Ξεκινήσαμε πρωι για την Κρυσταλλοπηγή για να δούμε τον αγαπητό φίλο Νικόλα Μπαμπάκο. Όμως πήραμε το παλιό δρόμο που βγάζει στα Κορέστεια ένας τόπος που είναι βαθειά χαραγμένος στην καρδιά μου πολλά χρόνια τώρα. Ο ουρανός μολύβι, ψιλοβρέχει, τις κουβέντες της παρέας(Χάρης, Τάκης, Θόδωρος)μέσα στο αυτοκίνητο ίσα που τις πιάνει τ’ αυτί κι όλο ξεθολώνω το τζάμι για να βλέπω με τι χρώματα κουρνιάζει το Χινόπωρο στα δέντρα και το νοτισμένο χώμα. Περνάμε το Χάνι Μπερίκη, βρέχει δυνατά, τα νερά του Ζέλοβα λιγοστά, τα πυκνά δάση χρωματισμένα, το τοπίο χωρίς ορίζοντες, αυτή η χινοπωριάτικη ησυχία της φύσης με ταξιδεύει σε μουσκεμένα μονοπάτια που μόνο τα άγρια του δάσου περπατάν. Οι ομίχλες σέρνονται αργά στο Μάλι Μάδι και το Μπίκοβικ. Φορές, πιάνονται στα κλαδιά των δρυών και παιδεύονται να ξεμπλεχτούν! Φτάνουμε στο χωριό Μελάς! Στο σπίτι όπου άφησε την ζωή του ο Παύλος Μελάς, ξετυλίγονται ο Μακεδονικός Αγώνας, η μάχη που έδωσε με τους Τούρκους και οι τελευταίες του στιγμές! Στους τέσσερις χώρους, φωτογραφίες μακεδονομάχων, έγγραφα. Ο Παύλος Μελάς, λεβέντης και κομψός, όπως τον ζωγράφισε ο Γεώργιος Ιακωβίδης, βρίσκεται εδώ στη Μακεδονία του! Οι χώροι εκτός από την ιστορία φανερώνουν και την χρήση τους σε κείνους τους χαλεπούς καιρούς.

Περάσαμε το Μακρυχώρι το παλιό Κονομπλάτι και ξαφνικά μου ρθε στο νου μια κτητορική επιγραφή πάνω σε ασβεστολιθική πλάκα στον ναό του Αγίου Γεωργίου στον οικισμό Πρώτη της Φλώρινας. Αυτό αποδεικνύει ότι το Μακρυχώρι είχε και καλούς μαστόρους της πέτρας.

«ΕΤΟΣ 1890
ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 28 ΕΚΤΙΣΤΙ Ο ΝΑΟΣ
ΟΥΤΟΣ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΕΝΔΟΞΟΥ
ΜΕΓΑΛΟΜΑΡΤΗΡΟΣ ΓΕΟΡΓΙΟΥ
ΤΟΥ ΤΡΟΠΕΟΦΟΡΟΥ
+Ο ΜΑΗΣΤΟΡΟΣ ΣΤΟΗΤΖΕ ΕΝ
ΚΟΝΟμλΑΤΗ»

Όταν επιστέψω στο σπίτι σκέφτηκα, θα το ψάξω στο ημερολόγιο μου, σίγουρα την έχω σχεδιασμένη με μολύβι.
Σταθήκαμε στα Χάλαρα. Ήθελα η παρέα να δει τον ναό της Κοιμήσεως της Θεοτόκου. Η σύντομη βόλτα στο χωριό μας έφερε κόντρα στην παραδοσιακή αρχιτεκτονική του. Ξέχασα πόσες φορές έχω επισκεφτεί τον ναό, είτε για να τον θαυμάσω, είτε για να φωτογραφήσω κάποιες λεπτομέρειες που δεν τις είδα στην προηγούμενη επίσκεψη, είτε να τον ζωγραφίσω με μελάνη, είτε για λήψεις με κάποιο κινηματογραφικό συνεργείο. Με όποια αφορμή και να ήρθα, πάντα με υποδέχεται ένα κομμάτι της καρδιάς μου γιατί απλούστατα το άφησα εδώ πριν χρόνια! Πολύπαθη η ιστορία του ναού αλλά θα σας την διηγηθώ σε κάποια άλλη φορά.

Ο Κρανιώνας, διεγείρει συναισθήματα ανάμεικτα! Δεν με θλίβει, δεν με μελαγχολεί. Έτσι τον θέλω σήμερα, ατόφιο, μοναχό, ματωμένο από τον χρόνο και τον αφηνιασμένο για εξουσία άνθρωπο. Η πλίνθα βασιλεύει, ομορφαίνει, γκρεμίζει και κρατάει αυτό που χρειάζεται για να καλοπιάσει τη φύση που με σεβασμό χώνεται αργά και σταθερά μέσα στα όρθια γκρεμισμένα δώματα. Μια συνεργασία φύσις και ανθρώπου μυστική, άχραντη. Σε κάποια γυρίσματα με κινηματογραφικό συνεργείο την Άνοιξη του 2006 τον ναό της Αγίας Παρασκευής ήρθε και άνοιξε τον ναό ένα ζευγάρι που μας υποδέχτηκε με μεγάλη προθυμία. Το εσωτερικό του ναού γοητεύει και υποβάλει!

Επιβλητική η εικόνα της Αγιάς Παρασκευής. Θαυμάσιο τον χρωματιστό ξυλόγλυπτο τέμπλο. Λάμπει η ξυλόγλυπτη σύνθεση με τα λυπηρά και το σταυρό. Ένα κερί μπρος στην Παναγιά.

Το ρέμα Μελάς που κόβει τους δύο οικισμούς του Κρανιώνα με τα πλούσια νερά του και τις εικόνες του μας αναγκάζει να βγούμε από το αυτοκίνητο κι ας βρέχει. Ένα κοπάδι απλωμένο στο λιβάδι! Τριγύρω φασολοχώραφα, φημισμένα τα φασόλια των Κορεστείων, τα καλύτερα, είναι πεντανόστημα, τα συνιστώ!

Τραβάει το βλέμμα ο παλιός Γάβρος και ξεκουράζεται η ψυχή καθώς διασχίζουμε το Μάλι Μάδι και τη Βάρμπα! «Θόδωρε το νου σου είναι αρκουδότοπος, αρκουδόδρομος» λέω στον οδηγό! Στην Κρυσταλλοπήγη ο Νικόλας ο Μπαμπάκος μας περίμενε στον ξενώνα του ΄΄Κρυστάλ΄΄. Στον Νικόλα ερχόμαστε κάθε χρόνο πάντα Καλοκαίρι, είναι η πρώτη φορά που ήρθαμε Χινόπωρο. Η ιδέα και πρόταση ήταν του μπάρμπα μου του Χάρη. Καλωσορίσματα, συστάσεις και στρωθήκαμε στο τραπέζι. Χωρίς περιστροφές και καθυστερήσεις ο Νικολάς και η Αλεξάνδρα άρχισαν να μας σερβίρουν λοιπόν έχουμε και λέμε: μπουγιουρντί ολίγον τι καυτερό ΥΠΕΡΟΧΟ, φασόλια με λουκάνικο όλα τα λεφτά, παγωμένα τσίπουρα παραγωγή του Νικόλα και στο τέλος προστραπεζώθηκαν με μεγαλοπρέπεια τα ΠΡΟΒΕΙΑ ΠΑΪΔΑΚΙΑ μέγας βαλκανιοψήστης ο Νικόλας, φοβερά τα εδέσματα του, είπαμε ότι η Κρυσταλλοπηγή αν και απέχει μια ανάσα από τα Ελληνοαλβανικά σύνορα, από την Κοζάνη απέχει μόνο μια ώρα. Μια επίσκεψη θα σας μείνει αξέχαστη! Βέβαια μια γλυκιά έκπληξη για επιδόρπιο μας φύλαγε ο Τάκης ο Στύλας, ψημένο κυδώνι γλύκισμα της εποχής, που έφτιαξε για την παρέα η σύζυγος του η Αίγλη και την ευχαριστούμε πολύ. Όλη τη διαδρομή, τις επισκέψεις στα Κορέστεια και τη φιλοξενία του Νικόλα η παρέα την ευχαριστήθηκε στο έπακρον.