Τοποθεσια

Στις καταπράσινες πλαγιές του Βιτσίου (Βέρνον) και σε υψόμετρο 900μ. βρίσκεται το μαρτυρικό χωριό της Δροσοπηγής. Το χωριό βρίσκεται σε απόσταση 13χλμ. από την Φλώρινα πάνω στον επαρχιακό δρόμο προς Καστοριά μέσω της ορεινής διάβασης Βιτσίου. Ο σπάνιας ομορφιάς αυτός δρόμος προς την Καστοριά με τις υπέροχες εναλλαγές τοπίων είναι ιδιαίτερα αγαπητός για ποδηλατικές και μότο-διαδρομές, με την Δροσοπηγή να αποτελεί μια προγραμματισμένη στάση για όλους.

Ιστορια

Ο οικισμός παλαιότερα ονομαζόταν Μπελκαμένη ή Βελκαμένη και βρισκόταν σε ένα ψηλότερο σημείο λίγα χιλιόμετρα πιο μακριά. Οι πρώτοι κάτοικοι ήρθαν κυρίως από το Πληκάτι Κόνιτσας. Το 1843 αρχικά αγόρασαν μια μεγάλη έκταση του βουνού και αφού σχεδίασαν τον οικισμό το 1844 ξεκίνησαν το χτίσιμο των σπιτιών τους, των δρόμων και της εκκλησίας. Αργότερα προστέθηκαν και άλλοι κάτοικοι από την Γράμμουστα, το Λινοτόπι Καστοριάς και άλλα Βλαχοχώρια. Η απώτερη καταγωγή των κατοίκων είναι από την Μοσχόπολη της Β.Ηπείρου η οποία όταν καταστράφηκε το 1769 από τους Τουρκαλβανούς αριθμούσε 30.000 κατοίκους.

Η ασχολία τους ως μάστορες της πέτρας (τότε ονομάζονταν τέκτονες) και η στενή επαφή με το Άγιο Όρος ήταν τα δύο βασικά χαρακτηριστικά των κατοίκων του χωριού τα οποία τώρα πλέον έχουν ατονήσει.

Εξαιρετικά παραδείγματα της τέχνη τους ως μάστοροι της πέτρας είναι τα παλιά αρχοντικά του Νυμφαίου, η Νίκειος Σχολή, αρκετές εκκλησίες εντός και εκτός Ελλάδας όπως ο Αγ. Στέφανος στην Βάρνα αλλά και μία πτέρυγα στην Μονή Σίμωνος Πέτρας στο Άγιο Όρος.

Στο Άγιο Όρος δραστηριοποιούνταν κυρίως ως υλοτόμοι, αλλά αρκετοί χωριανοί δίπλα στους μοναχούς έμαθαν την τέχνη της αγιογραφίας όπου και διέπρεψαν. Ακόμα και οι γυναίκες είχαν ενασχόληση με το Άγιο Όρος αφού δεχόντουσαν παραγγελίες από την Μονή Ιβήρων και Σίμωνος Πέτρα (πηγή: Συμφωνητικά με την Ι.Μ. Ιβήρων).

Μακεδονικός Αγώνας

Η Βελκαμένη λόγω της θέσης της αποτελούσε ορμητήριο και καταφύγιο τόσο στον Μακεδονικό Αγώνα όσο και στην Αντίσταση. Ο Μελάς έχει στείλει 3 επιστολές το 1904 από την Βελκαμένη με αναφορές του για το ελληνικό φρόνημα τόσο από τους Βλάχους όσο και από τους Αρβανίτες του χωριού. Μετά την απελευθέρωση το χωριό αριθμούσε 1.800 κατοίκους.

Το χρονικό της καταστροφής το 1944

Στην περίοδο της κατοχής το χωριό εκτελούσε την ίδια ακριβώς αποστολή. Περίθαλψη των ανταρτών, αποστολές και δίκτυο κατασκοπείας. Επόμενο ήταν να μπει στο στόχαστρο των κατακτητών και να καεί το χωριό, ευτυχώς με μόνο τέσσερις νεκρούς. Ευτυχώς γιατί ο γερμανικός λόχος δεν είχε πληροφορηθεί ότι οι αντάρτες την προηγούμενη μέρα είχαν απαγάγει και σκοτώσει 5 γερμανούς στρατιώτες. Οι κάτοικοι του χωριού αφού φρόντισαν για την ταφή των γερμανών σε μέρη που δεν θα μπορούσε κανείς να ανακαλύψει αποφάσισαν την εκκένωση του χωριού και να καταφύγουν στα βουνά.

Όταν ξημέρωσε η 4.4.44 οι Γερμανοί κύκλωσαν το χωριό και στην συνέχεια το παρέδωσαν στις φλόγες. Οι κάτοικοι όταν επέστρεψαν βρήκαν όρθια έμειναν μόνο μερικά σπίτια και το καμπαναριό. Με τα πενιχρά μέσα και αντίξοες συνθήκες ξεκίνησαν να ξαναχτίσουν το χωριό με την ζωή να αρχίσει να ξανακυλάει και πάλι. Όλα αυτά όμως μέχρι το 1947 όταν εκκενώθηκε το χωριό λόγω του εμφυλίου και της έντονης παρουσίας των ανταρτών , με τους κατοίκους να μεταφέρονται με εντολή του στρατού στην Σκοπιά και στην Υδρούσα Φλώρινας μέχρι το 1952. Ήδη από το 1951 είχαν ξεκινήσει το χτίσιμο του νέου οικισμού με χάραξη νέων δρόμων, χτίσιμο κτιρίων και εκκλησίας στην νέα χαμηλότερη τοποθεσία που βρίσκεται σήμερα. Έτσι μέσα σε περίπου 100 χρόνια οι κάτοικοι έχτισαν το χωριό 3 φορές. Η Δροσοπηγή είναι αναγνωρισμένη με προεδρικό διάταγμα ως μαρτυρικό χωριό και είναι ένα από τα 14 Μαρτυρικά Χωριά της Δυτικής Μακεδονίας.
Εκτός από τους 4 νεκρούς της κατοχής, ακόμα 10 αντάρτες από το χωριό έχασαν την ζωή τους κατά την διάρκεια του εμφυλίου.

Περισσότερες πληροφορίες και φωτογραφίες στο visitwestmacedonia.gr