Ένα ολόλευκο εκκλησάκι εκεί πάνω στο Σιώποτο, στην περιοχή που εγκαταστάθηκαν οι πρώτοι κάτοικοι της Κοζάνης κατά το 1330 μ.x. περίπου, και λατρεύεται στη μνήμη του Αγίου Φανουρίου. Το εκκλησάκι χτίστηκε το 1953 από τους ευσεβείς Κοζανίτες και Κοζανίτισσες με προσωπική εργασία και με εράνους.

Ο Άγιος Φανούριος είναι συνδεδεμένος με τη λαϊκή μας παράδοση και οι Κοζανίτισσες είναι βαθιά προσηλωμένες στα έθιμα του τόπου που τα αναβιώνουν την παραμονή της γιορτής. Κάθε χρόνο την παραμονή της γιορτής του Αγίου Φανουρίου, μεταβαίνει πολλής γυναικόκοσμος στο εκκλησάκι κρατώντας τις εύγευστες φανουρόπιτες που παρασκευάζουν για να τις ευλογήσει ο ιερέας κατά την διάρκεια του εσπερινού. Κάθε χρόνο επισκέπτομαι τον Άγιο Φανούριο στον εσπερινό. Και μία φορά από τις πολλές παρακολουθήσεις που έκανα στον εσπερινό, μου έκανε εξαιρετική εντύπωση ο αριθμός των γυναικών που παραβρίσκονταν στον εσπερινό και οι φανουρόπιτες που κρατούσαν. Κατά τους μέτριους υπολογισμούς μου ήταν περίπου 200 ,δεν είχα δει άλλη φορά τέτοια κοσμοσυρροή. Φαίνεται υπάρχουν πολλές, πάρα πολλές ανύπαντρες κοπέλες , και οι μητέρες έχοντας αγωνία πότε θα παντρευτούν, επισκέπτονται σεμνά τον Άγιο Φανούριο, παρακαλώντας τον να βοηθήσει στην αποκατάσταση των κοριτσιών τους.

Πέρα φυσικά της γνωστής ευσέβειας των Κοζανιτών και της τήρησης των θρησκευτικών εθίμων. Κατά την παράδοση για να λειτουργήσει η Φανουρόπιτα, δηλαδή να αποκαλύψει το βράδυ τον γαμπρό, μοιράζουν σ’ όλους τους προσκυνητές, από ένα κομμάτι φανουρόπιτα, ήταν πολύ νόστιμες η μία καλύτερη από την άλλη , βοηθούσε και το αυγουστιάτικο δειλινό με το δροσερό αεράκι, εκεί στο Σιώποτο πάντοτε έχει ρέχα-δροσιά, ώστε να αισθάνεσαι γευστικά τις φανουρόπιτες. Το βράδυ οι ανύπαντρες κοπέλες βάζουν ένα κομμάτι φανουρόπιτα κάτω από το μαξιλάρι για να τους φανερώσει ο Άγιος στον ύπνο τους τον υποψήφιο γαμπρό. Πολλές φορές οι μάνες βάζουν κρυφά κάτω από το μαξιλάρι και στα δύστροπα αγόρια τους που δεν βιάζονται να παντρευτούν , μπας και δούνε καμία κοπέλα στον ύπνο τους και αποφασίσουν να παντρευτούν.

Την παλιά εποχή οι κοπέλες περίμεναν με αγωνία την ημέρα της γιορτής του Αγίου, για να τον παρακαλέσουν ν’ ανοίξει την τύχη τους, γι’ αυτό και ανέβαιναν στο Σιώποτο, παρέες, παρέες, σιγοτραγουδώντας τετράστιχα που αναφέρονταν στον Άγιο, παρακαλώντας τον να τους φέρει το γαμπρό. Ένα από αυτά που τραγουδούσαν είναι το παρακάτω.

Άγιε Φανούριε καλέ μας,

Όπου πας κι’ όπου γυρίσεις,

Και την τύχη συναντήσεις,

Αν θα βρεις και τη δική μου,

Πες της νά ρθει εδώ μαζί μου.

Ο χώρος του περίβολου της εκκλησίας την εποχή εκείνη , που έγραψα για τον Άγιο Φανούριο την παλιά εκείνη εποχή , προ μισού αιώνα, γέμιζε από κοριτσόπουλα, που οι φωνές τους και η χαρούμενη διάθεση προερχόμενη από την προσδοκία ότι θα φανεί ο καλός τους, δημιουργούσαν ευχάριστη ατμόσφαιρα. Σήμερα βέβαια δεν συμβαίνει αυτό με τις κοπέλες, γιατί τον γαμπρό τον συναντούν άνετα και ελεύθερα στους χώρους που συχνάζει η νεολαία και οι χώροι αυτοί είναι πάρα πολλοί, ώστε να μην χρειάζεται να παρακαλέσουν τον Άγιο Φανούριο. Δεν μπορεί όμως να διαφεύγει από τη σκέψη των ηλικιωμένων σήμερα γυναικών, πόσο ωραία αισθάνονταν την όμορφη εκείνη εποχή ως νέες κοπέλες, οι οποίες έπλαθαν με την φαντασία τους όνειρα πως θα ήθελαν να είναι ο μελλοντικός τους σύζυγος. Τα όνειρά τους είχαν μια δική τους χάρη, μια ρομαντική, ποιητική προσμονή, που πάλλονταν η τρυφερή τους καρδιά και γέμιζε η αγνή τους ψυχή από άφθονη ευφορία.

Λίγα λόγια για τον Άγιο Φανούριο. Ο Λαογράφος-καθηγητής Δ. Λουκάτος, γράφει για τον Άγιο Φανούριο, ότι «Ο Άγιος ίσως ήταν Δωδεκανήσιος, η λατρεία του άρχισε μετά το 1350 μ.Χ., στη Ρόδο, όπου τυχαία βρέθηκε η εικόνα του, στα ερείπια μιας εκκλησίας στα τείχη της πολιτείας. Η εικόνα του έγραφε Άγιος Φανούριος και τον παρίστανε νέο ντυμένο με στρατιωτικά, που κρατούσε σταυρό με λαμπάδα και πλαισιωνόταν από δώδεκα σκηνές του μαρτυρίου του. Αν και ο Άγιος αυτός ήταν άγνωστος, ο δεσπότης ανακαίνισε την παλιά εκκλησία και καθιέρωσε γιορτή στην ημέρα της εύρεσης της εικόνας, που ήταν η 27η Αυγούστου». «Άγιε Φανούριε φανερώσου μας». Μπορούσε λοιπόν να τα φανερώσει όλα, τα χαμένα ή τα τυχερά και ακολουθούν οι γνωστές παραδόσεις που διαφέρουν από περιοχή, σε περιοχή με μια μικρή απόκλιση.

Η εκκλησία μας ψάλλει «Ουράνιον εφύμνιον, εν γη τελείται λαμπρώς επίγειον πανήγυριν, νυν εορτάζει φαιδρώς αγγέλων πολίτευμα, άνωθεν υμνωδίαις, ευφημούσι τους άθλους, κάτωθεν εκκλησία, την ουράνιον δόξαν, ην εύρες πόνοις και άθλοις, τοις σοίς, Φανούριε ένδοξε».

Είναι εντυπωσιακό όμως αυτό που συμβαίνει με τους ευσεβείς Κοζανίτες, σ’ όλα τα πανηγύρια του καλοκαιριού , που γιορτάζουν οι περισσότεροι Άγιοι και Άγιες. Ο κόσμος που συμμετέχει είναι πάρα, πάρα πολλής, χωρίς να γίνεται εξαίρεση εάν ο Άγιος ή η Αγία είναι μεγάλος η μικρά. Και ο μη πολύ γνωστός Άγιος Φανούριος με το εκκλησάκι του συγκεντρώνει πολύ κόσμο από τις απογευματινές ώρες μέχρι τη μία μετά τα μεσάνυχτα και το πρωί φυσικά ανήμερα, λειτουργεί το εκκλησάκι με πληθώρα προσκυνητών .Το Φαινόμενο αυτό της ομαδικής πίστεως και λατρείας των Κοζανιτών προς τους εορτάζοντας Αγίους , τιμώντας τη μνήμη τους, εξακολουθεί και στη σημερινή εποχή να είναι αμείωτο, δείχνοντας πόσο αφοσιωμένοι είναι στα ιερά και όσια της Ορθοδοξίας, που τα τηρούν με πίστη και σεβασμό

Γι’ αυτό και είναι δίδαγμα και παράδειγμα προς όλους ότι ο απλός λαός είναι αυτός που κρατά ζωντανή τη θρησκεία μας και τις προαιώνιες παραδόσεις του Ελληνισμού.

Ο χώρος που είναι κτισμένο το εκκλησάκι είναι βραχώδεις , έχει ην ιστορία του, δίπλα υπάρχει ένας λαξευμένος βράχος που μοιάζει με κολυμπήθρα και πιθανολογείται ότι βάφτιζαν τα παιδιά τους οι πρόγονοί μας, που εγκαταστάθηκαν το 1330 μ.Χ. στο χώρο αυτόν , όπου και δημιούργησαν έναν οικισμό και η περιοχή λέγεται «τα παλαιόσπιτα», χωρίς δυστυχώς να προστατευθεί ο χώρος αυτός από τη Δημοτική αρχή να γίνουν σχετικές έρευνες και να αναπαραστήσουν τον οικισμό, όπως γίνεται σε όλες τις πολιτισμένα Κράτη. Ζούμε δυστυχώς στην εποχή της ξύλινης γλώσσας και αδιαφορούμε για τον πολιτισμό μας. Μάλιστα δε όταν διανοίγονταν ο δρόμος για το εκκλησάκι, βρέθηκαν τάφοι με οστά και κανείς δεν έδειξε ενδιαφέρον και δεν εκλήθη ειδικός αρχαιολόγος-ανθρωπολόγος να εξετάσει τα ευρήματα. Τα οστά τα έθαψαν εκεί κοντά σε νέο τάφο . Εδώ θα πρέπει να υπογραμμίσουμε ότι φέρει ευθύνη και η μητρόπολη Κοζάνης, που ενήργησε και φρόντισε για την διάνοιξη του δρόμου, και δεν ενημερώθηκαν οι υπηρεσίες του Δήμου Κοζάνης, Όλα τυφλά για την τοπική ιστορία.

Να σημειώσω ότι εκεί κοντά είναι η εκκλησία της Αγίας Κυριακής, και πίσω από την εκκλησία είχαν τάφο οι πρώτοι κάτοικοι του οικισμού, κατά την τοπική παράδοση.

Ο Άγιος Φανούριος να μας φανερώνει μόνο καλά πράγματα και τα μυστικά της περιοχής του Σιόπουτου, για να αξιοποιηθεί ο χώρος αυτός που κατοίκησαν οι πρώτοι Κοζανίτες.

Κατά το έθιμο να φανερωθούν οι νύφες και οι γαμπροί.

Για το έθιμο του Αγίου Φανουρίου το έχω συμπεριλάβει και στο βιβλίο μου «ΚΟΖΑΝΙΤΙΚΕΣ ΔΙΑΔΡΟΜΕΣ»

1. Παρακολουθούν τον Εσπερινό, τις φανουρόπιτες τις τοποθέτησαν στο τραπέζι για να τις ευλογήσει ο Ιερέας

2. Και η δεύτερη φωτογραφία δείχνει το πλήθος των προσκυνητών

3. Οι επίτροποι ξεκουράζονται στο μικρό οικίσκο του αύλειου χώρου