Πώς η απολιγνιτοποίηση οδηγεί σε μείωση των παραγόμενων απορριμμάτων
Ολοκληρώθηκε η μελέτη της ΔΙΑΔΥΜΑ που επικεντρώνεται στη διερεύνηση και αξιολόγηση των διαθέσιμων εναλλακτικών προτάσεων αντιμετώπισης των πρόσθετων χρεώσεων που σχετίζονται με τη μη παραγωγή απορριμμάτων για τους Δήμους και τους πολίτες της Περιφέρειας Δυτικής Μακεδονίας. Στόχος της μελέτης είναι να προτείνει την βέλτιστη πρόταση αντιμετώπισης των πρόσθετων χρεώσεων για τη ΔΙΑΔΥΜΑ.
Η έρευνα κατέληξε στο εύρημα, ότι η καταλληλότερη παρέμβαση είναι η μεταβολή της συμμετοχής του Δημοσίου μέσω της αναπροσαρμογής της ράντας , η μεταβολή δηλαδή του σταθερού περιοδικού ποσού (δόσης) που καταβάλλεται στον ανάδοχο .Με τη συγκεκριμένη παρέμβαση το κράτος θα αναλάβει να καλύψει το πρόσθετο κόστος για τους τόνους απορριμμάτων που δε θα παραχθούν. Η απαιτούμενη χρηματοδότηση δύναται να εξασφαλιστεί μέσω του ΠΔΕ διασφαλίζοντας την απαραίτητη οικονομική ελάφρυνση για τη ΔΙΑΔΥΜΑ.
Η πρόταση αυτή συνιστά την πλέον ενδεδειγμένη στρατηγική επιλογή. Διατηρώντας ακέραιη τη συμβατική αμοιβή του αναδόχου, η παρέμβαση προβλέπει την αύξηση της συμμετοχής του ΠΔΕ για την κάλυψη του πρόσθετου κόστους που προκύπτει από τη μη επίτευξη των προβλεπόμενων ποσοτήτων απορριμμάτων, αποτρέποντας τη μετακύλιση των επιπτώσεων της απολιγνιτοποίησης στους δημότες της Περιφέρειας Δυτικής Μακεδονίας.
Η ελάχιστη εγγυημένη ποσότητα απορριμμάτων σύμφωνα με την υφιστάμενη σύμβαση έχει καθοριστεί συμβατικά στους 90.000 τόνους ετησίως Εαν η ετήσια παραγωγή υποχωρήσει κάτω από το όριο των 90.000 τόνων, ο μαθηματικός τύπος επιβάλλει αναγκαστικά τη χρέωση για το σταθερό, εγγυημένο νούμερο των 90.000 τόνων. Η συγκεκριμένη δομή εφαρμόζει ουσιαστικά μια ρήτρα ελάχιστης εγγυημένης ποσότητας και στη διαδικασία της μεταφόρτωσης, χρεώνοντας τον φορέα για ένα έργο που δεν έχει πραγματοποιηθεί.
Η μείωση της χρηματοδότησης από το κράτος χρόνο με τον χρόνο πολλαπλασιάζει το βάρος για τον φορέα. Η εξέλιξη της σύμβασης δημιουργεί την απαίτηση για την εξασφάλιση πόρων για τη ΔΙΑΔΥΜΑ, οι οποίοι πόροι δύναται να εισπραχθούν από αυξημένα δημοτικά τέλη.
Η δημογραφική συρρίκνωση, καθώς και η δραστική πτώση της κατανάλωσης και κατ’ επέκταση της οικονομικής δραστηριότητας, ως άμεσες συνέπειες της απολιγνιτοποίησης, αποτυπώνονται στη διαρκή μείωση του παραγόμενου όγκου αστικών στερεών απορριμμάτων. Όπως καταδεικνύει το διάγραμμα, η Περιφέρεια καταγράφει μια σταθερά πτωτική πορεία στην παραγωγή απορριμμάτων, ειδικότερα μετά το 2020.
Η υποχώρηση αυτή, προκαλεί μια σοβαρή οικονομική δυσλειτουργία στο πλαίσιο της Σύμβασης ΣΔΙΤ. Όπως αποτυπώνεται στο διάγραμμα, η πραγματική παραγωγή απορριμμάτων έχει πτωτική τάση και έχει παγιωθεί κάτω από το κρίσιμο συμβατικό κατώφλι της Ελάχιστης Εγγυημένης Ποσότητας (ΕΕΠ) των 90.000 τόνων (κόκκινη γραμμή), δημιουργώντας ένα μόνιμο «κενό» μεταξύ παραγόμενων και εγγυημένων ποσοτήτων.
Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι η ΔΙΑΔΥΜΑ θα επιβαρυνθεί 127,2 εκατ. ευρώ εκ των οποίων τα 109 εκατ. ευρώ θα προκύψουν από την παραγωγή απορριμμάτων, ενώ θα υπάρξει και μία επιπλέον επιβάρυνση των δημοτών από την ΜΗ παραγωγή απορριμμάτων της τάξεως των 18.1 εκατ. ευρώ. Αυτή η επιβάρυνση είναι σημαντική, καθώς αποτελεί το 14.3% του συνολικού ποσού που καλείται να καταβάλει η ΔΙΑΔΥΜΑ στον ιδιωτικό φορέα σύμπραξης για τον όγκο των απορριμμάτων που παραδίδονται προς επεξεργασία.
Η επιβάρυνση των 40.3 εκατ. ευρώ της ΔΙΑΔΥΜΑ, προκύπτουν από απορρίμματα που παράγονται και μεταφέρονται στις ΜΕΑ, αλλά και από απορρίμματα που δεν παράγονται καθώς δεν καλύπτεται το ελάχιστο εγγυημένο επίπεδο των 90.000 τόνων. Από τα 40,3 εκατ. ευρώ, η επιβάρυνση για την μεταφορά απορριμμάτων που παράγονται εκτιμάται στα 34.6 εκατ. ευρώ, ενώ η πρόσθετη επιβάρυνση για μεταφορά απορριμμάτων που δεν παράγονται εκτιμάται στα 5.74 εκατ. Ευρώ.
Με άλλα λόγια η επιπλέον επιβάρυνση της ΔΙΑΔΥΜΑ για ποσότητες που δε θα παραχθούν εκτιμάται στα 18,1 εκατ. ευρώ για την επεξεργασία απορριμμάτων, και 5,7 εκατομμύρια ευρώ για τη μεταφορά τους, δηλαδή σύνολο 23,8 εκατ. Ευρώ, ποσό που καλείται αν αναλάβει το Δημόσιο σύμφωνα με την μελέτη. Πόσο κοντά όμως είμαστε σε αυτήν την προοπτική;
Ιωάννα Παπαδημητρίου
