωτοβολταϊκού πάρκου, όπως προαναφέρθηκε, στην Κοζάνη επένδυση ύψους 130 εκ. ευρώ, αλλά και τη δημιουργία μονάδας παρασκευής υδρογόνου. Όσον αφορά το χρηματικό μέγεθος των επενδύσεων δεν είναι δυνατό ακομά να υπολογιστεί μιας και δεν έχουν ολοκληρωθεί από τους επενδυτές τα σχέδια των επενδύσεων. Επιπρόσθετα διασαφηνίστηκε από τον Υπουργό πως για την κατασκευή των φωτοβολταϊκών πάρκων ελληνικές και όχι τούρκικες εταιρίες θα αναλάβουν τον μεταλλικό εξοπλισμό. Αποκάλυψε ακόμα πως λίγο μετά τη λήξη της σύσκεψης του εκφράστηκε ενδιαφέρον από μεγάλο όμιλο ελληνικό για επένδυση στη Δυτ. Μακεδονία.
Όσον αφορά τον κατάλογο των δεκαέξι επενδύσεων οι υπόλοιπες αφορούν την ανάπτυξη έξυπνης μονάδας υδροπονίας,τη δημιουργία βιομηχανικού πάρκου ηλεκτροκίνησης, την ύπαρξη οικοσυστήματος οινικού τουρισμού, πεδίο ενεργειακής έρευνας και τεχνολογίας στο Παν/μιο Δυτ. Μακεδονίας, δημιουργία μονάδα διαχείρισης αποβλήτων αλλά και κέντρο επεξεργασίας βιομάζας.
5 δισεκατομμύρια ευρώ περίπου είναι το χρηματικό ποσό που έχει εξασφαλιστεί από κοινοτικούς πόρους, εθνικούς πόρους, από το ταμείο Γιούνκερ και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ποσό μεγαλύτερο από που ήταν αρχικά να διατεθεί, όπως διεμήνυσε ο κ. Χατζηδάκης, για τη μετάβαση των λιγνιτικών περιοχών. Μάλιστα, διασαφήνισε πως είναι δεκαπλάσιο από το σημερινό πρόγραμμα της Δυτ. Μακεδονίας και πως πρόκειται για χρήματα που δεν αφορούν το ΕΣΠΑ ή άλλα προγράμματα, είναι επιπλέον χρήματα. Σε αυτά προστίθενται και άλλα 300 ευρώ που θα διατεθούν από το ταμείο ανάκαμψης για την αποκατάσταση των εδαφών που αξιοποιούνται από τη ΔΕΗ τώρα για την εξόρυξη του λιγνίτη.
Θα δοθούν κίνητρα εφόσον θα κηρυχθούν οι λιγνιτικές περιοχές ειδικές φορολογικές ζώνες που θα ισχύουν φοροαπαλλαγές αλλά και μέριμνα για δάνεια με κρατικές εγγυήσεις θα υπάρξει.Έμφαση δόθηκε και στις θέσεις εργασίας καθώς, όπως τόνισε, ο κ. Χατζηδάκης θα δημιουργηθούν πολλές περισσότερες από αυτές που θα χαθούν. Από τις 16 επενδύσεις μόνο αναμένεται να δημιουργηθούν 8.000 θέσεις αλλά θα δημιουργηθούν και άλλες. Θα υπάρξει μέριμνα και για την ενίσχυση των επιχειρήσεων και των υφισταμένων, συμπλήρωσε.
“Δεν είναι βίαιη η μετάβαση” – “Αφουγκραστήκαμε την τοπική κοινωνία”
Ο κ. Κωνσταντίνος Μουσουρούλης, συντονιστής της επιτροπής για τη δίκαιη μετάβαση, σημείωσε πως δεν θα πρέπει να γίνεται λόγος για “βίαιη” απόλιγνιτοποίηση καθώς είναι κάτι που είναι γνωστό εδώ και δέκα χρόνια από τις επιταγές που πρόσταζε η Ευρωπαϊκή Ένωση για το περιβάλλον και πως οι προηγούμενες κυβερνήσεις θα έπρεπε να είχαν μεριμνήσει για την κατάσταση, κενό που καλύφθηκε από εκείνους σε λίγου μήνες. Επρόκειτο για ένα σχέδιο που, όπως σημείωσε, έχει στο επίκεντρο τον άνθρωπο και στοιχειοθετήθηκε “αφού αφουγκράστηκαν και τους τοπικούς φορείς και τους προβληματισμούς τους” ευχαριστώντας, με την ευκαιρία ο κ. Μουσουρουλής, αυτούς που συνεργάστηκε κατά την επισκέψη του στις λιγνιτικές περιοχές. Τέλος, ελπίδα εκφράστηκε πως το master plan θα συμπληρωθεί με επιπλέον προτάσεις. “Τώρα κάνουμε ένα σχεδιασμό με μέριμνα για έργα, αργότερα θα γίνουν οι προσκλήσεις”, συμπλήρωσε ο κ. Μουσουρούλης.
Φιλιώ Μπτούρη
