Οδοιπορικό στο φημισμένο μαστοροχώρι του Βοίου όπου με «κατάθεση ψυχής», κόπους και θυσίες οι εμπειρικοί λιθοξόοι έδιναν μορφή και σχήμα στην πέτρα, δύναμη για να αντέξει τη φθορά του χρόνου, αλλά και στόλιζαν με την τέχνη τους τη δρασκελιά των γεφυριών, τη θαλπωρή των σπιτιών, την κατάνυξη των ναών.
Ανηφορίζοντας από τα Γιάννενα ή από την Κοζάνη τις στράτες των βουνών, θα διασταυρωθούμε με τις γειτονιές του Πεντάλοφου. Το κεφαλοχώρι με τις δυο συνοικίες του που απλώνονται στη ρίζα των κορφών Δόντι ή Γκραντίσκα και Ρουμάνι του όρους Βόϊου, καταλαμβάνει μια υψομετρική ζώνη που ξεκινά από τα 950 μέτρα (Κάτω Πεντάλοφος) και φτάνει τα 1.050 μέτρα (Πάνω Γειτονιά). Τη συνοχή του οικιστικού συμπλέγματος διακόπτει μόνο ο εθνικός δρόμος Ιωαννίνων – Κόνιτσας που περνά ανάμεσά του.
Πρέπει να ξέρετε
Οι υποδομές στην περιοχή δεν είναι αυτές που θα έπρεπε και θα ήταν μάλλον μάταιο να αναζητήσετε ανέσεις που απλά δεν υπάρχουν. Οι αυθεντικές εικόνες, η απαράμιλλη φύση, το ανεπιτήδευτο χωριό που ακόμη δεν το έχουν αλλοιώσει τα φώτα του συγχρόνου τουρισμού, θα σας αποζημιώσουν με το παραπάνω.
Τα μυστικά των μαστόρων της πέτρας
Οι Ζουπανιώτες ασκούσαν κατά κύριο λόγο τα επαγγέλματα του πελεκάνου (λιθοξόου), του σουβατζή, του ταλιαδόρου (ξυλογλύπτη), υπήρχαν όμως και πολλές ακόμη «οικοδομικές ειδικότητες». Οι συμφωνίες για οικοδομικές εργασίες κλείνονταν σε όλα τα μήκη και τα πλάτη της τότε Οθωμανικής αυτοκρατορίας, από τις παραδουνάβιες πόλεις μέχρι τα βάθη της Ανατολής. Συνήθως τα “μπουλούκια” τους αναλάμβαναν να κτίσουν αρχοντικά, δημόσια κτίρια, γεφύρια, εκκλησιές, τζαμιά, υδραγωγεία… Δουλειά να υπήρχε!
Αρχές της άνοιξης, οι τεχνίτες με τα σύνεργα τους φορτωμένα στα μουλάρια, αποχαιρετούσαν την οικογένειά τους που τους συνόδευε μέχρι το τέλος του χωριού και έφευγαν για τα ξένα. Πότε θα γυρνούσαν ήταν άγνωστο, αφού καθοριζόταν από πολλούς αστάθμητους παράγοντες όπως ήταν οι τοπικές πολιτικές συγκυρίες, οι καιρικές συνθήκες, η αφθονία, ή η έλλειψη πρώτων υλών, άλλα και η ανταπόκριση του χρηματοδότη στις ανάγκες του έργου. Συνήθως όμως τα συνεργεία απουσίαζαν για χρόνια από τις εστίες τους.
Μια ιστορία σαν παραμύθι
Τα μπουλούκια των μαστόρων απαρτίζονταν από ομάδες μερικών δεκάδων ατόμων (ο αριθμός τους ήταν ανάλογος του μεγέθους του έργου που αναλάμβαναν) όλων των ειδικοτήτων και είχαν ιδιότυπη οργάνωση, ιεραρχία και γλώσσα συνθηματική, τα “κουδαρίτικα”, (κούδας= οικοδόμος) που περιφρουρούσε τα μυστικά της τεχνικής τους, αλλά και διατηρούσε τις ισορροπίες με τον παραγγελιοδόχο του έργου. Επικεφαλής αυτής της συντροφιάς ήταν ο πρωτομάστορας, ενώ το συνεργεία των μαστόρων πλαισιώνονται από δεκάδες νεαρούς ειδικευόμενους. Τα κυρίαρχα υλικά για το κτίσιμο ήταν πέτρα και ξύλο και για το “κουρασάνι” (συνδετική ύλη) που αποτελoύνταν συνήθως από άμμο ποταμίσια, βότσαλα, τριμμένο κεραμίδι, άχυρα, ασβέστη ακόμα και αυγά! Μαζί με τους Ηπειρώτες μαστόρους, οι κτιστάδες του Βοΐου θεωρούνταν κορυφή στο είδος τους και η φήμη τους έφτασε μέχρι την Περσία.
Η συνέχεια στο: https://viewsofgreece.gr/pentalofos-kozanis-petrines-mnimes/
