Υπάρχει σύλλογος που ιδρύθηκε το 1935 και εορτάζει την 8η Μαΐου προστάτη του συλλόγου στην εκκλησία των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης. Μέχρι τότε οι υποδηματοποιοί ανήκαν στον υπάρχοντα σύλλογο των Τσαγκάρηδων που ιδρύθηκε το 1905. Με επίτιμο πρόεδρο των Μητροπολίτη Κωνστάντιο. Επί Οθωμανικής κατοχής ρωτούσαν τον Μητροπολίτη ποιόν Άγιο ή Αγία θα μπορούσε να έχει προστάτη ο σύλλογος και την ημέρα της γιορτής ήσαν κλειστά όλα και αργούσαν με απόφαση του Μητροπολίτη. Μάλιστα τα Λυτά χαρτιά στην ιστορική Βιβλιοθήκη της Κοζάνης γράφουν ότι συντεχνίες των υποδηματοποιών ήταν από το 1768 και οι εργαζόμενοι ήσαν πάρα πολλοί και τα παπούτσια των τσαγκαράδικων Κοζανιτών ήταν γνωστά σε όλες τις αγορές της Δυτική Μακεδονία και πέραν αυτής , στέλνονταν δε και στο εξωτερικό Ήταν πολύ καλή τεχνίτες και κατασκεύαζαν διαφόρων ειδών παπούτσια, όπως κιρατζήθ’κα, τουλουμπατζήθ’κα, στιβάλια, τσιουπίλια, τσαρούχια ήσαν πολλοί και οι τσαρουχάδες, σιαϊτάν ‘κα κλπ. Τα αναφέρω γιατί είναι μέρος της τοπική μας ιστορίας Έχω δημοσιεύσει πολλές φορές κατά το παρελθόν τη γιορτή το σύλλογο των τσαγκάρηδων, στις οποίες είχα παραστεί. Προσκαλεσμένος του αείμνηστου Ρούση Πεσλή ένας ΜΠΟΕΜ της Κοζάνης. είχα βγάλει και φωτογραφίες, έγραφα και τα ονόματα των τσαγκάρηδων. Έχουν τώρα λιγοστέψει και δεν ξέρω εάν συνεχίζουν να τιμούν τη γιορτή τους στον Χαμηλό Αη-λιά στο Ναό Μεταμορφώσεως του Σωτήρος. Εκεί πάντοτε έκαναν τη γιορτή τους.
Στο σύλλογο των εμπόρων υποδηματοποιών που ιδρύθηκε το 1935 ήταν πρόεδρος ο Θωμάς Ρούση Γκατζόφλιας, του οποίου ο πατέρας του Ρούσης και η οικογένειά του ασχολούνταν με τα παπούτσια από το 1873 και συνεχίζουν τα παιδιά του και τα εγγόνια του μέχρι σήμερα, και έπεται συνέχεια. Είναι πλέον ένας εμπορικός Οίκος, με διαδρομή εμπορικής εργασίας παπουτσιών τριών αιώνων.
Όταν γιορτάζει ο σύλλογος έχουν μαζί τους και την Εικόνα που περιέχει τον Άγιο Ιωάννη τον Θεολόγο, τον Άγιο Σπυρίδωνα και τον Άγιο Ναούμ τον θεοφόρο, συνεργάτη των Κυρίλλου και Μεθοδίου (842μ.Χ.) στη διάδοση της Ορθοδοξίας στους Σλάβους. Έχουν λάβαρο – σημαία και στο τέλος της γιορτής γίνεται κλήρωση ποίος θα πάρει την Εικόνα στο σπίτι για Σαράντα ημέρες, η οποία στη συνέχεια θα μεταφερθεί και στα άλλα μέλη του συλλόγου κατά τη διάρκεια του έτους, Θρησκευτική παράδοση που τηρείται με σεβασμό. Επίσης τις λειτουργιές για τη γιορτή ζύμωνε η γυναίκα του Θωμά Γκατζόφλια, Ευφροσύνη, το γένος Ντιούντιου Δρίζη, πατριαρχική οικογένεια, ήταν ομοίως τσαγκάρης και ο Δρίζης προ του 1900. Στο ζύμωμα βοηθούσε και η αδελφή της Περιστέρα, μεγάλη Χριστιανική οικογένεια με την πίστη στις παραδόσεις μας. η κ. Περιστέρα συνέχισε μετά τον θάνατο της αδερφής της να ζυμώνει τις λειτουργιές και συμμετείχε στη γιορτή. Φέτος διοργάνωσαν τη γιορτή του προστάτη οι αδελφοί του Οίκου Γκατζόφλια, Χαρίσης είναι και επίτροπος στην εκκλησία των Αγίου Κωνσταντίνου και Ελένης, ο Τάκης πρώην επίτροπος και ο Γιάννης. Παρισταμένων και μελών των συλλόγων .Παλιά κατά την παράδοση μετά τη Θεία λειτουργία μεταλάμβαναν οι σύζυγοι των μελών του συλλόγου Θρησκευόμενες με πολύ ευλάβεια. Μετά τη γιορτή πήγαν τα ανίψια στη Θεία Περιστέρα και της πήγαν λειτουργιά, η οποία δεν πήγε στη γιορτή λόγω ηλικίας, είναι 104 ετών, ενός αιώνα και πλέον και το μυαλό της δουλεύει άριστα. τα ανίψια της τη σέβονται και την προέχουν, πήραν τις ευχές της, «του χρόνου με το καλό να γιορτάσουν», θα σας περιμένω. Η κ. Περιστέρα και συμπεθέρα μου, ήταν παντρεμένη με τον Ηλία Δαβάνη, που είχαν το εργοστάσιο παραγωγής ζαχαρωϊδών, καραμέλες, ζαχαρομπίμπιλα χρωματιστά, τα μοναδικά Σουτζούκια και βέβαια τον περίφημο Νιμιριώτ’κ’ Χαλβά και τις Γκαζόζες Δαβάνη που είχαν μεγάλη προβολή. Γράφω τις λεπτομέρειες αυτές για να παρουσιάσω μια Εικόνα της μικρής μας τότε και όμορφης κοινωνίας.
Και του χρόνου να γιορτάσουν χωρίς τον θανατηφόρο κορωνοϊό και με πανηγυρική συμμετοχή. Θυμούμαι τα παλιά χρόνια οι Εορτάζοντας σύλλογοι παίρνανε και όργανα και γύριζαν στο σοκάκια στις γειτονιές έχοντας μπροστά τους την Εικόνα του Αγίου με το λάβαρο , μεταφέροντας έτσι την Ευλογία του Αγίου. Όμορφα χρόνια, αγνά και συναδελφικά, πιστοί στην Ορθοδοξία και στις Θρησκευτικές μας παραδόσεις.
Γιάννης Κορκάς
21-5-2021
